Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781203-47430S1

Date of Document: 2000-02-22

نگاهي به نقش شهرداري در كاهش پيامدهاي زلزله خطر كمتر مي شود اگر، ساختمانها محكم تر باشند نگاهي به سابقه لرزه خيزي كشور مشخص مي سازد كه اكثر مناطق آن همواره در معرض خطرهاي ناشي از زمين لرزه هاي مخرب قرار داشته و بنابر اين، محافظت از مردم، سرمايه ها، محيط زيست و پيشگيري و مقابله با خطرهاي سوانح طبيعي از ديدگاه قانون تهيه و تدوين طرح مديريت بحران شهري خصوصا در شهري همانند تهران با جمعيتي در حدود ده ميليون نفر و با پيچيدگي هاي شهري وداراي پتانسيل لرزه خيزي بالا را ضروري مي كند. بنابر نظر زمين شناسان تهران در هر 158 سال شاهد زمين لرزه اي به بزرگي حدود هفت ريشتر بوده است و آخرين زمين لرزه مهم رخ داده در اين شهر به سال 1830 ميلادي يعني در حدود 170 سال پيش روي داده است. تصور اين موضوع كه با گذشت 170 سال و دوره بازگشت زمين لرزه با 158 سال در گستره تهران در زمان حاضر چه وضعيتي را مي تواند پديدار سازد امري مهم و غيرقابل تصور است. لذا توجه خاص به اين موضوع و ساماندهي به اموري كه منجر به كاهش اثرات نامطلوب زلزله احتمالي يا كنترل وضعيت بعد از بحران شود براي شهر تهران امري حياتي و پراهميت به شمار مي رود. زلزله پديده اي غيرقابل اجتناب است. گسلش كه منبع زمين لرزه مي باشد سبب خسارتهاي جاني و مالي نمي شود، بلكه در كنش حركات زمين با محيطهاي ساختماني موجب تلفات مي گردد. آنچه كه از اين پديده فاجعه مي سازد، عدم پيشگيري از آثار سوء و عدم آمادگي در رويارويي با آن به است هر صورت مادامي كه انسان، جامعه و زيستگاهش در مقابل زلزله تضمين كافي نداشته باشند بايد منتظر عواقب خسارت زا و بحران ساز آن باشند. برنامه ريزي جهت مقابله با بحران ناشي از زلزله، ايجاد آمادگي در مردم و مسئولين و هدايت قبلي فعاليتهاي آنان، ضايعات مالي و جاني ناشي از زلزله را كاهش و كارايي و سرعت بازگشت به وضعيت عادي را افزايش مي دهد. هر چند بسياري از شهرهاي بزرگ دنيا نظير توكيو، سانفرانسيسكو و... در محيطهايي با خطرزايي شديد ايجاد شده اند و به دليل موقعيت خاص سياسي و اقتصادي خود به تدريج گسترش يافته و جمعيت فراواني را در خود جاي داده اند ليكن در برخي از شهرهاي زلزله خيز نظير توكيو به دليل ساخت وسازهاي مقاوم و آموزش همگاني از شدت خسارات اين بلاي طبيعي كاسته شده است. شهرداري توكيو با استفاده از تجهيزات ويژه اي كه تدارك ديده است اقدام به ايجاد زمين لرزه هاي كوچك و مصنوعي بر روي اتاقكي كه بر يك خودروي سواري نصب شده و در نقاط مختلف شهر در گردش است اقدام به آموزش شهروندان در زمان وقوع زمين لرزه و هشدارهاي مربوطه اين مي نمايد شهرداري با ساخت اماكن ايمن و دور از مراكز پرتاب و ريزش شيشه ها و تخريب مصالح ساختماني محيط امني را براي شهروندان اين شهر فراهم آورده به است طوري كه وقوع زمين لرزه اي با شدت بيش از هفت ريشتر در اين شهر در سال ( ) 1998 تنها باعث كشته شدن يك نفر آن هم به دليل ترس و اضطراب اين پديده گرديد در حالي كه زمين لرزه 31 خرداد 1369 رودبار - منجيل موجب كشته شدن دهها هزار نفر و بي خانمان شدن بيش از نيم ميليون نفر از هموطنان عزيزمان گرديد و مع الاسف شهر ويران شده دوباره بر روي ويرانه هاي سابقش بنا نهاده شد. اما وضعيت شهر تهران به عنوان مركز فعاليتهاي سياسي و اقتصادي كشور از اين هم وخيم تر خواهد بود. وضعيت خاص زمين شناسي و ژئوتكنيكي منطقه تهران به گونه اي است كه زمين پي ساختمانها از طرف شمال به سمت جنوب با توجه به نوع رسوبات به تدريج مقاومت خود را از دست مي دهد و در هنگام رخداد زمين لرزه آسيبهاي بيشتري را شاهد خواهد بود، وجود خطوط انتقال گاز و برق، تمركز مراكز تجاري - اداري در مركز شهر، بافت متراكم در محدوده بازار تهران، ساختمانهاي ساخته شده با مصالح نامرغوب و با عمر بيش از سي سال، كمبود مراكز امداد و نجات مصدومين، كمبود ايستگاههاي آتش نشاني، عدم ايمني مراكز دولتي، مدارس، مساجد و بيمارستانها در مقابل زمين لرزه، عرض كم گذرها و نبودن برنامه اي منسجم و هماهنگ كه مشخص كننده شرح وظايف هر سازمان و ارگاني در هنگام وقوع زمين لرزه مي باشد باعث مي گردد تا خطرات جاني و خسارات مالي اين بلاي طبيعي در اين شهر همزمان با توسعه شهرنشيني افزايش يابد. به طور قطع شهرداري تهران به عنوان متولي اصلي ساخت و سازهاي شهري مسئول مستقيم تقويت و نظارت ابنيه و ايمن سازي شهر در مقابل اين پديده ويرانگر است و بر همين اساس اين ارگان بايد پس از شناسايي مقدماتي و با در نظر گرفتن شرايط زمين شناسي و لرزه خيزي در نقاط مختلف شهر و بررسي همجواري گسلهاي خطرساز در محاسبات اسكلت ساختمانها و دخالت دادن بارهاي ناشي از رويداد زمين لرزه را در عمل نظارت نموده و استفاده از آيين نامه هاي ساخت و ساز مقاوم را اجباري كرده و نظارت مستمر بر اجراي صحيح آن داشته باشد. همچنين بررسي و برنامه ريزي مسئله تقويت ساختمانهاي ضعيف تهران، در نظر گرفتن فضاي سبز باز در بخشهاي مختلف شهر، بررسي پل هاي بزرگ و مرمت و مقاوم نمودن آنها در گستره شهر، هماهنگ سازي كارهاي كمك رساني به هنگام زمين لرزه، پاكسازي سريع خيابانها پس از ويراني، جايگزيني سريع سرويسهاي مخابراتي، غذايي ترابري،،، آبرساني سوخت رساني، فاضلاب، سمپاشي و دهها وظيفه ديگرضرورت تدوين طرح جامعي را درشهرداري تهران در جهت كاهش خسارات اين پديده خاطر نشان مي نمايد. سيدعلي مفاخريان