Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781219-47610S14

Date of Document: 2000-03-09

تاثير انتخابات رياست جمهوري بر مجلس پنجم مجلس پنجم در ترازو ( بخش دوم ) زهرا ابراهيمي رويدادها و مصوبات مجلس در سال 75 * روز هشتم مهرماه 1375 فوت محمد مجدآرا نماينده بابلسر كه به بيماري سرطان مبتلا شده بود اعلام شد. وي كه بيماريش در اواخر مجلس چهارم به اوج رسيده بود در انتخابات مجلس پنجم نيز شركت كرد و انتخاب شد. * در دهم مهرماه طرح تشكيل كميسيون بانوان مطرح شد و به تصويب رسيد. اين طرح چند بار در مجلس چهارم مطرح و كليات آن رد شده بود، اين بار با همكاري جناح چپ كه تعدادشان نسبت به مجلس چهارم بيشتر بود طرح مزبور با عنوان كميسيون زنان، خانواده و جوانان تصويب شد. به هنگام تشكيل اين كميسيون سه نفر از مخالفين سرسخت آن به عضويت كميسيون درآمده و اكثريت اعضا و هيات رئيسه آن را نمايندگان جناحي تشكيل دادند كه نظر مثبتي نسبت به كميسيون زنان نداشتند. * در 23 آبان ماه سال 1375 طرح تقسيم استان خراسان به سه استان جديد تقديم مجلس شد. اين طرح كه بعدا بررسي و به تصويب رسيد نحوه تقسيم استان را برعهده وزارت كشور گذاشت. * در دوم دي ماه 1375 لايحه فقرزدايي توسط دولت هاشمي رفسنجاني تقديم مجلس گرديد. * روز بيست و دوم اسفند ماه درخواست تحقيق و تفحص از نحوه هزينه بودجه تهاجم فرهنگي در دستگاههاي اجرايي به تصويب رسيد. سال 1376 مجلس پنجم با اخبار مربوط به انتخابات رياست جمهوري آغاز شد. به دليل نزديكي به پايان دوره رياست جمهوري آقاي هاشمي رفسنجاني تعداد زيادي از نمايندگان با ارسال نامه اي خطاب به رئيس مجلس از وي درخواست كردند تا درجلسه اي از تلاش هاي آقاي هاشمي رفسنجاني قدرداني شود. قراربود اين جلسه در روز هفدهم ارديبهشت ماه تشكيل شود ولي در اين روز حسن روحاني كه رياست جلسه را به عهده داشت گفت: چون تعداد زيادي از نمايندگان در مرخصي بودند قرار شد اين برنامه به وقت ديگري موكول شود. درراهروهاي مجلس شنيده شد كه جمعي از نمايندگان كه اين مراسم را در جهت تبليغات براي يكي از نامزدهاي رياست جمهوري مي دانستند با برگزاري آن مخالفت مجلس كردند از روز هفدهم ارديبهشت ماه به مدت دو هفته تعطيل شد. اعتراض تعدادي از نمايندگان به اين تعطيلي به نتيجه نرسيد. به نظر مي رسيد تعطيلي مجلس جهت شركت گروههاي سياسي درانتخابات رياست جمهوري است. آقاي ناطق نوري رئيس مجلس يكي از كانديداهاي مطرح رياست جمهوري بود. جلسه بعدي مجلس پس ازانتخابات رياست جمهوري، تشكيل شد. پس از پيروزي چشمگير سيد محمد خاتمي در هفتمين دوره رياست جمهوري، نمايندگان جناح چپ مجلس با روحيه بهتر و قوي تري به ميدان آمدند. اين پيروزي تغييري در جابجايي قدرت جناحهاي داخلي مجلس نداشت. روز يازدهم خرداد ماه سال 76 انتخابات هيات رئيسه مجلس برگزار شد و هيچ تغييري در تركيب آن حاصل نشد. جناح راست حاضر نشد حتي يك نفر از اعضاي جناح چپ را در تركيب هيات رئيسه بپذيرد اما با جابجايي چند چهره سنتي با چهره هاي معتدل تر نظير محمدباقر نوبخت نماينده رشت، اميدوار رضايي نماينده مسجد سليمان، طه هاشمي نماينده قم و محمود جمالي نماينده كاشان به جاي سيد رضا اكرمي، علي موحدي ساوجي، سيد رضا تقوي و محسن يحيوي نشان داد كه تا حدودي از دوم خرداد تاثير پذيرفته است. ويژگي اين دور از انتخابات هيات رئيسه آن بود كه همه جناح هاي مجلس به آقاي ناطق نوري كه در انتخابات رياست جمهوري شكست سختي را متحمل شده بود راي دادند، تا اندكي از فشار روحي براين جناح راكاهش دهند هر چند كه عدم پذيرش حتي يك نفر از جناح چپ در هيات رئيسه، موجب طرح انتقاداتي از سوي نمايندگان جناح اقليت كه خود را نماينده افكار عمومي مي دانستند نسبت به عملكرد جناح راست شد. يكي از نمايندگان مجمع حزبالله پس ازانتخاب اعضاي هيات رئيسه گفت: جناح راست در آينده نهايت تلاش خود را مي كند تا بگويد مردم در دوم خرداد اشتباه كرده اند. نمايندگان جناح چپ مجلس ضمن اظهار تاسف از بي توجهي اكثريت مجلس به افكار عمومي معتقد بودند راي نمايندگان نشان داد كه آراي مردم دردوم خرداد تاثيري بر آنها نداشته است. در انتخابات كميسيونهاي مجلس نيزتقريبا در اكثر كميسيونها، اعضاي هيات رئيسه از جناح راست انتخاب شدند، اين نحوه انتخابات نشان دهنده پافشاري جناح راست بر حفظ قدرت خود بود. تشكيل جلسه تقدير از هاشمي رفسنجاني در روز هشتم تيرماه سال 76 بازهم عده اي از نمايندگان براي برگزاري جلسه تقدير از هاشمي رفسنجاني، نامه نوشتند در روز نهم تير نيز 156 نماينده در نامه اي به رئيس قوه قضائيه با اشاره به پايان دوره رياست جمهوري خواستار بررسي دقيق دارايي هاي رئيس جمهور، معاونان، وزيران همسر و فرزندان آنان شدندنماينده 2020 نيز با امضاي طومار مجددا خواستار برپايي مراسم تقديراز هاشمي شدند، بالاخره روز چهارشنبه اول مرداد ماه جلسه تجليل از هاشمي رفسنجاني با حضوروزيران و ساير مسئولين دولتي و آقاي خاتمي رئيس جمهور جديد تشكيل و لوح سپاس نمايندگان به آقاي هاشمي رفسنجاني اهداء شد. در اين جلسه طه هاشمي نماينده قم گزارش عملكرد فرهنگي دولت هاشمي، دري نجف آبادي گزارش اقتصادي و حسن روحاني گزارشي در خصوص سياست خارجي دولت آقاي هاشمي ارائه كرده و توفيقات دولت هشت ساله ايشان را مورد ستايش قرار دادند. مجلس پنجم و كابينه آقاي خاتمي در اواسط مرداد ماه مراسم تحليف آقاي خاتمي در مجلس برگزار شد و در روز 21 مرداد ماه اسامي برنامه ها و سوابق اجرايي 22 وزير پيشنهادي رئيس جمهوري به مجلس ارائه شد. در مدت زماني كه به تشكيل جلسه بررسي راي اعتماد به كابينه باقي بود روزنامه ها و محافل جناح راست تهاجم به عبدالله نوري و عطاءالله مهاجراني را آغاز كردند و اين شايعه قوت گرفت كه جناح راست به اين دو كه براي وزارت كشور و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي پيشنهاد شده بودند، راي نخواهد داد. روز بيست و هشتم مرداد ماه بحث در مورد كابينه آقاي خاتمي در مجلس آغاز شد، براي نخستين بار در طول دوره مجلس پنجم تعداد نمايندگان حاضر در جلسه به 230 نفر حتي رسيد در مراسم تقدير از هاشمي رفسنجاني تعداد نمايندگان از 210 نفر فراتر نرفت. در جلسه بررسي راي اعتماد به اعضاي كابينه محمدرضا مجيدي نماينده فسا، لطف الله زارعي قنواتي نماينده بهبهان، سيد حسين شريفي نماينده اراك، سيد علي موسوي نسب نماينده شيروان، الياس حضرتي نماينده رشت، محمد حسن دهگان نماينده لنگرود، محمود آستانه نماينده سربند و شازند، اسماعيل جبارزاده نماينده تبريز و محمد رضا خباز نماينده كاشمر و بردسكن به عنوان موافقان كابينه سخن گفتند. محمدرضا باهنر نماينده تهران ويكي از افراد شاخص جناح راست كه به عنوان مخالف كابينه ثبت نام كرده بود، در سخنان خود با تاكيد بر اينكه جناح راست توقع حضور در كابينه را ندارد گفت: وزيران پيشنهادي بايد داراي انضباط اقتصادي، مسئوليت پذيري، كارشناسي و هماهنگي با دولت باشند. وي در مورد مسئولين پيشنهادي در بخش اقتصاد معتقد بود كه هماهنگي و همفكري لازم در بين آنها وجود ندارد. منظور باهنر وجود محسن نوربخش و محمدعلي نجفي روءساي بانك مركزي و سازمان برنامه وبودجه در كنار حسين نمازي كه تمايلات چپ دارد، بود. داود دانش جعفري ديگر نماينده مخالف كابينه پيشنهادي خاتمي، انتقاد اصلي خود را به عملكرد عيسي كلانتري در وزارت كشاورزي اختصاص داد. ابو فاضل رضوي اردكاني نماينده سپيدان نيز در مخالفت با تركيب كابينه، عمده مخالفت خود را به عبدالله نوري اختصاص داد و وي را شخصيتي فراجناحي ندانست. حميدرضا درويش زاده نماينده دزفول نيز به مخالفت با مهاجراني پرداخت و گفت: كسي بايد وزير فرهنگ شود كه ديدگاهش مخالف فرهنگ غرب است. محسن يحيوي ديگر نماينده شاخص جناح راست نيز به مخالفت با عبدالله نوري پرداخت و وي را فردي كاملا جناحي دانست كه با برنامه هاي رئيس جمهوري همخواني ندارد. احمد نجابت نماينده شيراز نيز عليه مهاجراني سخن گفت و خانم منيره نوبخت نماينده تهران عمده تهاجمات خود را عليه مهاجراني و نوري سازماندهي كرد، عبدالمحمد رستاد نماينده داراب آخرين مخالف كابينه بود كه وي نيز مهاجراني، بيطرف و مظفر را مورد انتقاد قرار داد و با تركيب كابينه مخالفت كرد. پس از طرح سخنان موافق و مخالف كابينه، تعدادي از وزيران كه بيشترين انتقاد متوجه آنها شده بود به دفاع از خود پرداختند، عبدالعلي زاده وزير مسكن و شهرسازي كه از سمت استانداري آذربايجان شرقي براي وزارت مسكن و شهرسازي كانديداي عضويت در كابينه شده بود، يكي از كساني بود كه پشت تريبون مجلس قرار گرفت و به شبهات مطرح شده توسط مخالفان پاسخ گفت. مهمترين مطلب طرح شده در مورد عبدالعلي زاده رد صلاحيت وي در انتخابات مجلس پنجم از سوي شوراي نگهبان بود، عبدالعلي زاده گفت: شوراي نگهبان براي رد صلاحيت من هيچ دليل و مدركي ارائه نكرده و من هنوز نمي دانم به چه دليل رد صلاحيت شده ام. وي با 182 راي توانست به كابينه راه اما يابد مهمترين بحث كابينه در مورد عبدالله نوري و عطاءالله مهاجراني بود. سخنراني مهاجراني به قدري گيرا و جذاب و مستدل بود كه نمايندگان يكپارچه محو سخنان او بودند. بيشترين وقت نيز به وي داده شد. وي در سخنان خود رسما اعلام كرد كه اگر وزارت ارشاد را در دست بگيرد در عزل مديران عهد ميرسليم ترديدي نخواهد كرد. مهاجراني همچنين اسلام را دين تساهل و تسامح دانست و گفت كه در فرهنگ كشور اهل تسامح و تساهل است. وي كوچكترين نرمشي در مواضع خود نشان نداد. آقاي خاتمي نيز در سخنان خود بيشترين وقت را به دفاع از مهاجراني و عبدالله نوري كه نمادهاي توسعه سياسي و فرهنگي وي بودند اختصاص داد. سخنان مهاجراني در خارج مجلس نيز انعكاس وسيعي بويژه در ميان جوانان پيدا كرد. عطاءالله مهاجراني باوجود آنكه بيشترين سخن و قويترين استدلالها را در بين وزيران مطرح كرد ولي كمترين راي را به خود اختصاص داد. با وجود خبرهاي قبلي مبني بر عزم راسخ جناح راست بر عدم تاييد نوري و مهاجراني، كابينه آقاي خاتمي به طور كامل راي اعتماد گرفت. با راي اعتماد به كابينه سه تن از نمايندگان (عبدالله نوري - مصطفي معين - قربانعلي دري نجف آبادي ) از مجلس خارج موسي زرگر شدند بعدا با 97 راي به جاي دري نجف آبادي به عضويت هيات رئيسه درآمد. با خارج شدن عبدالله نوري از مجلس، جناح چپ فرد شاخص و تاثيرگذار خود را از دست پس داد از عبدالله نوري، ديگر جناح چپ نتوانست هماهنگي و انسجام خود را در مواقع حساس و بحراني حفظ كند. انتقام مجلس پنجم از كارگزاران پس از استقرار قانوني دولت خاتمي فشار بر ياران رئيس جمهوري آغاز شد. در اين مقطع كينه جناح راست به كارگزاران و بويژه كرباسچي كه عوامل موءثري در حمايت از خاتمي بودند، افزايش در يافت همين روزها بود كه شهرداران مناطق مختلف تهران دستگير شدند و اتهامات مالي و مديريتي به كرباسچي زده شد. شانزدهم مهرماه جمع زيادي از نمايندگان از رئيس مجلس درخواست كردند تا از شهردار تهران براي حضور در جلسه غيرعلني جهت ارائه اطلاعاتي درخصوص مسائل شهرداري دعوت كند. شهردار تهران پيش از اين از رئيس مجلس خواسته بود تا با حضور در مجلس به برخي ابهامات مطرح شده در مورد شهرداري تهران پاسخ دهد. آقاي ناطق نوري هر دو بار اين درخواستها را رد كرد. روز بيستم مهرماه در راهروهاي مجلس شنيده كه غلامحسين كرباسچي و علي رازيني رئيس كل دادگستري استان تهران و مدعي العلوم پرونده شهرداري تهران در جلسه غيرعلني 22 مهر توضيحاتي را درخصوص مسائل شهرداري ارائه خواهند كرد. اما اين جلسه تشكيل نشد، علت عدم تشكيل اين جلسه مخالفت رئيس قوه قضائيه با حضور رازيني در اين جلسه بود. جناح راست مجلس به شدت از اين تصميم خوشحال شد زيرا به هيچ وجه مايل به حضور كرباسچي در مجلس و طرح مسائل نبودند. شايد جلوگيري از حضور رازيني نيز محملي براي جلوگيري از حضور كرباسچي در مجلس بود. عدم همكاري هيات رئيسه و اكثريت مجلس شوراي اسلامي براي تشكيل جلسه اي درخصوص مسائل شهرداري تهران باعث شد كه جناح چپ راسا اقدام كند وجلسه غيررسمي تشكيل دهد. البته هيات رئيسه مجلس نيز پس از منتفي شدن تشكيل جلسه غيرعلني با حضور كرباسچي و رازيني از جناح موافق با شهردار خواست تا جلسه درون گروهي تشكيل دهند. نمايندگان جناح چپ با سياسي خواندن پرونده شهرداري تهران اين امر را در رابطه با حضور فعال كرباسچي و كارگزاران در انتخابات مجلس پنجم و انتخابات رياست جمهوري و كاهش قدرت جناح راست ارزيابي كردند و برخورد با شهرداران را انتقام جناح راست از كارگزاران دانستند. بالاخره پس از آزادي چند تن از شهرداراني كه گفته مي شد مورد آزار و شكنجه هاي شديدي قرار گرفته اند، جلسه مجمع حزبالله با حضور چند تن از اين شهرداران تشكيل شد. در اين جلسه شهرداران شكنجه شده به موارد آزار و اذيت خود توسط ضابطين دادگستري اشاره كردند كه اين امر نمايندگان را به شدت متاثر كرد و حتي گروهي از آنها به سختي گريستند. موضوع شكنجه شهرداران به نطق هاي پيش از دستور نمايندگان نيز كشيده شد، نمايندگان جناح چپ در سخنان خود از مسئولان خواستند تا موضوع رفتار با شهرداران در بازداشتگاهها را مورد بررسي قرار دهد. روز ششم اسفندماه شنيده شد كه نمايندگان جناح چپ درصدد تهيه نامه براي حمايت از شهرداران و نمايندگان جناح راست نيز درصدد تهيه نامه براي حمايت از قوه قضائيه هستند. بيست وششم 1376 160 اسفندماه نماينده مجلس در نامه اي خطاب به آقاي ناطق نوري، اظهارات مديران شهرداري تهران را درباره برخورد ضابطين قوه قضائيه تكان دهنده خواندند. ادامه دارد