Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781224-47654S10

Date of Document: 2000-03-14

قره چهارشنبه، روز عيد و سيزده بدر نقده; سيري در آداب نوروزي دو هفته پيش از تحويل سال و عيد نوروز باستاني در روز چهارشنبه كه مردم نقده به آن قره چهارشنبه يا چهارشنبه سياه يا تك چهارشنبه مي گويند، بر سر مزار فوت شدگان و شهدا حضور مي يابند و به فاتحه خواني و دعا و نيايش در مي پردازند اين زمان، طبق رسم و سنت ديرينه نقل، شيريني و حلواي مخصوص به شركت كنندگان در اين مراسم تعارف مي شود. همه از اين شيريني ها مي خورند و آن را تبرك مي دانند. در شب آخرين چهارشنبه سال كه در اصطلاح محلي به ( باجا، باجا ) معروف است، نوجوانان و جوانان به در خانه ها مي روند و باجا باجا مطالبه مي كنند. صاحبخانه به رسم گذشته شيريني، نقل و شكلات و پول و انواع خوردنيهاي موجود را در دستمالي كه به اندازه يك روسري زنانه است مي گذارد و به مطالبه كننده باجا، باجا مي دهد. در گذشته، جوانان شالي را از روزنه بام ها آويزان مي كردند. بام هايي كه زير سقف آن زيباترين دختران زندگي مي كردند. هديه اي كه در شال گذاشته مي شد به نشانه عطيه سوگلي تلقي مي شد و آن را به فال نيك مي گرفتند. بيشتر جوانان به نتيجه كار خوشبين بودند زيرا غروب آن روز با برافروختن آتش و پريدن از روي آن آيين دست يابي به معشوق را به جاي آورده بودند آنها گفته بودند: (آتل باتيل چهارشنبه بختيم آچل چهارشنبه ) و در حالي كه اميد در دل آنها موج مي زد، جلو پنجره همسايه مي رفتند و به حرفهاي صاحبخانه گوش مي سپردند و اولين كلماتي را كه بين اعضاي خانواده رد و بدل مي شد به فال نيك مي گرفتند و اين گفته ها را براي خود تجزيه و تحليل مي كردند. نيز چه بسا به نتيجه برآوردهاي خود عمل مي كردند. مردم نقده همواره آخرين چهارشنبه سال را به رسم يك سنت ديرينه گرامي مي دارند و براي هر خانواده يك جلد كلام ا. مجيد، يك عدد كبريت به عنوان وسيله روشنايي و آتش و يك آينه به عنوان اميد به روشنايي در پناه قرآن، هديه مي برند. در روز چهارشنبه سوري فرستادن كادو يا چشم روشني براي اقوام و نوعروسان و تازه دامادها حتمي است كه به آن پاي يا خلاته ( خلاطه ) مي گويند. در صبح روز آخرين چهارشنبه سال مردم در شهرستان نقده و روستاهاي پيرامون آن، بر لب چشمه ها و رودخانه هاي اطراف برگزاري آيين آخرين چهارشنبه كه بسيار زيبا و ديدني است گرد مي آيند. مردم از كوچك و بزرگ، زن و مرد پس از به جا آوردن نماز صبح با كوزه هاي سفالي و گلي تازه و آب نديده به لب رودخانه ها مي روند و در سرتاسر كنار رودخانه آتش مي افروزند. طبق يك رسم، پسران جوان ناخن خود را مي گيرند و به آب مي سپارند و دختران تارهايي از گيسوان خود را گره مي زنند و در رودخانه رها مي كنند. در حالي كه دلها غرق نور است به تبرك كوزه ها را از آب پر مي كنند، نوازندگان محلي با نواختن دهل و سرنا به اين جشن و سرور و محفل زيبا جلوه اي خاص مي بخشند. امروزه اين آيين و رسم در داخل شهر تقريبا برچيده شده ولي در بعضي از روستاها همچنان اجرا مي شود. در روز عيد نوروز اهل خانه و اقوام و فاميل دور هفت سين گرد هم مي آيند و منتظر تحويل سال نو مي شوند. معمولا سكه هايي در داخل آب قرار مي دهند كه پس از تحويل سال، بزرگ خانواده آن را به اعضاي خانواده هديه مي كند. در اين هنگام، افراد خانواده به همديگر سال نو را تبريك مي گويند. ديد و بازديدهاي عيد از رسوم ديگر اين ايام است كه تا پايان روز سيزده بدر اين ملاقات ها رسميت دارد و تا پايان فروردين ماه تبريك گفتن سال نو پذيرفتني است. در روز عيد علاوه بر ديد و بازديد كوچكترها از بزرگترها، خانواده هاي تازه دامادها و عروسها به اين رسم اهميت بيشتري مي دهند و در برقرار كردن انس و الفت و دوستي هر كدام بر ديگري پيشي مي جويد. اين عيد براي بعضي ها به قره بايرام يا عيد سياه تفسير و تعبير مي شود. در مراسم قره بايرام سوگواران كه سال پيش عزيزي را از دست داده اند به سوگ مي نشينند. در اين روز مردم بر خود واجب مي دانند پيش از هر عيد ديدني با خانواده هاي داغدار ديد و بازديد كنند و آنها را تسلي در دهند روز سيزده بدر مردم به اتفاق خانواده و اقوام از خانه خارج مي شوند و به گردشگاههاي اطراف شهر مي روند. هفت چشمه، دره جنگلي سلطان يعقوب، چشمه گول، ديولردره سي، مهماندار اوجاقي - قبرستان كردها، تپه حسنلو، شيخ رش اشنويه و دامنه كوهها از زمره اين گردشگاهها است.