Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781217-47576S2

Date of Document: 2000-03-07

آشنايي با موسيقي محلي خراسان اساس موسيقي خراسان به لحاظ صورت و معني در دوره تجلي عرفان رجوع به معرفت انسان در حوزه اعتقاد به وحدت و مباني ديني اسلام دارد. نكته بسيار مهم در بررسي موسيقي خراسان، توجه به تنبور خراساني به عنوان متر و ميزاني غيرقابل ترديد در تدوين موسيقي نظري و تئوري هاي موسيقي از ادوار كهن تا به امروز است. ساخت آن به لحاظ طول و اندازه و قطر، بزرگي و كوچكي در هر منطقه متفاوت است. اما در همه آنها دو سيم ( وتر ) هم ضخامت وجود دارد. در پرده بندي تنبور خراسان (عصر حاضر ) پرده 9 ثابت وجود دارد. تنبور و آواز و سرنا و دهل را مي توان از اصيل ترين مقامهاي موسيقي خراسان نام برد، كه مقامهاي آواز و تنبور داراي متر آزاد و مشخصي هستند. اما يكي از بخشهاي مهم تربت جام متعلق به شيوه خواندن و نواختن موسيقي دانان قديم دارد و در بخش متر مشخص علاوه بر مقامهاي عرفاني، مقامهاي تغزلي و حماسي نيز حضور مي يابند. از ديگر سازهاي خراسان مي توان سرنا و دهل را نام برد. واژه بازي در خراسان مترادف با حركات حماسي است. اين واژه به همراه كلمه پاي كوب و پاي كوبيدن در ادبيات كهن فارسي بسيار به كار رفته است. از جمله بازيهاي تربت جام مي توان، چوببازي، پلتان، آفر، حتن، حنايي را نام برد. موسيقي خراسان هم مانند مناطق ديگر، با اقدام مهاجر مواجه بوده است و از آنها تاثير گرفته است. مانند: موسيقي كردهاي كرمانج، موسيقي تركي. حضور تركها در خراسان و شهرهايي همچون قوچان به ادوار گذشته باز مي گردد. بنابراين، حضور موسيقي تركي در ميان موسيقي هاي خراسان وابسته به حضور تركهايي بود كه بعدا خود ساكن خراسان شدند. سخن آخر اين كه، به طور كلي تاثير موسيقي خراسان و به ويژه تنبور خراسان بر موسيقي تركي اين منطقه سبب شده است تا لحن روايي و عرفاني در اين موسيقي تجلي نمايد، مي دانيم كه موسيقي هاي تركي، در باطن خود علاوه بر جنبه هاي روايي بيشتر داراي ماهيت حماسي اند.