Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781226-47666S1

Date of Document: 2000-03-16

گزارشي از فعاليت نگارخانه هاي تهران در نيمه دوم سال; 78 زنده باد خانم ها! نوع نمايشگاهها (گزينش آثار ) كه توسط خود دارندگان نگارخانه ها انجام مي شود، از عوامل تعيين كننده در ميزان استقبال و همچنين فروش آثار نمايشگاههاي گوناگون است. مهرناز صميمي نه! اين يك نوشته فمينيستي نيست! چون نه نويسنده آن فمينيست است و نه محتواي آن ربطي به اين مبحث دارد. اين مطلب، نگاهي است كلي به اوضاع نگارخانه هاي تهران درنيمه دوم سال. اما 78 دليل برگزيده شدن تيتر اين مطلب را در طي خواندن آن در خواهيد يافت. تعداد نگارخانه هاي تهران - كه به نمايش و فروش آثار تجسمي مي پردازند - محدود بود، اما ظرف دو سال اخير اين تعداد كم به شكل چشمگيري زياد شد و تعداد كل گالري هاي شهر را به متجاوز از هفتاد گالري رساند. بيشتر گالري ها زمينه كاري مشخصي ندارند، اما تعداد انگشت شماري از آنها فعاليت خود را به يك يا چند زمينه خاص، محدود كرده اند. مثلا عمدتا كار آبرنگ نمايش مي دهند يا بيشتر نمايشگاههايشان، آثار مدرن را عرضه مي كند و... تا سال 76 پيش شرط نمايش آثار هنري در گالري ها كسب مجوز نمايش آنها پس از ارائه اسلايدشان در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي بود. اما از سال 76 اين پيش شرط حذف شد و بدين ترتيب نگراني شديد هنرمندان و گالري داران برطرف شده و كار خلق و نمايش آثار هنري با طيب خاطر بيشتري انجام مي شود. اوضاع و احوال و مسائل مربوط به گالري ها را از چندجنبه مي توان بررسي كرد: الف - نمايش به نظر مي رسد، تقريبا همه گالري ها در امر نمايش كاملا فعالند و معمولا (به جز چند مورد استثناء در مورد گالري هاي بزرگتر ) هفته اي يك بار كارها را عوض مي كنند و آثار تازه اي را جايگزين مي كنند. بيشتر گالري داران از ميزان استقبال مردم رضايت دارند ومعتقدند كه تعداد مراجعه كنندگان به گالري ها براي بازديد از آثار، چشمگير و در خور توجه است. برخي گالري داران - كه سابقه طولاني تري دارند - فكر مي كنند كه اتفاق دوم خرداد بر 76 ميزان استقبال مردم از گالري ها هم اثر گذاشته است و بسياري از آنها با اين نظر موافق نيستند. به عقيده گروه دوم، تفاوت خاصي از اين نظر نسبت به گذشته ديده نمي شود. بعضي از صاحبان گالري ها، برآنند كه مكان نگارخانه تاثير بسياري بر ميزان بازديد و استقبال از آن دارد و بنابراين اگر جاي گالري بيشتر در معرض رفت و آمد و ديد مردم باشد، بازديدكننده بيشتري خواهد داشت. مهين بانو دريابيگي - صاحب گالري دريابيگي - مي گويد: اگر گالري من بر خيابان بود، مسلما تعداد بازديدكنندگان از آن بيشتر بود. در كل، تقريبا همه هنرمندان وگالري داران بر اين اعتقادند كه نيمه دوم سال با رونق و بار بيشتري براي نگارخانه ها همراه است و فصل زمستان هم از اين نظر با پائيز چندان تفاوتي ندارد. لادن برادران - مدير گالري هاي سه گانه برگ (تحت پوشش سازمان زيباسازي ) - در اين باره چنين مي گويد: زمستان هاي تهران با توجه به نباريدن برف سنگين، زمستان هاي سختي نيستند و بنابراين پاييز و زمستان فرقي ندارند. از آذر به بعد رونق گالري برگ بسيار خوب مي شود، بخصوص چون نزديك عيد معمولا نوعي نمايشگاهي تزئيني مي گذارم، مثل مبلمان يا گليم. وي با لبخند مي افزايد: مطابق آن شعار قديمي، زمستان هايمان هم بهار است! از سوي ديگر، برخي گالري دارها (چون الهه جواهري، دارنده گالري الهه ) طبق تجربه، نظر مي دهند كه نزديك عيد، ميزان بازديد از گالري كم مي شود، جواهري - كه معتقد است پاييز براي بازديد از گالري فصل بهتري است - تعداد متوسط بازديدكنندگان را از نگارخانه اش روزانه 30 تا 40 نفر مي داند، كه به نظر تعداد بسيار زياد و خوبي مي رسد. معمولا روزهاي گشايش و پاياني همه نمايشگاهها (بويژه روز گشايش ) بسيار شلوغ است و جمعيت فراواني -كه بسياري از آنها از خويشاوندان، دوستان و آشنايان و يا استادان يا شاگردان هنرمندند - براي ديدن مي آيند. اين را همه گالري داران مي گويند و تصديق مي كنند، اما مهم آن است كه در روزهاي ميان هفته بازديدكننده زياد باشد. نادر سيحون فرزند معصومه سيحون صاحب گالري سيحون است كه از سال 42 فعال است. وي كه در غياب مادرش در مورد گالري صحبت مي كند، گفت: تعداد بازديدكنندگان به ميزان شهرت هنرمند بستگي دارد، اما به طور كلي استقبال از نمايشگاههاي خوشنويسي مان بيشتر از ديگر نمايشگاههاست. مهين بانو دريابيگي در مورد تعداد بازديدكنندگان از گالري دريابيگي مي گويد: اگر كار هنرمند جالب باشد، تعداد بازديدكننده بيشتر است، وي فصل زمستان را به لحاظ استقبال از گالري، بهترين فصل سال مي داند. دريابيگي با سال 4 سابقه كار و الهه رئيس دانا (صاحب گالري يك سال و نيمه بنفشه ) تعداد بازديدكنندگان از نمايشگاههايشان را به طور متوسط 2 تا 10 نفر در روز برآورد مي كنند. گالري طراحان آزاد - كه از زمان آغاز فعاليتش نزديك به 6 ماه سپري شده - تاكنون فعال و موفق بوده است. دارنده اين گالري رزيتا شرف جهان است كه درباره ميزان استقبال مردم از گالري اش چنين توضيح مي دهد: اگر تبليغات براي نمايشگاههايمان خوب باشد، مثلا پوستر و كارت و غيره به حد كافي پخش شده باشد، استقبال خوب است. اما مثلا چند هفته پيش نمايشگاهي داشتيم كه تبليغات زيادي برايش نكرده بوديم و استقبالي هم از آن نشد. (اين گالري جدا از نمايشگاه هاي معمول، جلسات نقد و بحث هم - در زمينه همان موضوع نمايشگاه - برگزار مي كند. ) علي اكبر صادقي (نقاش و تصويرگر كتاب ) از سال 68 گالري سبز را بنيان نهاده است. وي ميزان استقبال را خيلي خوب، اما فروش را بسيار كم توصيف مي كند. يكي ديگر از نگارخانه هاي تازه تاسيس (كه حدود نيم سال از تولدش مي گذرد ) نگارخانه، اثر (با سه سالن ) است كه با وجود عمر كوتاهش، با اقبال فراوان روبه رو شده است. از ويژگي هاي اين نگارخانه، مي توان به طولاني بودن زمان بازديد در روز افتتاح نمايشگاهها اشاره كرد كه تا نيمه شب ادامه دارد. اميد تهراني - مدير اين گالري - تعداد بازديد كننده را بين پانزده تا صدو پنجاه نفر در روز مي شمارد و مي گويد: بازديد از گالري نظم و منطقي ندارد. مثلا بعضي روزها به خاطر برف خودمان با دشواري به منزل بازگشته ايم، اما 30 40 بازديدكننده داشته ايم و برخي روزها با وجود هواي خوب، خبري نبود. بروشور حاوي فهرست نمايشگاههاي نگارخانه هاي تهران همراه با آدرس، تلفن، ساعات بازديد و عكس هايي از نمونه آثار، كمك بسيار خوبي به علاقه مندان و دانشجويان است كه مايل به بازديد از نمايشگاهها باشند. دو بروشور - با تيراژ پنج هزار - ويژه دو فصل پائيز و زمستان منتشر و به بهاي سيصد تومان در دسترس دوستداران قرار گرفت و گويا همين روزها بناست كه بروشور فصل بهار هم آماده و منتشر شود. اطلاعات آن توسط مژگان والي پور - با ده سال سابقه گالري داري - تهيه مي شود. اين بروشور به همت مركز هنرهاي تجسمي وزارت ارشاد منتشر مي شود و به گفته والي پور، امكان چاپ بيش از پنج هزار تا از آن - به دليل مشكل هزينه بالاي آن - فعلا وجود ندارد. والي پور كه گالري والي را دارد معتقد است كه كوچكترين تحولي بر ميزان استقبال مردم از گالري، اثري معكوس دارد و مثلا انتخابات را عامل بازدارنده اي تلقي مي كند. وي تعداد متوسط بازديدكنندگان را از گالريش در روزهاي عادي حدود 30 نفر و در روزهاي گشايش بين 150 تا سيصد نفر مي شمارد. از سوي ديگر لادن برادران (مدير گالري برگ ) فصل انتخابات را براي نگارخانه برگ بسيار مثبت توصيف مي كند و مي گويد: استقبال و فروش در گالري برگ در آستانه انتخابات بسيار عالي بود و فروش در اين مدت به سبب وجود مهمانان خارجي كه بسيار هم خريد كردند، دوبرابر شد. ب - فروش جالب آن است كه اكثريت قريب به اتفاق گالري داران، از ميزان فروششان ناراضي اند و حتي خيلي صريح و عاميانه معتقدند كه دخل و خرج نمي كنند! پرسش آن است كه اگر واقعا اين طور است، چرا هيچ كس اين كار سراسر ضرر را تعطيل نمي كند و خود را از دردسر رها؟ نمي سازد! ظاهرا ملك بسياري از گالري ها، متعلق به خود گالري داران است و بنابراين ملزم به پرداخت اجاره محل اين نيستند عده مي گويند كه اگر بنا بود اجاره بپردازند، ادامه كار برايشان عملي نبود. عرف آن است كه 25 تا 30 درصد مبلغ فروش هر اثر به گالري دار تعلق مي گيرد. البته برخي گالري داران مي گويند كه اگر تعداد آثار فروخته شده خيلي كم باشد، يا هنرمند مشكل مالي داشته باشد، درصد كمتري دريافت مي كنند. بعضي گالري داران از ميزان فروش شكايت دارند. مثل علي اكبر صادقي كه مي گويد: از حدود سي وپنج نمايشگاهي كه در سال 78 داشته ايم در بيست تاي آنها حتي يك تابلو هم نفروخته ايم، مدرك هم داريم! برخي گالري داران از اوضاع فروش و رونق فعاليت شان، رضايت نسبي دارند و كارشان را دچار افت وخيز مي بينند. مدير گالري برگ در اين مورد توضيح مي دهد: گالري به تدريج با پرسابقه تر شدن و مسن تر شدن، علاقمندان و مشتريان خود را پيدا مي كند. چنانكه اشاره شد، او از رونق فروش زمان نزديك انتخابات بسيار خشنود بود. دسته سوم گالري دارها، از ميزان فروش بسيار راضيند و تعريف مي كنند، مثل مدير گالري اثر كه درصد فروش اين نگارخانه را 70 تا 80 اعلام و تاكيد مي كند كه علت درصد بالاي فروش، ارتباط عاطفي خوبي است كه او با بازديدكنندگان برقرار كرده است. نگارخانه هايي كه آثار خاص عرضه مي كنند، مخاطبان ويژه خود را نيز دارند; مثل نگارخانه مس نگار (باده سال تجربه فعاليت ) كه صاحب آن مهشيد منفرد به رغم گلايه اش از ميزان فروش، به داشتن بازديدكنندگان و مشتريان ويژه تاكيد مي كند. اين نگارخانه فقط آثار حجمي مس، نقره و برنز را به نمايش مي گذارد. بعضي از گالري دارها معتقدند كه ميزان شهرت هنرمند و ميزان گستردگي حلقه خويشان و آشنايانش، بر ميزان فروش آثار تاثير بسزايي دارد; كه به نظر منطقي مي آيد. نادر سيحون مي گويد: ميزان فروش به قيمتها بستگي دارد. معمولا عرف قيمت گذاري اين است كه هنرمندان بهايي را براي آثارشان تعيين مي كنند و بعد گالري داران اعمال نظر مي كنند و نهايتا با مشورت و هم فكري، بهايي براي اثر در نظر مي گيرند. در برخي موارد هم از ابتدا گالري دار قيمت كار را معين مي كند. پ -گالري داري اشاره اي دوباره مي كنم به تيتر مطلب: زنده باد خانم ها! واقعا زنده باد، چون در حرفه گالري داري تقريبا همه فعالان خانم اين هستند نكته جالب توجه به احتمال زياد، ريشه در علل ويژه اي دارد كه شايد در بحثي جداگانه و خاص، قابل بررسي باشد. در پاسخ به اين پرسش كه فكر مي كنيد چرا بيشتر گالري داران؟ خانمند هر يك از گالري داران به گونه اي اظهارنظر بيشترشان كردند فقط خنديدند و گفتند نمي دانند. مژگان والي پور پاسخ داد: خيلي عالي است، زنده باد خانم ها! لادن برادران گفت: در تمام دنيا اين طور است اميد تهراني مي خندد و مي گويد: بايد فكر كنم. وقتي مي خواستم اين فعاليت را آغاز كنم، به من گوشزد كردند كه وارد حرفه اي مي شوم كه فقط دو سه آقاي فعال دارد! علي اكبر صادقي نيز توضيح مي دهد: شايد چون براي خانم ها، اين كار نوعي سرگرمي است، چون بيشتر خانمهاي گالري دار، مسن هستند و بعد ازظهر به گالري مي روند. شايد هم چون كار بسيار ظريفي است و ظرافت مي خواهد. شايد من هم بي جهت وارد اين عرصه شده ام! چند تن ديگر از گالري داران به حساسيت اين حرفه و ضرورت دقت و حوصله بسيار اشاره مي كنند. ارزيابي و استنتاج اين گزارش، حاصل تحقيق و تفحص در نگارخانه هاي تهران، صحبت با تعداد زيادي از گالري داران و شركت دادن يازده تن از آنان در مصاحبه است. اين يازده گالري هر يك به دليلي خاص برگزيده شدند. برخي به جهت كهنه كار بودن، برخي به دليل تازه كار بودن، برخي چون آثار خاص ارائه مي كنند و برخي از اين نظر كه ويژگيهايي خاص يا موفقيت دارند. مثل برگ چند سالنه بودن يا دولتي بودن. آنچه به اختصار مي توان به عنوان جمع بندي بيان كرد، اين است كه بررسي علل و ريشه هاي اقبال يا شكست فعاليت گالري ها، گوناگون است و در مطلبي ديگر قابل بررسي موشكافانه است. بنابراين اين مطلب، بررسي تحليلي را شامل نمي شود. اما به طور بسيار كوتاه و فشرده مي توان گفت كه به رغم همه پيشرفتهاي فرهنگي سال هاي اخير، به ويژه در ميان قشرهاي فرهنگي، يا آشناتر و مانوس تر با فرهنگ و هنر، بازهم خلاء فراواني در اين زمينه حس مي شود; چه در زمينه استقبال و چه - به خصوص - فروش اينكه آثار بسياري از اعضاي طبقات مرفه تر، بر خريدن آثار هنري عادت كنند و به جاي ترجيح خريداري فرش يا طلا، خريدن آثار هنري را برگزينند و اين كه نهادها يا سازمان هاي دولتي - يا حتي خصوصي - به پر كردن ديوارهاي خالي شان با تابلوهاي ارزشمند خو كنند، ريشه در فرهنگ، عادات و انديشه مردم دارد و نيز به نوع آثاري كه عرضه مي شود بستگي دارد. جا انداختن اين مفاهيم و مسائل، نياز به كار فراوان و زمان بسيار دارد. برخي گالري داران به حق نقش مطبوعات را در اين زمينه بسيار حساس و مهم تلقي مي كنند و غالبا از روزنامه ها گله مندند. طبعا نوع نمايشگاهها (گزينش آثار ) كه توسط خود دارندگان نگارخانه ها انجام مي شود، از عوامل تعيين كننده در ميزان استقبال و همچنين فروش آثار نمايشگاههاي گوناگون است.