Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781223-47643S5

Date of Document: 2000-03-13

كاروانسراي رباط كريم رباط كريم يكي از شهرهاي حاشيه جنوب غربي تهران است. اين ناحيه در گذشته روستايي آباد در كنار جاده معروف ابريشم بود و مسير ري به ساوه نيز از نزديكي آن مي گذشت. رباط كريم تا حدود پنجاه سال پيش از اطراقگاههاي مهم كاروانيان در غرب و جنوب دشت تهران محسوب مي شد. با احداث جاده ترانزيت تهران - ساوه كه از شمال شهر قديم رباط كريم عبور مي كند، بافت كهن اين شهر به تدريج متروك شد و شهر جديد در امتداد جاده ساوه گسترش در يافت دو دهه اخير با رشد جمعيت شهر، وسعت آن نيز افزايش يافت. به طوري كه امروز شاهد پديده هاي نوين شهرنشيني در آن هستيم. ساختمان كاروانسراي رباط كريم در ميان بافت مسكوني اين شهر قرار دارد. تاريخ ساخت اين بنا طبق كتيبه سردر آن به دوره فتحعليشاه قاجار باز مي گردد. گويا يكي از رجال قاجار به نام آقا كمال اين ساختمان را در مسير عتبات عاليات ساخته است. ساختمان كاروانسرا در حدود 3400 متر مربع است كه 2400 متر مربع آن زيربنا و 1000 متر مربع بقيه را صحن كاروانسرا تشكيل مي دهد. بخشهاي مختلف بناي كاروانسرا عبارتند از جلوخان ورودي راهرو، صحن مركزي، حجره هاي اطراف، شاه نشين جنوبي، ايوان شمالي و تعداد پنج اصطبل يا تالار كه محل نگاهداري احشام و چهارپايان بوده است. در هر ضلع روبه صحن كاروانسرا، غرفه هايي با يك ايوان و يك حجره وجود دارد كه شمار آنها در مجموع به 18 غرفه مي رسد ( غرفه 4 در شمال 4 غرفه در جنوب 5 غرفه در شرق و 5 غرفه در غرب ). هر يك از ايوانها و اتاقها داراي اجاق مخصوص به خود هستند. اين غرفه ها محل اسكان و اطراق كاروانيان و مسافران بوده در است بخشي از تالار يا سالنهايي كه محل نگهداري احشام بوده است، ويژگيهايي مشاهده مي شود مانند بارانداز، محل بستن و مهار چهارپايان، اتاق سكونت چاروادار و اتاق نگهبان اخير در محل خروجي طويله و بارانداز واقع است. براي صاحب منصبان جايگاه خاصي در ضلع جنوبي ساختمان به نام شاه نشين وجود داشت. شاه نشين داراي ايواني رفيع است و دهليزهايي در كنار آن به چشم مي خورد. دهليزها محل استراحت و بيتوته خدمه و اهل اندروني بوده است. سطوح داخلي و خارجي بدنه كاروانسرا از آجر است و در نماي داخلي روبه صحن تزئينات متنوع آجري ديده مي شود. مواد ساختماني مورد استفاده عبارتند از آجر با ملاط گل و آهك و نسبت گچ فضاهاي خالي و پر در اين بنا يك به يك است. پايه هاي قطور كاروانسرا عامل حفظ اين بنا در طي سالهاي متمادي بوده اند. در سالهاي اخير آسيبهاي عمده اي به بنا وارد شده است. عمليات تعمير و بازسازي ابتدا با حذف عوامل آسيبگذار آغاز شد و بعد ديواره هاي كاروانسرا با همان سبك و شيوه اصلي و ماهيت قبلي، بازسازي شده است. از ديگر اقدامات مرمتي، تبديل يكي از طويله ها به تالاري است كه در آينده با صرف اعتبارات لازم كاربري آن به يك مركز فرهنگي تغيير خواهد يافت. كرج -خبرنگار همشهري