Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781209-47489S1

Date of Document: 2000-02-28

بايد ذهنيت ها را اصلاح كنيم گفت وگو با سيدمحمدرضا دربندي مديركل امور فرهنگي ايرانيان خارج از كشور اشاره: بحث ايرانيان خارج از كشور، به رغم اين كه از ابتداي انقلاب تاكنون مطرح بوده ولي پس از دوم خرداد اهميت بيشتري پيدا كرده است. در حال حاضر جمع كثيري از ايرانيان در خارج از كشور به سر مي برند كه اكثر آنها افرادي متخصص و توانا هستند و بعضا نيز از سرمايه بالايي برخوردارند ولي به دليل سوءتفاهم هايي كه وجود دارد، كمتر به بازگشت به ايران تمايل نشان مي دهند. سرمايه در گردش ايرانيان خارج از كشور در حال حاضر 600 ميليارد دلار در سال است كه درصورت وجود ثبات و امنيت در كشور، مي توانند آن را صرف سازندگي ايران كنند. با سيدمحمدرضا دربندي، مديركل امور فرهنگي ايرانيان خارج از كشور در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، درباره ايرانيان خارج از كشور گفت وگويي صورت داده ايم كه در پي مي آيد. * لطفا درباره وضعيت ايرانيان خارج از كشور و فعاليت هايي كه در حال حاضر انجام مي دهند توضيح دهيد. * مسئله مهاجرت پديده اي است كه تقريبا مشكل همه كشورهاي درحال توسعه محسوب مي شود. از سال 1960 تقريبا همه كشورهاي درحال توسعه با مسئله مهاجرت درگير بوده اند. پيش از پيروزي انقلاب اسلامي، مهاجرين به سه دسته تقسيم مي شدند. گروهي براي درس خواندن، گروهي براي كاركردن و در نهايت گروهي نيز براي مبارزه به خارج از كشور مي رفتند. البته يك تعداد كمي هم براي رفاه و خوشگذراني مي رفتند. پس از پيروزي انقلاب هم، مهاجرين به چهار گروه وابستگان رژيم سابق، افرادي كه وضعيت جديد براي آنها قابل تحمل نبود و كساني كه براي درس خواندن و تجارت به خارج از كشور رفتند، تقسيم شدند. با وقوع جنگ تحميلي، گروه ديگري كه تحمل شرايط جنگ را نداشتند نيز، به خارج از كشور رفتند. اكثريت اين افراد كه به خارج از كشور مهاجرت كرده اند با فرهنگ، دين و نظام كشور خود هيچ مشكلي ندارند، ولي اختلاف سليقه دارند. مثلا مي خواهند طوري راه بروند و يا كاري بكنند كه در ايران به او اجازه داده نمي شود. اين اكثريت كه به خارج از كشور رفته اند داراي ويژگي هايي هستند كه آنها را از مهاجران ساير كشورها متمايز مي كند. در هر كشوري كه اقليت مهاجرين ايراني وجود دارد، آنها سرآمد همه مهاجرين آن كشور هستند. براساس آمارهايي كه آن كشورها ارائه داده اند، ايراني ها سرآمد همه مهاجرين در بخش هاي علمي، فرهنگي، تجاري، سياسي و اجتماعي هستند. در بخش فرهنگي، ايراني ها داراي بيشترين موءسسات فرهنگي، انتشاراتي، شبكه هاي راديو تلويزيوني در اين كشورها هستند. به عنوان مثال در چند سال گذشته ايرانيان مقيم خارج از كشور حدود 600 گردهمايي در زمينه هاي مختلف برگزار كرده اند. حدود 400 مركز فرهنگي ثبت شده از سوي ايرانيان خارج از كشور داير شده است. حدود 500 موءسسه انتشاراتي به ثبت رسانيده اند و 250 شبكه راديو و تلويزيوني تاسيس كرده اند. تنها در امريكا حدود 90 شبكه راديويي و تلويزيوني و در سوئد 25 شبكه راديويي و تلويزيوني از سوي ايرانيان راه اندازي شده است. فرهنگي بودن بيشتر مهاجرين ايراني يكي از ويژگي هايي است كه باعث سرآمد شدن آنها نسبت به مهاجرين ساير كشور شده است. حدود 150 هزار نفر از افراد متخصص ايراني در رشته هاي مختلف و در كشورهاي گوناگون شناخته شده اند و از سوي صندوق بين المللي پول نيز اعلام شده است اين افراد متخصص در زمينه هاي پزشكي، كامپيوتر، فني و مهندسي و... افراد برتر آن كشورها محسوب مي شوند. هفته اي نيست كه يك خبر از موفقيت هاي ايرانيان در كشورهاي مختلف اعلام نشود. از نظر تجاري نيز آماري كه صندوق بين المللي پول در سال ارائه 93 داده نشان مي دهد كه سرمايه در گردش ايرانيان مقيم خارج از كشور حدود 300 ميليارد دلار بوده است. آماري كه اين روزها بين افواه رد و بدل مي شود، نشان مي دهد كه سرمايه در گردش ايرانيان مقيم خارج از كشور حدود 600 ميليارد دلار در سال است. از نظر سياسي هم، ايرانيان هجوم جديدي را آغاز كرده اند تا در انتخابات كشورهايي كه در آن سكونت دارند شركت كنند. مثلا يك ايراني كانديداي شركت در نمايندگي كنگره امريكا شده است. يك خانم شيمي دان ايراني با 34 سال سن جايزه دانشمند جوان را كه 600 هزار دلار است از كاخ سفيد دريافت كرده است. بنابراين ايرانيان خارج از كشور باعث افتخار كشورمان هستند. ويژگي ديگر ايرانيان خارج از كشور، اين است كه به علت تشكيل خانواده و توسعه زندگي، ايراني هاي مقيم خارج تمايلي به بازگشت دائمي به ايران ندارند. ولي از رفت وآمدهاي مقطعي استقبال مي كنند. براي كسي كه آنجا ازدواج كرده و داراي شغل و خانه و زندگي است، امكان پذير نيست كه همه امكانات خارج از كشور را رها كند و براي هميشه به ايران بيايد. ولي اين رغبت وجود دارد كه به مناسبت تعطيلات كريسمس يا عيد نوروز به ايران بيايند. همچنين آنها نسبت به تاريخ، فرهنگ و عناصر متعلق به هويت شان وابستگي شديد عاطفي دارند. يعني هويت خودشان را فراموش نكرده اند. هرچند كه از نظر فيزيكي جابه جاشده اند و از نظر زماني سالها است كه از كشور دور هستند، ولي هويت خودشان را فراموش نكرده اند. در بعضي مواقع هم كه فراموشي هايي حاصل شده است، به محض يادآوري فرهنگ و هويت ايراني، اين فراموشي از بين رفته است. ايراني هاي مقيم خارج نسبت به مذهب و دين، علايم سنتي خودشان را حفظ كرده اند. قرآن در سفره هفت سين مي گذارند. هنگام سفر از زير قرآن رد مي شوند. سفره هاي حضرت ابوالفضل، ختم انعام و... مي گذارند. در مراسم عاشورا و شب قدر و... با پوشش خاص خودشان شركت فعال دارند. به افراد بي بضاعت و ايرانيان نيازمند كمك مي كنند. به دليل تسهيلاتي كه دولت فراهم كرده، رفت وآمد ايرانيان مقيم خارج به داخل كشور زياد شده است. بويژه در دو سال گذشته، اطلاعات آنها نسبت به رويدادهاي داخل كشور تقريبا به روز شده است. تقريبا امروز همه روزنامه هاي ايران بر روي شبكه اينترنت قرار گرفته است. نتايج تحقيقي كه به تازگي در امريكا انجام شده است، نشان مي دهد كه اكثريت ايراني هاي مقيم خارج حتي آنهايي كه پاسپورت امريكايي دارند، وقتي مي گويند كشور من منظورشان ايران است. اكثر آنها دوست دارند هنگام وفات در ايران به خاك سپرده شوند. محاسبات رياضي را در ذهن به زبان فارسي انجام مي دهند. خواب ديدن هاي آنها به زبان فارسي است. ترجيح مي دهند كه همسر ايراني داشته باشند. آماده هستند كه به كشورشان كمك كنند. دوست دارند نقش تعيين كننده اي از نظر علمي و اقتصادي در ايران داشته باشند. ولي نسل دوم و سوم ايراني هاي خارج از كشور در حال استحاله فرهنگي هستند و پدر و مادرهاي آنها نيز نگران اين مسئله هستند. با اين وجود نمي توان اميدوار به بازگشت دائمي آنها بود و ما نيز هيچ وقت درباره بازگشت دائمي آنها شعار نمي دهيم، چون هدفي دست نيافتني است. در حال حاضر نيز سوءتفاهم هايي بين ايرانيان مقيم خارج با مسئولان كشور وجود دارد كه البته با گفت وگو حل مي شود. ضمن اين كه پس از پيروزي آقاي خاتمي در انتخابات رياست جمهوري، يك گرايش مثبت ميان ايرانيان مقيم خارج به وجود آمده است. * ولي اشاره كرديد كه بسياري از ايرانيان مقيم خارج اظهار علاقه كرده اند كه به ايران برگردند و از استحاله فرهنگي فرزندانشان نگران هستند،؟ چرا * نهايتا دوست دارند برگردند و اين كه از استحاله فرهنگي فرزندانشان نگران هستند به اين فكر نمي افتند كه به ايران برگردند. به اين فكر مي افتند كه جلوي استحاله فرهنگي فرزندانشان را بگيرند. در مورد اين سئوال هم كه آيا روزي برمي گرديد، نگفته اند كه هيچ وقت برنمي گرديم. يكي گفته پس از پايان درسم، ديگري اعلام كرده كه هنگام پيري و... برمي گردند. بازگشت به كشور، نهايتا در ذهن آنها وجود دارد. اما الان كه كار مي كنند و جوان هستند، بازگشت آنها عملي نيست و نه به نفع آنها و نه به نفع كشور است. * آيا عملي نبودن برگشتن آنها به اين مسئله مربوط نمي شود كه نتوانسته ايم از نظر فرهنگي ارتباط خوبي با آنها برقرار كنيم و زمينه هاي فكري لازم را در آنها ايجاد كنيم تا به كشورشان؟ برگردند * ذهنيتي در كشور ما وجود دارد كه بعضي از افراد، آن ذهنيت را نمي پسندند و از كشور خارج مي شوند. آن كسي هم كه در خارج از كشور زندگي مي كند و حاضر نيست برگردد، به خاطر وجود همان ذهنيت است كه برنمي گردد. ولي من چيزي بالاتر از اين مسئله مي گويم. فرض كنيد كه اين ذهنيت ها درست شد و ادبيات ارتباط با آنها را نيز دريافتيم. ولي كسي كه در خارج از كشور هزار 120ماهانه دلار درآمد دارد به چه دليل به ايران برگردد. اين كه مي گويم عملي نيست، از اين بعد است. ما در ارتباط برقرار كردن با ايرانيان مقيم خارج مشكل داريم. همچنان كه با اتباع داخل كشور نيز مشكلات ذهني وجود دارد. از طرفي دولت، هيچ اصراري ندارد كه آنها به كشور برگردند. اگر در خارج از كشور بمانند، ولي ايراني بمانند، هيچ مشكلي هم وجود نخواهد داشت، چون آنها سفيران فرهنگي كشور مي شوند. * بله سفيران كشور مي شوند. ولي سفيراني كه كشورهاي خارجي از تخصص آنها و از سرمايه آنها استفاده مي كنند كه براي اين كشورها واقعا ايده آل است و نفع چنداني براي ايران نخواهد داشت. * ما هم مي توانيم از تخصص و سرمايه آنهااستفاده كنيم. مي توانيم با برنامه ريزي صحيح از تخصص و سرمايه آنها استفاده كنيم. مثلا با ضمانت ها و اطمينان، آرامش لازم را مي توانيم براي آنها فراهم كنيم تا دست به سرمايه گذاري بزنند يا جراح متخصصي كه بهترين جراحي ها را در خارج انجام مي دهد، مي تواند دو ماه هم در ايران به جراحي بپردازد. در حال حاضر نيز مواردي را سراغ داريم كه ايراني هاي مقيم خارج دست به سرمايه گذاري در كشور زده اند و يا متخصص هايي كه چند ماه از سال را در ايران سپري مي كنند. * ولي قبول بفرمائيد همه اين كارهايي كه صورت مي پذيرد در قبال ميليارد 600 دلار سرمايه در گردش واقعا ناچيز است. * بله واقعا ناچيز ولي است اگر برنامه ريزي درستي داشته باشيم مي توانيم از اين سرمايه ها استفاده كنيم. * برنامه هاي شما؟ چيست * توجه داشته باشيد كه ما در بخش فرهنگي فعاليت مي كنيم نه اقتصادي. * در بخش فرهنگي چه برنامه هايي؟ داريد * در بخش فرهنگي، تلاش ما اين است كه ذهنيت ها را اصلاح كنيم. * در داخل يا خارج؟ كشور * در خارج از كشور. درواقع آن چه كه در داخل و آن چه كه در خارج از كشور مي گذرد را به هم نزديك كنيم. از اين طرف، ذهنيت مسئولين را نسبت به ايرانيان خارج از كشور مساعد كنيم و از طرف ديگر ذهنيت آنها را نسبت به داخل كشور روشن تر كنيم. * چقدر در اين راه موفق؟ بوده ايد * چون آمار نگرفته ايم به صورت علمي نمي توانم پاسخ بدهم. ولي طي 2 سال گذشته فعاليت هايي انجام داده ايم كه نتايج آن براي ما محسوس بوده است. گزارش هايي كه از رايزني ها و سفارتخانه هاي ما ارسال مي شود، نشان مي دهد كه گرايش مثبتي نسبت به دولت و جمهوري اسلامي بعد از اين فعاليت ها پيدا شده است. گفت و گو از: سيد افشين امير شاهي ادامه دارد