Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781201-47403S3

Date of Document: 2000-02-20

اعلاميه جهاني علم و كاربرد دانش علمي (مصوب همايش جهاني علم اول ژوئيه - 1999 بوداپست - مجارستان ) * اكنون آن چه تهيدستان را از ثروتمندان متمايز مي كند تنها ميزان دارايي نيست بلكه سهيم بودن آنها در توليد دانش علمي و بهره مندي از منافع آن بسيار موءثر است جوهره تفكر علمي، توانايي بررسي مسائل از زواياي مختلف و يافتن تبييني مناسب براي پديده هاي طبيعي و اجتماعي است كه به طور مدام در معرض تجزيه و تحليل انتقادي قرار مي گيرند. بنابراين علم، بر انديشه انتقادي و آزاد كه اين هر دو از ضروريات جهان دموكراتيك به شمار مي روند، متكي است اشاره; طي روزهاي پنجم تا دهم تيرماه امسال همايش جهاني علم براي قرن بيست ويكم با حضور بيش از دوهزار نفر از دست اندركاران مسايل علمي شامل دانشمندان، سياستگذاران، وزراي علوم 180 كشور و نمايندگان سازمانهاي بين المللي و غيردولتي، مطبوعات و جامعه مدني در شهر بوداپست مجارستان برگزار شد. اين همايش كه با حمايت سازمان يونسكو و شوراي بين المللي علم برپا شد، اهدافي همچون تعيين مسير آينده علم و پژوهش علمي، بررسي نقش بخشهاي خصوصي و عمومي در تامين منابع مالي لازم براي علم، حمايت از مشترك بودن دانش درعين رعايت حقوق مالكيت فكري و بررسي تعهدات اخلاقي دانشمندان درقبال جامعه را دنبال مي كرد و پس از پنج روز بحث و بررسي در اين خصوص با تصويب دو سند جهاني به كار خود پايان داد. اين دو سند كه درواقع نشان دهنده جهت گيري مسير علم و پژوهش در قرن جديد هستند عبارتنداز اعلاميه جهاني علم و كاربرد دانش علمي و دستور كار علم - چارچوبي براي عمل. با توجه به اهميت اين اسناد در روند آينده علم و پژوهش در جهان، ترجمه متن سند اولي براي استفاده دست اندركاران مسائل علمي و علاقه مندان به علم و پژوهش و كمك به گسترش فرهنگ علمي در ايران منتشر مي شود. مترجم: علي صباغيان مقدمه - 1 ما همه بر روي يك سياره زندگي مي كنيم و بخشي از سپهر - زيست آن هستيم. ما تصديق مي كنيم كه در وضعيت وابستگي متقابل روزافزون قرار داريم و آينده ما به طور اجتنابناپذيري به حفظ نظام هاي تقويت زندگي جهاني و بقاي همه اشكال زندگي مرتبط ملت ها است و دانشمندان جهان خواستار آن هستند تا استفاده از دانش در همه رشته هاي علمي به شيوه اي مسئولانه و به منظور تامين نيازها و خواسته هاي بشر بدون سوءاستفاده از آن و تنها به مثابه ضرورتي اساسي اعلام شود. ما خواستار همكاري فعال بين همه رشته هاي علمي ازقبيل علوم طبيعي (نظير فيزيك، زمين شناسي و زيست شناسي، علوم پزشكي و مهندسي ) و علوم اجتماعي و انساني هستيم. اين چارچوب عملي به موازات تكيه بر اميدها وآينده، بر آثار سوء احتمالي علوم طبيعي و نياز به شناخت تاثير آنها بر جامعه و روابطشان با جامعه، تعهد به علم و نيز چالش ها و مسئوليت هاي ذكر شده در اعلاميه مربوط به همه رشته هاي علوم تاكيد مي كند. همه فرهنگ ها مي توانند از دانش علمي به مثابه ارزشي جهاني حمايت كنند. علوم بايد درخدمت انسانيت به مثابه يك كل باشد و براي همگان امكان فهمي دقيق تر از طبيعت و جامعه و زندگي اي بهتر و محيط زيستي پايدار و سالم براي نسل هاي كنوني و آينده فراهم كند. - 2 دانش علمي به ابتكارات فوق العاده اي منجر شده كه منافع عمده اي براي انسان ها دربرداشته است. اميد به زندگي به طور قابل توجهي افزايش يافته و راه هاي درمان بسياري از بيماري ها كشف شده توليد است كشاورزي در بسياري از نقاط جهان به نحو چشمگيري افزايش يافته است تا نيازهاي جمعيت روبه رشد را تامين كند. پيشرفت هاي تكنولوژيك و استفاده از منابع جديد انرژي فرصتي براي نجات انسان از كار سخت فراهم كرده است. اين تحولات همچنين براي نسل كنوني مجموعه گسترده و پيچيده اي از توليدات و فرايندهاي صنعتي را به ارمغان آورده است. تكنولوژي هاي مبتني بر شيوه هاي جديد ارتباطات، مديريت اطلاعات و رايانه، فرصت ها و چالش هاي بي نظيري فراروي كوشش هاي علمي و در سطح كلي تر، جامعه قرار داده است. بهبود مستمر دانش علمي مربوطه موجب شده است كه منشا، كاركردها و تحول جهان و زندگي بشر با رهيافت هاي نظري و عملي مواجه شود و اين خود عميقا بر چگونگي اداره جهان و چشم اندازهاي آينده آن تاثير گذاشته است. - 3 پيشرفت ها و توسعه علمي و گسترش فعاليت بشر علاوه بر منافع چشمگير، به تخريب محيط زيست و بلاياي تكنولوژيكي نيز منجر شده و به عدم توازن اجتماعي و محروميت كمك فراوان كرده است. براي نمونه پيشرفت علمي، امكان توليد سلاح هاي پيچيده اي نظير بسياري از سلاح هاي شناخته شده و سلاح هاي كشتار جمعي را فراهم آورده است. اكنون فرصتي پيش آمده است تا خواستار كاهش منابع اختصاص يافته به توسعه و توليد سلاح هاي جديد شويم و تبديل (دست كم ) امكانات توليد و تحقيق نظامي به كاربردهاي غيرنظامي راتشويق نماييم. سازمان ملل متحد ناميدن سال 2000 را به عنوان سال بين المللي فرهنگ صلح و سال 2001 را به عنوان سال گفت وگوي تمدن ها، گامي موءثر به سوي صلح پايدار اعلام كرده است; بنابراين جامعه علمي همگام با ساير بخش هاي جامعه بايدنقشي حياتي در اين فرايند ايفا نمايد. - 4 امروزه در حالي كه پيش بيني مي شود پيشرفت هاي بي نظيري در علوم صورت گيرد، نيازبه بحث هاي دموكراتيك آگاهانه و اساسي درباره توليد و مصرف دانش علمي احساس مي شود. جامعه علمي و سياستگذاران بايد از طريق چنين مباحثي در پي تقويت اعتماد عمومي و حمايت از علم باشند. تلاش هاي چشمگيرتر بين رشته هاي دربرگيرنده علوم طبيعي و اجتماعي پيش شرطي براي برخورد با مسائل اخلاقي، اجتماعي، فرهنگي، محيط زيستي، جنسيتي، اقتصادي و بهداشتي به شمار مي روند. تقويت نقش علم براي تحقق جهاني عادلانه تر، مرفه تر و پايدارتر، نيازمند تعهد بلندمدت همه بخش هاي عمومي و خصوصي از طريق سرمايه گذاري بيشتر و تجديدنظر در اولويت هاي سرمايه گذاري و تقسيم دانش علمي است. - 5 بخش اعظم منافع علمي در نتيجه اختلافات ساختاري بين كشورها، مناطق، گروه هاي اجتماعي و جنس ها، نابرابرانه توزيع شده است. به عبارت ديگر به موازات تبديل دانش علمي به عاملي حياتي در توليد ثروت، توزيع آن هر چه بيشتر نابرابر شده است. اكنون آن چه تهيدستان (اعم از مردم يا كشور ) را از ثروتمندان متمايز مي كند، تنها ميزان دارايي نيست، بلكه سهيم بودن آنها در توليد دانش علمي و بهره مندي از منافع آن، بسيار موءثر است. - 6 ما شركت كنندگان در همايش جهاني علم براي قرن بيست و يكم تعهدي جديد كه از 26 ژوئن تا اول ژوئيه سال 1999 با حمايت سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي سازمان ملل متحد ( يونسكو ) و شوراي بين المللي علم در شهر بوداپست مجارستان برگزار شد، با ملاحظه: - 7 جايگاه كنوني و آينده علوم طبيعي تاثير اجتماعي اين علوم و انتظارات جامعه از آنها، - 8 اين كه در قرن بيست و يكم علم بايد به دارايي مشتركي تبديل شود كه همه مردم براساس وحدت منافع از آن بهره مند شوند، اين كه علم منبع قدرتمندي براي شناخت پديده هاي طبيعي و اجتماعي است، و اين كه به موازات درك بهتر پيچيدگي روبه رشد روابط بين جامعه و محيط زيست، نقش علم در آينده بيشتر خواهد بود، - 9 نياز روزافزون به دانش علمي در سياستگذاري عمومي و خصوصي از جمله نقش اساسي اي كه بايد علم در شكل گيري تصميمات سياسي و قانوني ايفا كند، - 10 اين كه از همان اعصار اوليه دسترسي به دانش علمي براي تحقق اهداف صلح جويانه، بخشي از حق آموزش متعلق به همه مردان و زنان است، و اين كه آموزش علم براي توسعه انساني، ايجاد ظرفيت علمي درون زا و داشتن شهروندان فعال و آگاه است، - 11 اين كه پژوهش علمي و آثار آن ممكن است در زمينه رشد اقتصادي، توسعه انساني پايدار از جمله كاهش فقر بازده چشمگيري داشته باشد، و اين كه آينده بشر بيش از گذشته برتوليد، توزيع و مصرف عادلانه دانش متكي خواهد بود، - 12 اين كه پژوهش علمي نيروي محركه نيرومندي در زمينه بهداشت و مراقبت اجتماعي است و اين كه استفاده آينده دانش علمي تاثير زيادي بر بهبود كيفيت بهداشت بشر خواهد داشت، - 13 روند كنوني جهاني شدن و نقش راهبردي دانش علمي و تكنولوژيك درآن، - 14 نياز فوري به كاهش شكاف بين كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي توسعه يافته از طريق بهبود ظرفيت و زيربناي علمي در كشورهاي در حال توسعه، - 15 اين كه انقلاب اطلاعات و ارتباطات ابزارهاي جديد و موءثرتري براي مبادله دانش علمي و آموزش و پژوهش پيشرفته عرضه مي كنند، - 16 اهميت دسترسي كامل و آزاد به اطلاعات متعلق به بخش عمومي براي پژوهش و آموزش علمي، - 17 نقشي كه علوم اجتماعي در تحليل تحولات اجتماعي مربوط به دگرگوني هاي علمي و تكنولوژيك و جست وجوي راه هايي براي حل مسائل ناشي از اين فرايند ايفا مي كند، - 18 توصيه هاي همايش هاي بزرگي كه نظام سازمان ملل و ديگران برگزار مي كنند و نيز سفارش هاي نشست هاي مرتبط با همايش جهاني علم، - 19 اين كه پژوهش علمي و مصرف دانش علمي بايد طبق اعلاميه جهاني حقوق بشر و در پرتو اعلاميه جهاني ژنوم، حقوق بشر و شان انسان را رعايت كنند، - 20 اين كه برخي از پي آمدهاي علم براي افراد و جامعه محيط زيست و سلامت انسان زيان آور است و احتمالا حتي حيات مستمر گونه هاي انساني را تهديد مي كند، و اين كه كمك علم براي ايجاد صلح و توسعه و امنيت جهاني ضروري است، - 21 اين كه دانشمندان در كنار عوامل ديگر مسئوليت ويژه اي برعهده دارند كه از آن دسته از پي آمدهاي علمي كه از نظر اخلاقي اشتباه هستند، يا تاثير زيان بار دارند، جلوگيري كنند، - 22 نياز به اجرا و اعمال علوم مطابق با مستلزمات اخلاقي مناسب كه بر مبناي يك بحث گسترده عمومي ايجاد شده است، - 23 اين كه استمرار علم و كاربرد دانش علمي بايد ضمن حيات در همه اشكال، حافظ نظام هاي حمايت كننده زيست سياره ها باشد، - 24 اين كه در مشاركت مردان و زنان در همه فعاليت هاي مربوط به علم، نوعي عدم توازن تاريخي وجود دارد، - 25 اين كه موانعي وجود دارد كه ازمشاركت كامل همه گروه ها نظير معلولان، مردم بومي و اقليت هاي قومي (اعم از مرد و زن ) كه از اين پس از آنها به عنوان گروه هاي محروم ياد خواهيم كرد، مانع مي شود. - 26 اين كه نظام هاي سنتي و محلي دانش به مثابه تعابير پوياي درك و فهم جهان قادرند به علم و تكنولوژي به نحو ارزشمندي كمك كنند و از لحاظ تاريخي نيز چنين كرده اند، و اين كه نيازي به حفظ، حمايت، پژوهش و افزايش اين ميراث فرهنگي و دانش تجربي وجود دارد، - 27 اين كه براي مقابله با مسائل مبرم جهاني همچون فقر تخريبمحيط زيست، ناكافي بودن بهداشت عمومي، نبود امنيت غذايي و آب كه با رشد جمعيت مرتبط هستند، ايجاد ارتباط جديد بين علم و جامعه ضروري است، - 28 نياز به پاي بندي شديد دولت ها جامعه مدني و بخش مولد، به علم و همچنين تعهد نيرومند دانشمندان به رفاه جامعه، موارد زير را اعلام مي داريم: - 1 علم براي دانش; دانش براي پيشرفت - 29 وظيفه ذاتي كوشش علمي طرح پرسشي جامع و كامل درباره طبيعت و جامعه است، به نحوي كه به دانش جديد منتهي شود، دانشي كه موجبات توسعه آموزشي، فرهنگي و فكري را فراهم مي كند و به پيشرفت هاي تكنولوژيك و منافع اقتصادي منجر مي شود. گسترش پژوهش بنيادي و پژوهش مربوط به حل مشكلات براي دست يابي به توسعه و پيشرفت درون زا ضروري است، - 30 دولت ها از طريق سياست هاي علمي ملي و در عمل كردن به مثابه جانشين هايي براي تسهيل تعامل و ارتباط بين بخش ها بايد در اخذ دانش و در تربيت دانشمندان و آموزش عمومي، نقش كليدي پژوهش علمي را تصديق نمايند. گرچه پژوهش هاي علمي اي كه بخش خصوصي انجام مي دهد، خود به عاملي حياتي براي توسعه اجتماعي - اقتصادي تبديل شده است، اما اين امر نمي تواند نياز به پژوهش هايي كه بخش عمومي نياز مالي آنها را تامين مي كند، از بين ببرد. بنابر اين به منظور تحقق اهداف بلند مدت، هر دو بخش عمومي و خصوصي بايد توامان در زمينه تامين مالي پژوهش علمي با يكديگر همكاري كنند و نسبت به يكديگر نقش تكميل كننده داشته باشند. - 2 علم براي صلح - 31 جوهره تفكر علمي توانايي بررسي مسائل از زواياي مختلف و يافتن تبييني مناسب براي پديده هاي طبيعي و اجتماعي اي است كه به طور مدام در معرض تجزيه و تحليل انتقادي قرار مي گيرند. بنابر اين علم، بر انديشه انتقادي و آزاد - كه اين هر دو از ضروريات جهان دموكراتيك به شمار مي روند - متكي است. جامعه علمي كه صاحب سنتي ديرپا فراتر از ملت ها، مذاهب و نژادهاست، بر اساس يكي از مفاد اساسنامه يونسكو، موظف است همبستگي فكري و معنوي بشر را كه مبناي فرهنگ صلح است، افزايش دهد. همكاري جهاني بين دانشمندان، كمكي ارزشمند و سازنده به امنيت جهاني و توسعه تعاملات صلح آميز بين ملت ها، جوامع و فرهنگ هاي مختلف است و مي تواند نزديك تر شدن به تحقق هدف خلع سلاح جهاني از جمله خلع سلاح هسته اي را تشويق كند. - 32 دولت ها و جوامع در سطح كلان بايد با توجه به ضرورت كاربرد علوم طبيعي و اجتماعي و تكنولوژي به مثابه ابزارهايي براي شناخت علل و آثار منازعات، سرمايه گذاري در پژوهش علمي براي كشف اين علل و آثار را افزايش دهند. - 3 علم براي توسعه - 33 امروزه بيش از هر زمان ديگر نقش علم و كاربرد آن در توسعه آشكار شده است. دولت ها در همه سطوح و نيز بخش خصوصي بايد از طريق برنامه ريزي آموزشي و پژوهشي مناسب، حمايت گسترده خود را از ايجاد ظرفيت علمي و تكنولوژيك مناسب و به خوبي تقسيم شده، به مثابه مبنايي ضروري براي توسعه دقيق اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و زيست محيطي، اعلام كنند. اين امر به ويژه براي كشورهاي در حال توسعه، نيازي فوري است. توسعه تكنولوژيك نيازمند زيربناي علمي مستحكم و كنترل دائمي به لحاظ توليد محصولات بي خطر و پاكيزه، كارآيي بيشتر منابع مصرفي و توليدات همسازتر با محيط زيست است. علم و تكنولوژي همچنين بايد همواره به سوي چشم اندازهاي بهتر براي اشتغال، بهبود رقابت و عدالت اجتماعي جهت گيري كند. هدف سرمايه گذاري در علم و تكنولوژي تحقق اين اهداف است كه بايد بر مبناي درك بهتر و ايمن تر از منابع طبيعي سياره، تنوع زيستي و سيستم هاي حامي محيط زيست افزايش يابد. اين هدف بايد با لحاظ كردن همه ابعاد اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و زيست محيطي به سمت راهبردهاي توسعه پايدار حركت كند. - 34 در مفهوم وسيع آموزش علم بدون قائل شدن هيچ گونه تبعيض و با در نظر گرفتن همه سطوح و زمينه ها، پيش شرط اساسي براي تحقق دموكراسي و تضمين توسعه پايدار به شمار مي رود. در سال هاي اخير به منظور گسترش آموزش و پرورش پايه براي همه افراد، اقداماتي جهاني صورت گرفته است. تاييد كامل بر نقش اساسي زنان در تحقق توسعه علمي در توليد موادغذايي و مراقبت هاي بهداشتي و تلاش هايي كه براي افزايش شناخت آنها از پيشرفت هاي علمي در اين زمينه ها صورت گرفته، ضروري بر است همين مبنا آموزش، ارتباطات و عمومي كردن علم، به نيازي لازم تبديل شده است. گروه هاي حاشيه اي هنوز نيازمند توجه ويژه هستند. امروزه بيش از هرزمان ديگري توسعه و گسترش زبان علمي در همه فرهنگ ها و بخش هاي جامعه و همچنين افزايش قدرت مهارت استدلال و ارزيابي ارزش هاي اخلاقي براي بهبود مشاركت عمومي در تصميم گيري هاي مرتبط با كاربرد دانش جديد، ضروري به نظر مي رسد. پيشرفت علم موجب شده است كه نقش دانشگاه ها در افزايش و نوسازي، آموزش علم و هماهنگي آن با همه سطوح آموزشي به طور مشخصي اهميت يابد. در همه كشورها و به ويژه كشورهاي در حال توسعه، نياز به تقويت پژوهش علمي در آموزش عالي و برنامه هاي سطوح عالي با در نظر گرفتن اولويت هاي ملي وجود دارد. - 35 همكاري منطقه اي و بين المللي بايد ساخت ظرفيت علمي را حمايت كند تا توسعه عادلانه و استفاده از خلاقيت بشر بدون هيچ گونه تبعيضي عليه كشورها، گروه ها و افراد تضمين گردد. همكاري بين كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه بايد با اصول دسترسي كامل و آزاد به اطلاعات، عدالت و منافع متقابل، منطبق باشد. در همه همكاري ها بايد به تنوع سنت ها و فرهنگ ها توجه شود جهان توسعه يافته اين مسئوليت را برعهده دارد تا همكاري درزمينه فعاليت هاي علمي با كشورهاي درحال توسعه و در حال گذر را تقويت كند كمك به ايجاد انبوه پژوهش ملي انتقادي در علوم از طريق همكاري منطقه اي و بين المللي به ويژه براي كشورهاي كوچك و كشورهاي كمتر توسعه يافته، اهميت ويژه اي دارد. ظهور ساختارهاي علمي نظير دانشگاه ها، عنصري اساسي در تربيت و آموزش كاركنان در كشور خويش و به كار گرفتن آنها در همان كشور است. به منظور كاهش پديده فرار مغزها يا تجديدنظر در اين پديده، بايد از طريق اقدامات هماهنگ با ساير روش ها، شرايط مطلوبي ايجاد شود. در عين حال هرگونه اقدامي كه گردش آزاد دانشمندان را محدود مي كند، نبايد صورت گيرد. - 36 پيشرفت علم نيازمند گونه هاي متفاوت همكاري ميان سطوح بين دولتي، دولتي و غير دولتي است. نمونه هاي چنين همكاري هايي عبارتند از: طرح هاي چند جانبه، شبكه هاي پژوهشي از جمله شبكه جنوب - جنوب، مشاركت و همكاري جوامع علمي كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه به منظور برآوردن نيازهاي همه كشورها و تسهيل پيشرفت آنها، بورس ها و اعانات و تقويت پژوهش مشترك، برنامه هايي براي تسهيل مبادله دانش، ايجاد مراكز پژوهش علمي شناخته شده بين المللي (به ويژه در كشورهاي در حال توسعه ) موافقت نامه هاي، بين المللي براي توسعه مشاركت، ارزيابي و تامين مالي طرح هاي بزرگ و دسترسي وسيع به آنها، نشست هاي بين المللي براي بررسي علمي مسائل پيچيده و ترتيبات بين المللي براي گسترش آموزش عالي. براي همكاري بين رشته اي به طرح ها و ابتكارات جديد نياز است. منشور بين المللي پژوهش بنيادي بايد ازطريق افزايش چشمگير حمايت از طرح هاي پژوهشي بلندمدت و طرح هاي مشترك بين المللي به ويژه طرح هايي كه منابع جهاني دارند، تقويت شود. به اين منظور بايد به ضرورت استمرار حمايت از پژوهش توجه ويژه اي اعمال شود. همچنين بايد از مسئله دسترسي دانشمندان كشورهاي در حال توسعه به اين تسهيلات، فعالانه حمايت و امكان استفاده از اين تسهيلات براساس لياقت علمي افراد فراهم شود. زمينه استفاده از تكنولوژي اطلاعات و ارتباطات، به مثابه ابزارهاي تقويت جريان آزاد دانش، بايد به ويژه از طريق شبكه سازي گسترش يابد. در عين حال بايد مراقب بود تا كاربرد اين تكنولوژي ها به انكار يا محدوديت غناي فرهنگ ها و ابزارهاي مختلف توجيه كننده آن، منجر نشود. - 37 همه كشورها براي پاسخ گويي به اهداف تعيين شده در اين اعلاميه، موظفند به موازات رهيافت هاي بين المللي، و به منظور تقويت نقش علوم در توسعه پايدار، در وهله نخست، راهبردهاي ملي، ترتيبات نهادي و نظام هاي تامين مالي را در چارچوب جديد تنظيم نمايند يا درباره آن تجديدنظر كنند. به طور مشخص آنها بايد موارد زير را در اين برنامه ها بگنجانند: سياست علمي و ملي بلندمدتي كه بايد با همكاري بازيگران عمده بخش هاي عمومي و خصوصي تنظيم شود، حمايت از آموزش علم و پژوهش علمي، گسترش همكاري بين موءسسه هاي تحقيق و توسعه، دانشگاه ها و صنايع به مثابه بخشي از نظام هاي ملي ابتكارات، ايجاد و حفظ موسسه هاي ملي ارزيابي و مديريت ريسك، كاهش آسيبپذيري، ايمني و بهداشت، ايجاد انگيزه هاي مختلف براي سرمايه گذاري و پژوهش و ابتكار. از پارلمان ها و دولت ها درخواست مي شود تا به منظور تقويت ظرفيت علمي و تكنولوژيك بخش هاي عمومي و خصوصي و تسهيل تعامل آنها، مبنايي حقوقي، نهادي و اقتصادي عرضه كنند. سياست گذاري و تعيين اولويت هاي علم بايد به مثابه جزء جدايي ناپذير برنامه ريزي كلي توسعه و شكل گيري راهبردهاي توسعه پايدار تلقي در شود اين چارچوب، ابتكار اخير هشت كشور بزرگ وام دهنده در مبادرت به فرايند كاهش بدهي تعداد مشخصي از كشورهاي در حال توسعه، موجبي براي تلاش مشترك كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه در جهت ايجاد سازوكارهاي مناسب براي تامين مالي علم به منظور تقويت نظام هاي پژوهش علمي و تكنولوژيك ملي و منطقه اي خواهد بود. - 38 حقوق مالكيت فكري بايد به طور مناسب و برمبناي شيوه اي جهاني حفظ دسترسي شود به داده ها و اطلاعات براي اجراي كار علمي و تبديل نتايج پژوهش علمي به منافع ملموس اجتماعي ضروري است. به منظور تقويت ارتباط بين حفظ حقوق مالكيت فكري و انتشار دانش علمي كه متقابلا يكديگر را حمايت مي كنند، اقداماتي بايد صورت گيرد. حدود و وسعت حقوق مالكيت فكري و نحوه اعمال آن در سه زمينه توليد، توزيع و مصرف عادلانه دانش، نيازمند بررسي است. همچنين براي همساز كردن الزامات كشورهاي درحال توسعه و دانش سنتي، منابع و توليدات و به منظور تضمين شناسايي اين منابع و حفاظت شايسته از آنها بر مبناي رضايت آگاهانه صاحبان عادي يا سنتي اين دانش، نياز به ايجاد چارچوبهاي حقوقي مناسبتر است. - 4 علم در جامعه و علم براي جامعه - 39 در اجراي پژوهش علمي و كاربرد دانش ناشي از آن هدف تامين رفاه بشر شامل كاهش فقر، احترام به شان و حقوق بشر و محيط زيست جهاني با درنظر گرفتن مسئوليتي كه ما در برابر نسل هاي كنوني و آينده برعهده داريم، بايد همواره مدنظر قرار گيرد وبايد همه طرف هاي مربوط، در برابر اين اصول تعهدي جديد در خود ايجاد كنند. - 40 درباره همه كاربردهاي ممكن و پي آمدهاي گوناگون اكتشافات جديد و تكنولوژي هايي كه اخيرا ايجاد شده اند، وجود جريان آزاد اطلاعات بايد تضمين شود. به طوري كه براساس آن بتوان از مسائل اخلاقي به شيوه اي مناسب بحث كرد. هر كشور براي ايجاد اخلاق مطلوب در كاربرد علم و استفاده از دانش علمي و كاربردهاي آن بايد ابزارهاي مناسبي ايجاد كند. اين امر بايد دربرگيرنده روش هايي باشد كه با كمك آن مي توان با نارضايتي يا ناراضيان به شيوه اي منصفانه برخورد كرد. كميسيون جهاني اخلاق علم و تكنولوژي يونسكو مي تواند شيوه هاي تعامل دراين زمينه را عرضه كند. - 41 همه دانشمندان بايد پاي بند به استانداردهاي بالاي اخلاقي باشند. به اين منظور بايد نظامي اخلاقي كه متكي بر اصول و قواعدي است كه در ابزارهاي بين المللي حقوق بشر گنجانده شده، براي حرفه هاي علمي ايجاد شود. مسئوليت اجتماعي دانشمندان ايجاب مي كند كه آنها استانداردهاي بالاي صداقت علمي و كنترل كيفيت را رعايت كنند، دانش خود را تقسيم نمايند، با عموم مردم ارتباط داشته باشند و به آموزش نسل جوان تر بپردازند. مقامات سياسي نيز بايد از چنين اقدامات دانشمندان تقدير برنامه كنند تحصيلي علم بايد دربرگيرنده اخلاق علم، آموزش تاريخ، فلسفه و تاثير فرهنگي علم باشد. - 42 دسترسي عادلانه به علم نه تنها نيازي اجتماعي و اخلاقي براي توسعه به شمار مي رود، بلكه ضرورتي اساسي براي شناسايي كامل توان بالقوه جوامع علمي در سراسر جهان و همچنين تعين جهت پيشرفت علمي به سمت تامين نيازهاي انسان است. موانع موجود بر سر راه زنان - كه بيش از نيمي از جمعيت جهان را تشكيل مي دهند - در ابتداي ورود به شغلي خاص در زمينه علوم يا مشاركت در امر سياستگذاري در علم و تكنولوژي و ادامه و پيشرفت در اين مشاغل و نيز مشكلات موجود بر سر راه گروه هاي محروم كه مانع از مشاركت كامل و موءثر آنها مي شود، بايد رفع گردد. - 43 دولت ها و دانشمندان جهان موظفند به منظوردست يابي به سطح استاندارد عادلانه بهداشتي و بهبود كيفيت مراقبت بهداشتي، مسائل پيچيده ناشي از ضعف بهداشت و نابرابري روزافزون بين كشورهاي مختلف و بخش هاي دروني اين كشورها در زمينه بهداشت را حل كنند و اين چيزي است كه بايد ازطريق آموزش، استفاده از پيشرفت هاي علمي و تكنولوژيك، ايجاد مشاركت بلندمدت و پايدار بين همه بخش ها و هدايت برنامه ها به سمت اجراي وظايف، تحقق يابد. - 44 ما شركت كنندگان در همايش جهاني علم براي قرن بيست ويكم: تعهدي جديد خود را متعهد مي دانيم به منظور رفع هرگونه تبعيض در زمينه آموزش براي كسب منافع علمي، عمل كردن بر محور اخلاق، همكاري در حيطه مسئوليت هايي كه برعهده ما گذاشته شده است، تقويت فرهنگ علمي و كاربرد صلح آميز آن در همه جهان، افزايش كاربرد دانش علمي در جهت تامين رفاه مردم و تحقق صلح و وتوسعه پايدار با درنظر گرفتن اصول اجتماعي و اخلاقي اي كه پيش از اين ذكر شد، از هيچ گونه تلاشي براي شناسايي زمينه هايي كه امكان گسترش گفت وگو بين فرهيختگان و جامعه را فراهم مي آورد، كوتاهي نكنيم. - 45 ما معتقديم كه سند همايش دستور كار علم - چارچوبي براي عمل بيان، عملي تعهدي جديد براي علم است و مي تواند در زمينه چگونگي مشاركت در چارچوب نظام سازمان ملل و براي پويندگان آتي عرصه هاي علمي، نقش راهنمايي راهبردي راايفا كند. - 46 بنابراين ما اعلاميه علم و كاربرد دانش علمي را تصويب نموده، دستور كار علم - چارچوبي براي عمل را به مثابه شيوه اي مناسب براي دست يابي به اهداف تعيين شده در اين اعلاميه مي پذيريم و از يونسكو و شوراي بين المللي علم درخواست مي كنيم اين هر دو سند را به ترتيب به همايش عمومي سازمان يونسكو و مجمع عمومي سازمان ملل تقديم كند تا هر دو سازمان قادر به شناسايي اقدامات پي گيرانه و نحوه اجراي آنها در برنامه هاي مربوطه شان باشند و براي تقويت هماهنگي و همكاري بين المللي در زمينه علم، همه شركت كنندگان بويژه كشورهاي عضو سازمان ملل را بسيج كنند.