Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781127-47373S9

Date of Document: 2000-02-16

راي آگاهانه; نماد حكومت مردمي * راي دادن و انتخاب نماينده از مهمترين تصميماتي است كه افراد در طول زندگي خود مي گيرند، بنابراين از اهميت بسيار زيادي برخوردار است علي صباغيان روز جمعه اين هفته مردم سراسر كشور براي انتخاب نمايندگان خود در مجلس ششم به پاي صندوق هاي راي مي روند. راي دادن و انتخاب نماينده يك نوع تصميم گيري و از جمله مهمترين تصميم گيريهايي است كه افراد در طول زندگي خود انجام مي دهند. علت آن هم اين است كه در راي دادن شهروندان درباره تعيين سرنوشت خويش تصميم مي گيرند. بنابراين ضرورت و اهميت اين تصميم نيازمند دقت و وسواس بيشتري در اتخاذ آن است. اقتضاي حكومت مردمي مشاركت همه مردم در اداره امور جامعه است. اين مشاركت يا به طور مستقيم توسط افراد صورت مي گيرد و يا به طور غير مستقيم از طريق نمايندگاني كه براي اين كار انتخاب در مي كنند دوران قديم در مناطقي همچون دولت - شهرهاي يونان باستان كه به نوعي حكومت مردمي در آن رايج بود، كليه كساني كه از حق راي برخوردار بودند در يك روز مشخص در ميدان شهر جمع مي شدند و تصميمات مربوط به اداره امور جامعه را به صورت دست جمعي مي گرفتند. گسترش وسعت جوامع، افزايش جمعيت، توسعه حق راي به اقشار مختلف و مشغله هاي متعدد مردم اين شيوه تصميم گيري درباره اداره امور جوامع را تا حد زيادي غير قابل استفاده كرده به طوري كه امروزه به جز در موارد نادري همچون برخي كانتونهاي (استانهاي ) سوئيس و يكي دو نقطه ديگر در جهان اثري از اين نوع مشاركت مستقيم مردم در اداره جامعه به چشم نمي خورد. جايگزين اين شيوه، روشي است كه از آن به عنوان مردم سالاري نماينده سالار ياد مي كنند. در دمكراسي نماينده سالار مردم خود مستقيما در اداره امور جامعه خود مشاركت نمي كنند بلكه نمايندگاني را در قالب رياست جمهوري، نماينده مجلس و نماينده شوراهاي محلي برمي گزينند تا براي مدت معيني از طرف آنها به وكالت، امور جامعه را اداره كنند. در اين شيوه حكومت به جاي آنكه نقش مستقيم مردم در تصميم گيري درباره مسائل و مشكلات جامعه مطرح باشد بيشتر نقش و اهميت آنها در انتخاب نمايندگاني كه براي اين كار انتخاب مي كنند، مطرح است. انتخابات روز جمعه اين هفته نمودي از حكومت مردمي است كه در آن مردم ازطريق انتخاب نمايندگان خود مي خواهند در اداره امور جامعه مشاركت داشته باشند و ضمن آن كه مشكلات موجود را حل مي كنند براي آينده نيز برنامه ريزي نمايند. شرايط كنوني جهان و تحولات پرشتاب آن از يك سو و مشكلات موجود كشور و لزوم برنامه ريزي براي آينده مسئوليت نمايندگاني كه براي دوره ششم انتخاب مي شود را دوچندان كرده است. البته اين امر در وهله اول به راي دهندگان و مردمي كه اين نمايندگان را برمي گزينند مرتبط است. اگر مردم خواستار حل مشكلاتي كه اكنون در كشور وجود دارد و يا كلا حركت به سمت وضعيت مطلوب هستند بايد به اين نكته دقت نمايند كه كليد اين كار در دست مجلس و نمايندگان آن است. درست است كه قوه مجريه در عرصه اجرايي كشور حضور پررنگ تري دارد اما در واقع اين قوه تنها مجري آن قوانين و برنامه هايي است كه قبلا توسط نمايندگان مجلس به تصويب رسيده است و در نهايت خوبي يا بدي اين قوانين و برنامه ها به مجلس مربوط مي شود. بنابراين مردم نمي توانند از يك سو خواهان رفع تمامي مشكلات باشند و از سوي ديگر هنگام انتخاب كساني كه مي خواهند اين مشكلات را حل كنند توجه و دغدغه چنداني نسبت به امر انتخابات ونوع كساني كه انتخاب مي شوند نداشته باشند. تجربه زندگي روزمره اكثر مردم حكايت از آن دارد كه آنها تصميمات كوچك و بزرگ مربوط به امور شخصي و خانوادگي خود را غالبا بر مبناي منطق و با رعايت تمامي جوانب و با ارزيابي دقيق و كسب اطلاعات لازم اتخاذ مي كنند. به عنوان نمونه افراد هنگام خريد يك دستگاه خودرو و يا حتي يك وسيله كم ارزش تر همچون يك دست لباس تمامي جوانب آن از جمله كيفيت و قيمت آن را مورد ارزيابي قرار مي دهند و چنانچه در خصوص آن كالا اطلاعات لازم را نداشته باشند از كساني كه اطلاعات مربوط به آن را دارند پرس و جو مي كنند و در نهايت پس از كسب اطلاعات مختلف و ارزيابي همه جنبه ها درباره خريد يا عدم خريد آن كالا تصميم گيري مي كنند. وقتي چنين دقت و وسواسي درباره اموري كه در صورت عدم نيل به مطلوب به سادگي قابل تغيير است و يا اينكه زيان و پيامدهاي منفي ناشي از آن چندان زياد نيست اعمال مي شود، پس بايد در امور بسيار مهم دقت مردم در تصميم گيريهايشان خيلي بيشتر باشد و انتخاب نماينده براي مجلس از اين امور است. اهميت زياد انتخابات مجلس از اين جهت است كه اولا در اين تصميم گيري مردم در خصوص واگذاري حق تعيين سرنوشت خود كه مهمترين حق آنهاست به افراد ديگر تصميم مي گيرند. ثانيا اگر در اين تصميم گيري اشتباهي صورت گيرد حداقل تا مدت چهار سال قابل تغيير نيست و ثالثا اين كه پيامدهاي منفي تصميم نادرست در اين خصوص بر تمامي زواياي سياسي، اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي، حقوقي حيات كل جامعه و زندگي خصوصي مردم تاثير گذار است. اكنون كه تا حدودي اهميت راي دادن و انتخاب نماينده به عنوان يكي از مهمترين تصميماتي كه مردم كشور ما روز جمعه اين هفته مي خواهند انجام دهند، روشن شد; اين سوءال مطرح مي شود كه چگونه بايد در اين تصميم گيري عمل كنند كه نتيجه نهايي آن راي آگاهانه آنها باشد، پاسخ ساده اين سوءال اين است كه در اين مورد نيز همچون ساير تصميم گيريهاي بزرگ و كوچك خود با درايت، منطق و حساسيت زياد عمل كنند و با كسب اطلاعات مناسب و ارزيابي جوانب مختلف كسي را به عنوان نماينده خود برگزينند كه معتقدند او مي تواند خواسته هاي مختلف آنها را از طريق مجلس برآورده كند. با اين حال، اگرچه رعايت اين معيارهاي كلي تصميم گيري براي چگونگي راي دادن آن هم راي دادني كه آگاهانه باشد ضروري است اما در اين زمينه به مسائل ديگري نيز مي توان اشاره كرد كه به طور منفي يا مثبت بر روند اين تصميم گيري تاثيرگذار است. يكي از مواردي كه به شدت مي تواند تاثير منفي بر نتيجه راي بگذارد به تاخير انداختن تصميم درباره انتخاب نماينده و يا نمايندگان تا آخرين لحظات در حوزه راي گيري و در پاي صندوق راي است. به تاخير انداختن انتخاب نماينده مورد نظر تا پاي صندوق راي حكايت از عدم حساسيت درباره تعيين سرنوشت دارد. درست است كه انتخاب نمايندگان مجلس از طريق صندوق راي بهترين راه مشاركت مردم در تصميم گيري هاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي كشور است اما بايد دانست كه تصميم گيري درباره انتخاب نماينده در پاي صندوق شيوه صحيحي نيست. زيرا با توجه به تعداد زياد نامزدها به ويژه در انتخابات در مجلس، سر صندوق اصلا امكان برگزيدن نماينده مورد نظر وجود ندارد. به عنوان نمونه در انتخابات روز جمعه در حوزه انتخابيه تهران در ليست نصب شده در سر صندوقهاي راي نام بيش از 800 نامزد وجود دارد براي يك راي دهنده در مدت كوتاهي كه براي انداختن راي خود به صندوق حوزه راي گيري مي رود امكان شناسايي و انتخاب مطلوب به هيچ وجه وجود ندارد. اصولا تجربه انتخابات دوره هاي قبل در كشور نشان مي دهد هر كجا تصميم گيري راي دهندگان درباره كساني كه بايد انتخاب شوند با دقت و حساسيت كمتري و در آخرين لحظه در پاي صندوق صورت گرفته نتايج آن چندان مطلوب نبوده است. اما در اينجا اين سوءال مطرح مي شود كه براي رفع اين مشكل چه بايد؟ كرد پاسخ اين سوءال روشن است و آن اين كه راي دهندگان قبل از آن كه از خانه هاي خود به منظور راي دادن به حوزه راي گيري بروند بايد تصميم خود را درباره اين كه به چه فرد يا افرادي مي خواهند راي بدهند بگيرند و نام آنها را مشخص كنند تا وقتي كه بر سر صندوق راي رفتند بدون آن كه دچار سردرگمي شوند بلافاصله پس از دريافت برگ تعرفه راي نام فرد يا افراد مشخص شده را در آن بنويسند وبا آگاهي قبلي عمل نمايند. البته دستيابي به چنين آگاهي مستلزم آن است كه مردم از روزهاي قبل از انتخابات به ويژه در زمان تبليغات رسمي با استفاده از امكاناتي كه فراروي آنها قرار دارد از بين نامزدهاي حاضر در عرصه انتخابات كانديدا يا كانديداهاي مورد نظر خود را شناسايي كنند. در اين مسير مشورت با كساني كه در اين خصوص اطلاعات بيشتري دارند مي تواند سودمند باشد. همچنين چنانچه افرادي نسبت به احزاب و گروههاي سياسي فعال در انتخابات تمايلي دارند مي توانند از كانديداهاي معرفي شده توسط اين احزاب و گروهها نيز استفاده كنند. مسئله ديگري كه مي تواند از جهت منفي نتايج انتخابات را تحت الشعاع قرار دهد بي سوادي و يا نداشتن سواد نوشتن است. اصولا در نظام هاي سياسي مردم سالارسواد از شرايط اساسي انتخابات تلقي مي شود و به دليل آثار منفي بيسوادي بر انتخابات و سوءاستفاده هاي احتمالي كه از اين جهت ممكن است صورت گيرد تاريخ تحولات حق راي حكايت از آن دارد كه بعضي كشورها در برخي موارد حق راي را تنها به افراد باسواد اختصاص خوشبختانه داده اند در كشور ما حق راي همگاني است و كليه كساني كه سن 16 سالگي را پشت سر گذاشته اند اعم از زن و مرد، باسواد و بي سواد و... را شامل مي شود. با اين حال مشكل بي سوادي خود را به نوعي در زمان راي گيري نشان بنابر مي دهد اين براي اين كه جلو سوءاستفاده احتمالي در اين زمينه گرفته شود راه صحيح آن است كه افراد بي سواد و يا كم سواد نيز ضمن آن كه مثل بقيه افراد تصميم خود را درباره كساني كه مي خواهند به آنها راي دهند از قبل مي گيرند بايد در، هنگام نوشتن اسامي افراد مورد نظر خود از كساني كه مورد اعتماد آنها هستند استفاده كنند. به هر حال راي دهندگان بايد به اين نكته توجه نمايند كه با راي دادن در مورد تعيين سرنوشت خود و كشور خويش تصميم گيري مي كنند. اين تصميم گيري بسيار مهم است و براي اين كه به طور صحيح انجام شود نيازمند اطلاعات و آگاهيهاي مناسب است كه بدون آنها نه تنها نتيجه تصميم گيري مطلوب نخواهد بود بلكه اصلا مفهوم حكومت مردمي و مردم سالاري را نيز دچار خدشه خواهد كرد و شايد به همين دليل بوده است كه از 2500 سال پيش هنگامي كه فيلسوفان بزرگي همچون افلاطون و ارسطو در يونان باستان در پي ريزي بنيان فلسفه سياست به تقسيم بندي انواع حكومتها دست زدند و حكومت دمكراسي را به عنوان آن نوع حكومتي كه در آن مردم حاكم بر سرنوشت خويش هستند معرفي كردند، مخالفان اين نوع حكومت اين فرياد را سر دادند كه واگذاري تصميم گيري درباره حاكمان و قانونگذاران به توده مردم كه از اطلاعات اندكي برخوردارند تنها هموار نمودن زمينه حكومت فرصت طلبان و شيادان و مردم فريبان است. با اين حال و به رغم اين كه اين نگرش تا حدودي برگرفته از برخي واقعيتها بود. اما تجربه هاي جديد جوامع مختلف نشان مي دهد كه توده مردم در پرتو راهكارهاي مختلفي كه از سوي طرفداران حكومت مردم سالاري انديشه شده اگر با دقت، حساسيت و آگاهي در زمينه انتخابات و راي دادن عمل كنند مي توانند دست رد محكمي بر سينه فرصت طلبان و مردم فريبان بزنند و ثابت كنند كه مردم سالاري با همه كاستيهايي كه دارد مي تواند به نتايج مثبتي برسد.