Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781207-47471S10

Date of Document: 2000-02-26

كندوان نماد همزيستي انسان و طبيعت در منطقه آتش فشاني سهند، آنجا كه دست كم پنجاه دهانه آتش فشاني از دل دره هاو كوه ها سربرآورده اند، صخره هاي مخروطي شكل دوران نخستين زمين شناسي قامت برافراشته اند. صخره هايي با خراشه ها و كنده كاري هاي شگفت تاريخي كه نشان دهنده ستيز انسان و گويا طبيعت اند هشت سده پيش، شماري از جنگجويان ايراني هنگام گذر از كوه هاي سهند، مخروطهاي سترگ سنگي را ديده اند و براي پناه گرفتن درآنها به جانشان افتاده اند و اينك 800 سال از روزگاري كه نخستين خانه ها امن زيستي در دل صخره ها كنده شده اند گذشته است و اينجا نه تنها مقاوم و پابرجاست كه ده هاخانوار را نيز در دل خود جاي داده است. سخن از كنام هاي خانه مانند كندوان اين نماد همزيستي انسان و طبيعت است. با هم به كندوان ( كندوجان ) مي رويم. در كنار كوه هاي سربه فلك كشيده سهند و در 50 كيلومتري شهرستان تبريز، روستاي زيباي كندوان سر برآورده است; با آبي زلال و گوارا كه به تعبير بسياري از مردم تاثيري مثبت در از بين بردن سنگ مثانه و شفاي كليه وكبد دارد. از همين رو، همه روزه گروه هايي از مردم از سراسر كشور براي بهره گيري از آب آن به كندوان مي آيند. روستاي كندوان همچنين از نظر معماري از يك موقعيت خاص برخوردار است. زيرا همه خانه هاي آن در دل كوه ها وصخره هاي عظيم سنگي بنا شده و موقعيتي ويژه به اين دهكده بخشيده اند. خانه هاي كندوان به همت مردان نيرومند و باغيرت آذربايجاني در دل صخره هاي برجاي مانده از آتش فشانهاي باستاني و با پتك و كلنگ و قلم و تيشه در دل كوه و سنگ تراشيده شده و داراي اتاقهاي نشيمن و ديگر امكانات زيستي مناسب هستند. سهند منطقه اي آتش فشاني است با حدود 50 دهانه پنهان و آشكار آتش فشاني كه دره هاي متعددي نيز دراطراف آن وجود دارد. كندوان در يكي از اين دره ها قرار گرفته و از ميان آن چشمه آبي گوارا مي گذرد كه خاصيت درماني آن زبانزد مردم است. كندوان در ناحيه سردسير و كوهستاني واقع شده و تقريبا 9 ماه از سال هوايي سرد دارد با خاكي حاصلخيز كه محصول كشاورزي آن نيز خوب است. كندوان در امر پرورش گوسفند نيز منطقه پراستعدادي است و بيشتر اهالي آن نيز به قاليبافي اشتغال دارند. صخره هاي مخروطي شكل كندوان يا كندوجان درمراحل اوليه زمين شناسي كه پوسته زمين در حال سخت شدن بوده در نتيجه جابه جايي كوه ها به صورت متبلور از محيط خود جدا شده و فرم گرفته اند، اين مخروطها بعدها بر اثر عوامل طبيعي به صورت سطوح كاملا صاف در آمده اند. حفره هاي طبيعي مخروطها نشان مي دهند كه درزمان ايجاد مخروطها، با آزاد شدن هوايي كه به صورت خمير در داخل آنها بوده حفره ها به وجود آمده اند. پژوهش هاي تاريخي نشان داده اند كه نزديك به 800 سال پيش گروهي از جنگجويان كه از اين ناحيه مي گذشتند با مشاهده كندوان از آن به عنوان پناهگاهي امن بهره گرفته اند. از طرف ديگر در زمان حمله مغول در قرن هفتم هجري مردم روستاهاي اطراف بخصوص روستاي حيله ور كه در دو كيلومتري كندوان قرار دارد در دشت كندوان سكني گزيده و بعدها نيز بخشي از جمعيت كندوان را تشكيل داده اند. البته سفال هايي كه از اين دشت به دست آمده سكونت ايلخانيان را نيز ثابت مي كند. در زمينه تاريخچه پيدايش كندوان روايتي نيز بين اهالي شايع است كه بر مبناي آن درحدود 880 سال پيش از اين مردي با پسرش در جزيره اسلامي ( شاهي ) زندگي مي كرده است. يك روز مار پسر وي را مي گزد و او را مي كشد و مرد از ترس مار به كندوان پناه مي برد و داخل يكي از حفره ها پناه مي گيرد وزندگي مي كند. وي به علت امن بودن محل، بعدها با يكي از دختران روستاي همجوار ازدواج مي كند وهمين موضوع پايه گذار سكونت خانواده ها در كندوان مي شود. روستاي كندوان از دو بخش اصلي تشكيل مي شود كه دره مراد (محل جاري شدن چشمه آب ) در يك طرف قلعه و (خانه هاي مسكوني مردم ) در طرف ديگر آن قرار دارد. محله هاي نه گانه كندوان نيز عبارتند از: دولايي، شيبلي مسجد جاباسي، دره سي، آق جاباسي، توكلي دره سي، مدرسه ياني، مراد دره سي، قورداجيئي و گيله جان. مصالح ساختماني روستا، بيشتر امكانات طبيعي محلي است و به ندرت چيزي از شهر آورده مي شود. روستا از نعمت آب و برق نيز برخوردار است. خانه هاي مسكوني مردم كندوان در جهت شيب طبيعي و به دنبال هم قرار گرفته اند. به طوري كه ديوار انتهاي حياط يك خانه، ديوار اتاق خانه ديگر است و با اين توصيف، خانه ها مشرف به يكديگر نيستند، پنجره آنها نيز به سوي حياط خانه و پشت واحد ديگر باز مي شود. آنچه در لحظه اول توجه بيننده را جلب مي كند نفوذ معماري غيربومي است البته هنوز بافت قبلي روستا حفظ شده و درحال حاضر هم كندوان به خاطر منازل صخره اي و كله قندي خود به همين نام مشهور است. خانه ها عمدتا و به طور طبيعي نماي سنگي دارند و روي ديوارهاي سنگي آنها منافذي وجود دارد كه به عنوان هواكش براي اتاقها استفاده به مي شود گفته اهالي، خانه ها در زمستان گرم و در تابستان خنك اند و صدا نيز به داخل آنها نفوذ نمي كند. بيشتر خانه ها چهار طبقه اند و طبقه ها جدا از هم هستند. مسجد روستا نيز از سه اشكوب ( طبقه ) تشكيل شده كه طبقه اول آن انبار و اصطبل، طبقه دوم خودمسجد و طبقه سوم منزل مسكوني، ورودي مسجد نيز با يك پل به كوچه ارتباط دارد. در داخل بافت كندوان وحدتي حكمفرماست كه انسان به راحتي خود راگم مي كند، رنگ سنگها (توف ) است كه تمامي مجموعه را پوشانده و به اين يكدستي و وحدت كمك مي كند. واحدهاي تشكيل دهنده محله ها كاملا از اطراف بسته شده اند و به كل روستا امنيت بخشيده اند، در تراش خانه ها مسائلي در نظر گرفته شده كه بسيار حائز اهميت است. از جمله در ورودي خانه ها كوتاه تر از قد انسان معمولي است كه اين نه تنها جلوي نفوذ هواي بيرون را به داخل مي گيرد كه وارد شوندگان را به تعظيم و فروتني مي خواند. جنس سنگ هاي صخره ها ظاهرا دو نوع است، سنگ هاي رسوبي تخريبي به نام كنگلومراها كه داراي قطعات گردهستند و قطر آنها از دو ميلي متر تا چند دسي متر مي رسد و نوع ديگر سنگ هاي قطعه اي يكپارچه اي هستند. در كندوان به هنگام تحويل سال جديد مردم به مسجد مي روند، ديگ بزرگي را پر از آب مي كنند، داخل آن مقداري سنجد مي ريزند و پس از تحويل سال نو مقداري از آن را مي خورند: آنها براي هم، بركت و سلامت قائلند. تبريز - خبرنگار همشهري