Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781224-47654S9

Date of Document: 2000-03-14

شاهرود; طبيعت تمام شاهرود منطقه اي است با كوههاي بلند و كشيده در منتهي اليه جنوبي استان اردبيل. منطقه اي با دره هاي سرسبز و پوشيده از باغ هاي ميوه كه در غرب خود هواي پاك گيلان را استشمام مي كند و در جنوب خود زنجان را با اردبيل پيوند مي دهد، پس شاهرود سه راهي است بين سه استان، شاهرود شمالي ترين شاخه قزل اوزن از باختر اين منطقه گذر مي كند و در مسير خود روستاها و دهات را سيراب مي سازد; سپس با پيوند به قزل اوزن، سفيد رود را مي سازد. مركز بخش Kolurكلور نام دارد با جمعيتي بالغ بر 7 هزار نفر. مردم شاهرود بيشترين ارتباط را با مردم استان گيلان دارند و آنچه كه باعث تعميق روابط بين شاهرود و گيلان شده است تشابه آب و هوايي و نزديكي جغرافيايي و تشابه فرهنگ خاص آنها است. خرده فرهنگ هايي مشابه در عروسي، عزا، آئين تولد كودك، غذاهاي سنتي و محلي يكسان و بسياري از آداب و رسوم ديگر كه باعث پيوند ناگسستني مردم اين دو منطقه شده است; اين ارتباط تا آنجا ادامه دارد كه بسياري از مردم شاهرود كسب و كار خود را در استان گيلان دنبال مي كنند. سلسله كوههاي تالش با مردماني كوچ نشين و مهمان نواز در روي آن جلوه بسيار زيبايي از دوستي و محبت موجود بين مردم اين منطقه و مناطق مجاور استان گيلان را به نمايش مي گذارد. تاتي، ميراث كهن (Tati) آنچه مردم منطقه را از تمام مناطق متمايز مي سازد زبان و فرهنگ خاص مردم منطقه شاهرود است. مردم شاهرود به آذري كهن يا تاتي صحبت مي كنند; ميراث داراني كه وارث كهن ترين زبان ايرانند، تاتي از لهجه هاي مركزي ايران است كه بعد از اسلام تا قرن 11 هجري و قرن 17 ميلادي در آذربايجان رايج بوده و هنوز هم در بعضي مناطق جاري است. درباره تاتي سخن بسيار است كه متاسفانه مجال بررسي هيچكدام از آنها نيست. فقط توجه زبانشناسان و ايرانشناسان را به اين نكته جلب مي كنم كه اگر به دنبال بررسي كهن ترين زبان ايران اند; بازمانده هاي آن دوران، در اين منطقه زندگي مي كنند. شاهرود در منظر چشم در راستاي معرفي هر چند كوتاه منطقه شاهرود در زمينه هاي فوق الذكر به نقاط ديدني زير اشاره مي شود. جاذبه هاي طبيعي منطقه شاهرود - 1 آبشار اسبو: آبشار بلند و بسيار زيبا در روستاي اسبو (asbu) در 10 كيلومتري مركز منطقه - 2 آبشار كلور (Kolur): آبشاري در منطقه كوهستاني شمالغرب كلور با مناطقي بسيار سرسبز درپاي آبشار - 3 غار ماجولان (Majolan):غاري نسبتا بزرگ و ثبت نشده با طبيعتي عكس طبيعت منطقه - 4 غار كلور: غاري در منطقه كوهستاني ورازشت (Warazasht) كلور - 5 جاده ماجولان - ماسوله: از جاذبه هاي طبيعي جذاب و در عين حال زيبا - 6 آب معدني چناران در روستاي چناران - 7 مناطق باغداري با باغ هاي ميوه شامل: سيب زردآلو آلبالو، گردو، انجير و... جاذبه هاي تاريخي - زيارتي - 1 امامزاده عبدالله كلور: در منطقه باغداري شرق كلور; محصور بين چشمه هاي بسيار بزرگ و خنك - 2 امامزاده حمزه درو ( draw) - امامزاده ابوالقاسم شال (shal) - 3 بازمانده قلعه هاي شاه عباس در روستاي ديز (dez) در همين جا به اطلاع كوهنوردان عزيز برسانم كه بزرگترين كوه جنوب اردبيل در شمالغرب منطقه تحت عنوان اشبيه كوه واقع شده است. در ضمن بهترين مسير براي دستيابي به كوه شاه معلم ماسوله از اين منطقه مي گذرد. همچنين سنگ نوردان مي توانند ازطبيعي ترين موانع سنگي كه بسيار زيبا و كشيده بين درو و اسبو قرار دارد استفاده ببرند. صنايع دستي منطقه صنايع دستي منطقه عمدتا شامل بافت نوعي جورابهاي زمستاني است كه حتي بعضي اوقات جاي كفش را نيز مي گرفته است. اين نوع جورابها كه تا ساق پا را پوشش مي دهند داراي نقشهاي بسيار زيبا از جمله كلمه اند مباركباد. دست هاي پرتوان زنان منطقه كه هميشه با چهار و گاهي پنج ميله (در زبان محلي بنام تيه Tiyah) در كار است براي پاهاي مردان كارگر و همچنين دختران دم بخت نوعي پاپوش ديگر هم مي بافند و آن نوعي پاپوش است كه تا قوزك پا را مي پوشاند و درست شبيه كفشهاي امروزيست. مردم منطقه در زبان خاص خود ( تاتي ) به آن پاتاني ( patani) مي گويند. نقشهاي پاتاني اكثرا از نقشهاي طبيعت، حيوانات و بعضي جملات زيباي محلي مثل خشنين دكري يعني با خوشي و سلامت بپوشي استفاده مي شود. اين دو نوع پوشش با همان هديه هايي اند كه خانواده عروس به تعداد يك صندوق بزرگ همراه جهيزيه عروس مي كنند تا در مراسم خاصي بعد از عروسي تحت عنوان صونداق برآكري يعني در صندوق راباز كردن بين افرادي كه زحمت كشيده و به عروس در خانه داماد هداياي مالي داده اند تحت عنوان تشكر از آنان داده اين شود پاپوشها از احترام خاصي بين مردم منطقه برخوردارند و اغلب زنان منطقه آنرا تحت عنوان سوغات به ميهمانان خود تقديم مي كنند. شال ازديگر صنايع دستي منطقه است، گرچه مردم منطقه از جنس شال كمتر لباس مي پوشند ولي اكثر مردمان آن از جنس شال كلاهي برسر دارند. شالبافي در منطقه در جهت فروش تابستاني آن به تالشهاي كوچ نشين است كه جهت گذران امور خود و خريدهاي خود به مركز بخش سفر مي كنند. جاجيم بافي نيز قدمت خاصي درمنطقه دارد. مركز جاجيم بافي در روستاي ديلمده (lamdah day) است اگر چه در نقاط ديگر هم مردماني به اين امر اشتغال دارند. سوغات شاهرود علاوه بر صنايع دستي، ميوه هاي خوشمزه، نوعي نان مخصوص نيز هست. ناني كه درون آن تركيبي از گردو، آرد، روغن و ديگر افزودنيها وجود دارد; اين نان بيضي شكل و نيز دايره اي شكل است و روي آن را با نقش ونگار زيبايي تزيين مي كنند; اين نان بين مردماني كه آنرا مي شناسند به نام زرين نان يعني نان زرين شناخته مي شود. حلواي طبقي ( Tabaghi) و ضيابري ( Zyabari) نيز دو نوع حلواي خاص منطقه است كه با گردوي كوبيده طعمي لذيذ به خود مي گيرد. به هر حال آنچه كه در سرتاسر منطقه شاهرود مي بينيم پيوند ميان مردم و طبيعت است. سيدجعفر ايراني كلور عكس ها از: فردوس گلستاني