Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781222-47627S1

Date of Document: 2000-03-12

پدران، مادران و معلمان بخوانند; تكليف شب، زحمت است يا؟ رحمت! زندگي حل مشكل است عده اي زندگي را حل مشكل دانسته اند و معتقدند مجموعه مسائل روزمره انسان به دست تواناي تدبير، تفكر و انديشه حل مي شوند. شايد جمله: زندگي مشكلات است، ما ميم آن را برمي داريم و تبديل به شكلات مي كنيم خود، گوياترين گواه باشد بر اين كه موجود انساني، قادر است حريم عجز را بشكند، توانايي هاي خود را به كار گيرد و در مسير زندگي، شاهد پيروزي را در آغوش كشد. يك مدير در سازماني كه مديريت مي كند، پزشكي كه بيماران را معالجه مي نمايد، مكانيكي كه ماشيني را تعمير مي كند، هر كدام در حال حل مشكلي هستند كه دشواري ها را آسان مي كنند. والدين مشكل گشاي، كار كودكان والدين در قبال كودكان خود، وظايفي چون: تهيه خوراك، پوشاك، مسكن و.. دارند و يكي از وظايف مختلف خانواده ها، پرداختن به امور تحصيلي بچه ها است. پدر و مادرها تا حد مقدور امكاناتي را فراهم مي سازند كه كودكانشان به بهترين وجه تحصيل كرده و موفقيت ها را يكي بعد از ديگري تجربه كنند. مسلما اين نوع موفقيت ها نه تنها عامل خرسندي كودكان گشته، بلكه شهد شيريني لذت زندگي را به اوليا نيز ارزاني مي كند. آوردن نمرات بالا، قبولي در پايه هاي تحصيلي، موفقيت در كنكور و.. هر كدام هيجان مثبتي است كه اميد به ادامه زندگي افراد را چه در خردسالان و چه در بزرگسالان، دو چندان تقويت مي كند. بديهي است براي اين نوع پيروزي ها كه خود، به نحوي هدف محسوب مي شوند، راه هاي وصول زيادي به اهداف وجود دارد. زحمت پيمودن راه ها به عهده فرزندان است، ولي راهنمايي چگونگي پيمودن راه بخشي به عهده مدرسه و بخشي جزو وظايف اوليا است. سوءالي كه پيش مي آيد اين است: كه آيا همه پدر و مادرها راهنمايان تحصيلي موفقي هستند و براي راهنما شدن، زحمت كسب تجارب تازه اي را به خود؟ مي دهند يا متوسل به همان شيوه هايي مي شوند كه والدين خودشان در مورد آنها اعمال ؟ داشته اند انقلاب دانايي مسلما در دنياي امروز كه دنياي تغييرات ناميده مي شود، بدون آگاهي از يافته هاي علمي جديد در مورد ارتباطات انساني بالاخص ارتباط والدين و كودك، والدين نقش خود را به خوبي نمي توانند ايفا كنند. تحولات جديدي كه پيش مي آيد چنان با سرعت اتفاق مي افتد كه ديگر انسان از مرحله اي به مرحله ديگر، به طور آرام و آسوده نمي گذرد، بلكه از مرحله اي به مرحله ديگر پرتاب مي شود. يعني هنوز مسائل و مشكلاتي كه تلويزيون بر خانواده ها پيش مي آورد روشن نشده، ويدئو در خانه هاحضور پيدا مي كند، تاثيرات ويدئو به طور كامل بررسي نشده كامپيوتر، زندگي ها را احاطه مي كند. چنان كه به خاطر اين مسائل اتفاقي رخ داده است به عنوان انقلاب دانايي، مدعيان اين تفكر معتقدند كه: دانش، دانايي، پردازش اطلاعات و استفاده از دانسته ها، ديگر فقط در حيطه بزرگسالان نيست، بلكه كودكان نيز به خاطر داشتن منابع اطلاعاتي متنوع چون رسانه هاي همگاني، همپاي بزرگسالان در تعامل انديشه ها هستند. به همين خاطر، از لحاظ دانايي بين بچه ها و بزرگترها، هر آن مسابقه اي رخ مي دهد. در هر مسابقه اي هم برنده و هم بازنده وجود دارد و به لحاظ وقوع انقلاب دانايي ديگر الزاما مثل نسل هاي گذشته، كودكان بازنده و بزرگترهابرنده دايمي مسابقه نيستند. بلكه بالعكس در خيلي اوقات، حرفهاي بچه ها منطقي و قانع كننده و استدلال آنها محكمتر نيز است. لذا آگاهي والدين از نحوه ارتباط با كودكان، بويژه در امور تحصيلي آنان مساله اي اجتنابناپذير است تا با استفاده از اين نوع يافته هاي علمي راهنمايان مفيدي براي فرزندان خود باشند. تكليف شب؟ چيست آيا واقعا تكليف شب براي والدين زحمت است يا؟ رحمت آيا تكليف شب عامل مزاحمي براي اوقات استراحت خانواده ها محسوب؟ مي شود آيا تكليف شب بازدارنده انواع سرگرمي ها و تفريح هايي است كه پدر و مادرها حق دارند به آنها بپردازند و يا باعث درگيري دايمي و اعصاب خردكني پدر و مادرها و بچه ها؟ است و يا اين كه مايه بروز اختلاف بين همسران بوده و عامل تزلزل خانواده ها است! اگر شما نيز چنين باورهايي داريد، بهتر است آن چه را كه در پي خواهد آمد، مطالعه كرده و با تعمق روي مباحث آن فكر كنيد. هگل مي گويد: ما درتخيل خداييم، در تعقل گدا و تعقل يعني پي بردن به خطهاي عقل. بهتر است در مورد تكليف شب، يك بار ديگر باورهاي خود را زير سوءال ببريم، و آنچه را كه مي پنداريم عقلاني است (مزاحمت هاي تكليف شب ) اي بسا با ترديد دوباره بنگريم. تكليف شب عامل ارتباط عاطفي والدين و كودكان انديشمندان دنياي تربيت معتقدند با آمدن موج سوم و تحت تاثير قرار گرفتن زندگي انسان زير امواج رسانه ها ( راديو، تلويزيون، كامپيوتر، اينترنت و... ) انسانها، از حالت جمعي دور شده و به فرديت گرايش پيدا مي كنند. كامپيوتر دستگاهي است كه يك شخص انساني با يك شي ء ويك ابزار فاقد شعور كارمي كند. تلويزيون وسيله اي است كه دايره ها را تبديل به نيم دايره كرده است: قبل از حضور تلويزيون در خانه ها اعضاي خانواده به صورت دايره اي دور هم نشسته و با هم صحبت مي كردند، ارتباط جمعي، و از نوع انساني بود. ولي اكنون اعضاي خانواده به صورت نيم دايره نشسته و به تماشاي تلويزيون مشغول مي شوند (ارتباط شخص با شي ء ). به همين جهت از عاطفه و مهرورزي انسانها به همديگر روز به روز كاسته مي شود. در حالي كه انسان ذاتا نياز به دوست داشتن و دوست داشته شدن دارد. در سلسله مراتب انواع نيازهاي انساني از ديدگاه مازلو ( ) 1954 فقط مرحله اول نيازهاي فيزيولوژيايي نظير نياز انسان به رفع گرسنگي و تشنگي است، مابقي نيازها چون نياز به ايمني، تعلق خاطر، محبت، عشق، مورد تاييد قرار گرفتن، شكوفا شدن و... به طور مستقيم با عاطفه انسان سروكار دارد. با وجود اين، براثر تحت تاثير قرار گرفتن زندگي زير امواج رسانه ها و گرفتاريها و بي حوصلگي هاي جنبي، تحقيقات نشان مي دهد وقت و زمان مفيدي كه بايد پدر و مادر براي كودكان صرف كنند، كاهش پيدا كرده و والدين آنقدر كه حاضرند پول صرف بچه ها بكنند، حاضر نيستند وقت صرف بچه ها بكنند و به همين خاطر كودكان در مقام دفاع ازحقوق حقه خود (كسب عاطفه از والدين ) برآمده و به هر بهانه ممكن مثل نوشتن مشق شب با كمك مادر يا پدر مي خواهند محبت كنند و محبت ببينند. تكليف شب پيش ازآن كه به عنوان يك هيولاي تربيتي و مزاحم خانواده ها تلقي شود، مي تواند به عنوان عنصري موءثر جهت برقراري ارتباط بين والدين و فرزندان قلمداد گردد. وقت وزماني را كه يك مادربراي كمك به كودك خود جهت نوشتن تكليف صرف مي كند، نه تنها بخشي از مشكل آموزشي كودك را حل مي كند، بلكه نيازهاي عاطفي او چون نياز به ايمني، تعلق خاطر، پذيرفته شدن و.. را نيز برآورده مي سازد. تكليف شب، عامل آگاهي از فعاليت هاي آموزشي بوسيله تكليف، والدين مي توانند از فعاليت هاي معلم فرزند خود آگاه شوند، و به آنچه در كلاس درس فرزندشان مي گذرد، پي ببرند و به تبعيت از معلم، فرزند خود را در راه رسيدن به اهداف آموزشي ياري دهند. تكليف شب، عامل رشد شخصيت كودك از تكليف مي توان درجهت رشد شخصيت كودك استفاده كرد. اگر او با برنامه ريزي صحيح، تكليف را انجام دهد، حسن مسئوليت شخصي تقويت شده، اعتماد به نفسش تامين گشته و چنان بار مي آيد كه بر وقت خود مديريت داشته و از آن استفاده صحيح كند، اينكه چه مدت تكليف انجام داده و چه مدت به بازي يا تلويزيون مشغول شود. تكليف شب عامل وظيفه شناس بارآمدن كودك دانش آموزان با انجام تكاليف در واقع انتظارات معلم و قوانين مدرسه را برآورده مي كنند و مي فهمند كه اشتغال به تحصيل، فقط شامل زمان حضور در مدرسه نيست و همين امر، در آينده به او كمك مي كند كه بداند كه: در هر حال و در هر موقعيت كه باشد جامعه از او انتظاراتي دارد و بايد به عنوان يك شهروند درصدد برآورد نيازهاي همنوعان خود باشد. پزشكي كه خواب خوش را بر خود حرام كرده به بالين بيماري رفته و او را از مرگ نجات مي دهد، انتظارات جامعه از يك طبيب را خوب مي شناسد. همچنين است بسياري از مشاغل چون آتش نشانها، پليس، كاركنان بيمارستانها و.. كه ذهن وظيفه شناس دارند و انجام درست تكاليف تحصيلي در باروري اين ذهن ها بي تاثير نبوده است. بديهي است هدف از اين نوشتار، تشويق والدين به انجام دادن تكاليف به جاي كودك نيست، بلكه اولياء با مشاركت و برنامه ريزي صحيح جهت نوشتن تكاليف بخشي از مشكل آموزش دانش آموز را حل مي كنند. ولي همين كمكهاي كوچك در تكوين كل شخصيت او تاثيرات بسزايي دارد. چگونگي كمك والدين به دانش آموزان در نوشتن تكاليف - 1 تامين محيط مناسب: تامين محيط مناسب براي مطالعه و نوشتن نظير كم كردن صداي تلويزيون، عدم بحث و گفتگوي بلند و... عامل مشاركت محسوب مي شود. - 2 برنامه ريزي: كمك به برنامه ريزي جهت انجام به موقع تكاليف و عدم احاله آن به آخرين فرصت. كه اگر تكليف شب به آخر شب محول شود كودك فكر مي كند ساير كارها چون بازي و تماشاي تلويزيون از اهميت بيشتري برخوردار است. - 3 كمك به ايجاد مهارتهاي مطلوب در مطالعه: چگونگي درس خواندن نسبت به هر درسي و هر هدف آموزشي متفاوت است. نحوه مطالعه كتاب فارسي براي نوشتن املا از مطالعه رياضي يا علوم اجتماعي فرق مي كند. يا چگونگي مطالعه براي امتحان با سوءالات تشريحي متمايز از چگونگي مطالعه براي امتحانات چند گزينه اي است، كه والدين مي توانند در اين امور كودك را ياري رسانند. - 4 برخورد قاطع: خانواده ها با جدي گرفتن تكليف شب و تن ندادن به لجبازي و عصبانيت و گريه هاي كودكان كه براي از زير تكليف در رفتن بروز مي دهند، با يادآوري وظايف يك دانش آموز خوب، برخورد قاطع و پشتيباني از گفته هاي خود به صورت عملي مي توانند الگوي مناسبي براي فرزندان خود باشند. * داود خالقي كارشناس ارشد امور آموزشي