Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781208-47476S2

Date of Document: 2000-02-27

با خوانندگان آسمان شب خانم رقيه عظيمي (كارشناس ارشد زمين شناسي، دانشگاه شهيد بهشتي ) بابت سفارش كتاب System Sola New سپاسگزاريم The. متاسفانه آدرس يا تلفني از شما در دست نداشتيم تا فتوكپي صفحات مورد نظرتان تقديم شود. باقيمانده كتاب ترجمه شده است كه به زودي براي حروفچيني آماده مي شود. آقاي محمدرضا زندمقدم (كارشناس نجوم، مركز خدمات علمي اميركبير ) ) 1 خوشحاليم كه پس از كسوف 20 مرداد گشت هاي ديگري مانند شبي با ستارگان و ميهماني ماه ترتيب داده ايد. ) 2 در پايان هر گشت علمي و در راه بازگشت كه هنوز خاطره سفر تازه است، از ميهمانان بخواهيد تا گزارش رصدهايشان را بنويسند. ) 3 نوشته ايد كم لطفي خاصي نسبت به اين بخش علمي روزنامه مي شودكه به عنوان يك خواننده مشتاق از مسئولين محترم تقاضا دارم هر چه بيشتر به آن توجه گردد. برادرجان! كم لطفي نسبت به علم، خاص ستون آسمان شب نيست; ديوار علم هميشه كوتاه بوده است. خانم پويا شيشه گران ( تهران - شهرك غرب ) عكسي كه از پديده انگشتري الماس در روز كسوف 20 مرداد گرفته بوديد، از رسيد نظر علم عكاسي كارتان خوب بود. چون مي دانيم براي عكس گرفتن از انگشتري الماس چقدر بايد چالاك بود. اما گويا فراموش كرده بوديد فيلتر UV را از جلوي لنز برداريد، چون در عكس آثار انعكاس داخلي ديده مي شود كه در واقع چيزي جز همان هلال بسيار باريك ( ووارونه ) خورشيد نيست! اين هم مشخصات عكس شما: انگشتري الماس در كسوف 20 مرداد كوه 78 صفه ( اصفهان ) عدسي تله 300 ميليمتري نوع فيلم و زمان نوردهي، نامعلوم. اقمار سياره مشتري آقاي بهروز سلطاني از كرمانشاه نوشته اند: با استفاده از فرصت، ضمن قدرداني از قلم شيواي شما كه براي اولين بار نجوم را از طريق مطبوعات به ميان خانواده ها آورديد و خصوصا مطالب مربوط به كسوف 20 مرداد 78 كه بريده هاي آن از روزنامه شما يك مجموعه باارزش را تشكيل داده است، سپاسگزار خواهم بود. مطلبي در مورد قمرهاي مشتري و ترتيب قرار گرفتن آن از مشتري، قطر آنها و در صورت امكان يك تصويرگرافيكي از قمرها را در روزنامه ببينم. در پاسخ به اين دوست عزيز، توجه به نكات زير ضروري است: ) 1 از عنايت شما اقمار متشكريم سياره مشتري به دو گروه اقمار كوچك تسخيري، و اقمار بزرگ يا گاليله اي تقسيم مي شوند. اقمار تسخيري همانگونه كه از نامشان پيداست اجرامي هستند كه در ميدان گرانشي مشتري به دام افتاده اند و شباهت تمامي به سيارك ها دارند. اما اقمار چهارگانه گاليله اي براساس فاصله از سياره مادر سرگذشت متفاوتي يافته اند. اما مهمترين عامل در تحول سيماي فعلي آنها نيروهاي مهيب كشندي (جزر و مدي ) خود مشتري است. نزديك ترين آنها به مشتري، يعني آيو درون مغناطكره مشتري قرار دارد و جريان برقي به شدت 5 ميليون آمپر همواره از درون آن عبور مي كند. براي مقايسه، بد نيست بدانيد عبور جرياني به شدت 10 ميلي آمپر (. /.آمپر ) 1 آدمي را درجا مي كشد! عبور اين جريان و حضور دائمي نيروهاي كشندي، درون آيو را چنان داغ كرده اند كه اين قمربا آن كه فقط اندكي از ماه زمين بزرگ تر است كيلومتر ) ) 3642جوان ترين سطوح را درمنظومه شمسي دارد و ده ها آتشفشان فعال آن، آثار برخوردهاي شهابسنگي را (كه كثرت آنها نشانه قدمت سطح اجرام است ) تقريبا به طور كامل از سطح آن پاك كرده اند. قمر بعدي اروپا (با قطر 3130 كيلومتر ) اندكي از ماه كوچك تر است و به اندازه آيو هم فعال نيست، اما نيروهاي كشندي مشتري هنوز آن قدر بر آن موءثرند كه در زير پوسته سفيد و يخي آن، احتمالا اقيانوسي از آب پديد آورده اند. وجود حيات تك ياخته اي در زير اين پوسته يخي بسيار محتمل است. شمار دهانه هاي برخوردي در سطح اروپا هم اندك است كه نشان از جواني سطح آن دارد. قمر بعدي گانيمد (به قطر 5268 كيلومتر ) حتي از سياره عطارد هم بزرگ تر است و سطح آن به جواني آيو و اروپا نيست كه نشان مي دهد چشمه گرمايي درون آن مدت هاست به سردي گراييده است. ولي آثاري از فعاليت هاي گرمايي در گذشته دوردست بر سطح آن به چشم مي خورند (مانند گسل ها و روانه هاي گدازه اي كه سطوح زير خود را پوشانده اند يا شكل دهانه ها را تغيير داده اند. ) آخرين قمر گاليله اي يعني كاليستو (به قطر 4806 كيلومتر ) سطحي پردهانه دارد كه نشان از قدمت آن است. كاليستو تنها قمر گاليله اي است كه بيرون از كمربند تشعشعي مشتري قرار مي گيرد و به همين سبب فرود بر آن براي سلامت انسان ها خطرناك نيست. اثر كشندي مشتري بر اقمارش را مي توان به قاشقي تشبيه كرد كه با آن چاي را هم مي زنيم. در هر گردش قمر به دور مشتري، اين قاشق كشندي چنان درون قمر را هم مي زند و آشوب به پا مي كند كه گرماي اصطكاكي حاصل از آن، مي تواند هرماده اي را به حالت خميري يا مذاب درآورد. ) 2 نمودار موقعيت اقمار گاليله اي مشتري را در آينده چاپ خواهيم كرد. نهاوند: كسوفي نه چندان تاريك از شما و همكارانتان به خاطر چاپ ويژه نامه آخرين خورشيد گرفتگي سده بيستم ميلادي تشكر مي كنم و همچنين براي ديگر مقالاتي كه در اين زمينه چاپ كرديد. در /8/78 همشهري 12در صفحه 11 (پايان يك آغاز گزارش تحليلي كسوف 20 مرداد ) آنچه درباره خورشيدگرفتگي در نهاوند وتاريكي آسمان نوشته بوديد، درست بود. آسمان به هنگام كسوف كامل چندان تاريك نشد و ستاره هاي كمي در آسمان ظاهر شدند. با تشكر و آرزوي موفقيت: روح الله هاديان (نهاوند ) ) 1 از داشتن خوانندگاني چنين هوشيار و مو شكاف به خودمي باليم. ) 2 دهانه هاي بي پي و اوآسيس دو دهانه عظيم شهابسنگي (شبيه دهانه هاي سطح ماه ) هستند كه هر دو در خاك ليبي قرار دارند. قطر /3 2اولي كيلومتر و دومي 18 كيلومتر است. طبق آخرين يافته ها، زمان پيدايش هر دو به كمتر از 120 ميليون سال پيش باز حرف مي گردد از ليبي به ميان آمد، بد نيست بدانيد نخستين گزارش تفصيلي درباره زمين شناسي كشور ليبي در سال 1970 ميلادي توسط يك ايراني به نام گاس گودرزي كه براي سازمان زمين شناسي ايالات متحده كار مي كرد منتشر شده است. البته در آن هنگام اين دو دهانه برخوردي هنوز كشف نشده بودند. از آقاي گودرزي (كه احتمالا فرزند يكي از قديمي ترين مهاجران ايراني بوده اند ) اطلاع، ديگري در دست نداريم. ) 3 درايران هم چندين دهانه شهابسنگي بزرگ و كوچك داريم كه البته كشف آنها كار خود بنده است. گزارش تفصيلي بزرگ ترين آنها كه دهانه آب شيب نام دارد، پيش از اين به شكل مقاله اي پژوهشي درخارج از كشور به چاپ رسيده است. حسين عليزاده غريب