Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781204-47437S3

Date of Document: 2000-02-23

ض مجلس ومساله استقراض ض در سال 1278 ه. ش مظفرالدين شاه علي رغم خالي بودن خزانه، هوس سفر اروپا نمود. ازطرفي بيمار هم بود و طبيبان به اطلاعش رسانده بودند كه در اروپا چشمه هاي آب معدني شفابخش وجود دارد. پيش از آن، امين الدوله صدراعظم مدتي بود كه تدارك اخذ وامي از يك كشور بي طرف را مي ديد، ولي ميسر نشد و گفتگو و مذاكره با انگلستان هم، براي دريافت وام و در عوض واگذار كردن اداره گمركات جنوب، به جايي نرسيد. در همين اثنا بود كه امين الدوله با توطئه درباريان بركنار شد و اتابك امين السلطان جاي وي را گرفت. امين السلطان گرجي زاده كه به روسها تمايل داشت، با واسطه ميرزا رضاخان ارفع الدوله (سفير ايران در پترزبورگ ) روسها را به دادن بيست ودوميليون منات (روبل ) با بهره پنج درصد، به مدت هفتادوپنج سال راضي كرد. درعوض ايران اداره گمركات شمالي را در اختيار دولت روسيه قرار مي داد و تعهد مي كرد كه تا اين وام را پس نداده از هيچ دولت ديگري وام نگيرد. دولت ازمحل اين وام، پانصدهزار ليره اي را كه در قضيه رژي به بانك شاهنشاهي انگليس مقروض بود پرداخت. اما با اينكه در روزنامه رسمي اعلام شد كه با بقيه اين مبلغ، سد اهواز بسته خواهد شد و براي شهر بي آب قزوين آب تامين مي گردد و وعده آباداني هاي ديگري داده شد، هيچ يك از اين وعده ها تحقق نيافت. در تابستان همان سال شاه، اتابك وعده زيادي از نزديكان شاه راهي سير و سياحت طولاني مدت در روسيه، فرانسه، عثماني و كشورهاي ديگري شدند. اين هيات كه تنها مامور حيف و ميل كردن بقيه مبلغ گزاف وام بودند ماموريت خود را به خوبي انجام داده و با تمام كردن پولها، بي آنكه حداقل درسي گرفته يا ره آوردي براي ملت با خود بياورند، دست خالي بازگشتند. اين ندانم كاري باعث نارضايتي و خشم مردم شد، بخصوص حكايتهايي كه از ولخرجي ها و حاتم بخشي هاي شاه در اين سفرها مي شد به اين نارضايتي دامن مي زد. مظفرالدين شاه كه تا حدودي از لحاظ قواي عقلي ضعيف و كودك ماب بود يكباره ده صندوق از يك نوع اسباب بازي فرانسوي براي خود سفارش مي داد، يا خاك باغچه اش را به همراه صدها درخت تنومند از فرنگ مي آورد و از خشك شدن درختها هم متاثر نمي گشت. به علاوه حرص زياد، رشوه خواري و پستي اخلاق همراهان شاه مايه خنده اروپائيان و باعث بي آبرويي شده با بود اين حال شاه و اتابك بي آنكه كمترين ترتيب اثري به اعتراضات و شبنامه هايي كه در اين مورد به دستشان مي رسيد بدهند بار ديگر در تابستان 1281 ه - ش با ده ميليون مناتي كه در ازاي دادن امتياز كشيدن راه شوسه جلفا تا تبريز و امتيازات ديگري به روسيه، گرفته بودند، همراه هيات قبلي راهي اروپا شدند و اين بار به لندن هم سري زدند و همچون ماجراي قبلي تا كفگير را به ته ديگ نرساندند راضي به برگشت نشدند. تهيه كننده: رويا زارع كاريكاتورها از آرشيو حميد ساهر