Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781125-47338S2

Date of Document: 2000-02-14

هموفيلي و ورزش ورزش و فعاليت بدني، خاصه اگر جنبه تفريحي و لذت بخش هم داشته باشد، براي حفظ نشاط جسمي و روحي همه انسان ها ضروري است و اين ضرورت براي كساني كه در معرض فشارهاي شديد و مستمر رواني هستند، اهميتي دو چندان دارد. بيماران مبتلا به هموفيلي به دليل استعداد ارثي به خون ريزي خود به خودي، يا استمرار خون ريزي هاي ضربه اي، وضعيت خاصي دارند. شايع ترين مشكل بيماران مبتلا به هموفيلي، خون ريزي در داخل مفاصل اندام ها، به خصوص زانو، مچ پا و آرنج ها است. خون ريزي ممكن است خود به خود، يا در اثر ضربات معمولي مانند بالا رفتن از پله، يا رانندگي و يا... اتفاق افتد. خون ريزي مفصل منجر به درد شديد و تورم در مفصل مبتلا و اسپاسم و بي حركتي در عضلات دو طرف مفصل مي شود. بي حركتي طولاني باعث آتروفي و لاغري عضلات مي شود. مفصلي كه يك بار به خون ريزي دچار شد، استعداد بيشتري براي خون ريزي دارد. لاغري و ضعف در عضلات و بافت هاي حمايت كننده مفصل باعث افزايش آسيبپذيري در همان مفصل شده، چرخه معيوبي آغاز مي شود، تا نهايتا به ناتواني و زمين گير شدن بيمار هموفيل منجر گردد. تكرار حملات و خون ريزي و حوادث دردناك و عدم تحرك، بيمار را از درس و مشق و مدرسه و تحصيل باز مي دارد و نهايتا فردي ناتوان، وابسته به ويلچر، وامانده از تحصيل، سرخورده از زندگي، افسرده، پرخاشگر و نااميد به خانواده و جامعه، تبديل مي شود. اين حلقه معيوب در شرايط امروز طب و تمدن بشري، ديگر پذيرفته نيست. وظيفه نظام بهداشتي آن است كه بيمار و خانواده را هدايت و كمك كنند، تا هر دو به سمت يك زندگي عادي پيش بروند. با درك و رعايت محدوديت هاي متوسطي كه بيماري به طور ناگزير به فرد تحميل مي كند، دستيابي به اين هدف كار مشكلي نيست. تفكر محروم سازي بيمار از فعاليت و تحصيل و تغذيه و ممارست اجتماعي، ازدواج، كار و. مربوط به زمان هايي بود كه آلات و ابزارهاي موءثر درماني در دست بشر نبود. امروزه پزشك به عنوان مشاور بيمار محسوب مي شود و بخصوص در زمينه امراض مزمن و مادام العمر مانند هموفيلي، ديابت و.. موظف است روش زندگي بهتر با بيماري را به او بياموزد. روشي كه در گذشته معمول بود و پزشك، از سر دلسوزي و براي كنترل يا درمان بهتر بيماري به مشاجره و نزاع! با بيمار مي پرداخت در گذر زمان ناتواني و نادرستي خود را نشان داد. اگر ما مدعي شويم كه بيماران مبتلا به هموفيلي مي توانند به هر نوع ورزش و فعاليت جسماني كه مي خواهند، بپردازند، دست كم در شرايط اجتماعي و بهداشتي كشور خودمان، ادعاي باطلي است. اما براي بخش عظيمي از بيماران مبتلا به هموفيلي، پرداختن به نوعي از ورزش بدني هم ممكن و هم بسيار مفيد خواهد اين بود حقيقت را كه پرداختن به نوعي از فعاليت ورزشي در طولاني مدت، باعث بهبود وضعيت جسمي و روحي بيماران مبتلا به هموفيلي مي شود، بيماران به ما آموختند. چند دهه پيش، بدليل فقدان روش موءثر درماني، كليه بيماران مبتلا به هموفيلي، از هرگونه فعاليت بدني و ورزشي و حتي رفتن به مدرسه و مسواك زدن و... به بهانه اقدامات احتياطي، منع مي شدند، امروزه با توجه به وجود مواد و روش هاي درماني موءثر، در پيش گيري از خون ريزي ها دليلي براي اعمال محدوديت هاي شديد بر بيماران مبتلا به هموفيلي وجود ندارد. برعكس، اگر نظام درماني بتواند به بيمار امكان و اجازه پرداختن به ورزش ها و تفريحات مورد علاقه اش را بدهد، در آن صورت علاقه و تمايل بيشتري براي همكاري با نظام و اصول درماني در بيمار خواهد شد شنا، پياده روي، تنيس، تنيس روي ميز، دوچرخه سواري، نرمش هاي مختلف از ورزش هايي اند كه ضمن برآوردن نيازهاي جسمي و روحي بيمار، فشار چنداني بر نظام انعقادي و مفاصل او ايجاد نمي كند. فوتبال، بسكتبال، كشتي، ورزش هاي رزمي، سنگ نوردي و كوه نوردي خشن، در شرايط امروز جامعه ما به نفع بيمار مبتلا به هموفيلي نيست. هدف كوتاه مدت و قابل دسترس در شرايط فعلي، براي بيماران مبتلا به هموفيلي، بخصوص كودكان، آن است كه بيمار تعدادي فاكتورهاي انعقادي در دسترس داشته باشد و در اولين ساعات صبح، پس از انجام تزريقات پيش گيرانه، به ورزش مورد علاقه خود بپردازد و اين ورزش كردن را دست كم سه روز در هفته، به طور منظم و مستمر ادامه دهد. براي بيماران مبتلا به كمبود فاكتورهاي هشت و نه انعقادي، تزريق پيشگيرانه مقدار 20 تا 30 واحد از فاكتور مورد نياز به ازاء هر كيلوگرم از وزن بيمار، كفايت خواهد كرد. بهتر است والدين با ايجاد جو تبليغي مثبت به سمت ورزش هاي غير ضربه اي، توجه و تمايل بيمار را به آن نوع ورزش به خصوص، جلب و از انواع خطرناك منحرف سازند. اگر تمرينات ورزشي به صورت اردويي ودسته جمعي انجام شود، نتايج بهتري خواهد داشت. براي راه افتادن و انسجام اوليه بهتر است ابتدا پزشك يا پرستار آموزشي هموفيلي در اردو شركت كند تا شرايط آرام و اطمينان بخش بيمار و خانواده فراهم شود. بيماراني كه علاوه بر هموفيلي دچار مهار كننده انعقادي هستند، لازم است در انجام فعاليت هاي بدني احتياط بيشتري كرده و براي انتخاب ورزش قابل انجام و مفيد با پزشك متخصص هموفيلي و متخصص فيزيوتراپيست، مشورت كنند. دكتر رمضانعلي شريفيان استاديار دانشگاه تهران - فوق تخصص خون