Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781123-47320S7

Date of Document: 2000-02-12

سيري در شعارهاي انتخاباتي مجلس ششم اگر چه تبديل وعده هاي غيرواقعي انفرادي به شعارهاي كلي حزبي و گروهي تحول مثبتي تلقي مي شود اما مطلوب ارائه، برنامه هاي منسجم است در شعارهاي انتخاباتي مجلس ششم نسبت به گذشته تحول زيادي پيش آمده است اما هنوز اين شعارهاتا واقع گرايي فاصله دارد * علي صباغيان اكنون و در آستانه انتخابات ششمين دوره مجلس شوراي اسلامي شهروندان ايراني بويژه در شهرهاي بزرگ و ازجمله پايتخت كشور هنگام گذر از معابر و خيابانها، ميادين و چهار راهها با تابلوهاي رنگارنگ بزرگي روبه رو مي شوند. اين تابلوها كه با امضاي احزاب، گروهها و ائتلافهاي سياسي خودنمايي مي كنند بر سينه خويش واژه ها و يا عبارتهاي تركيبي گوناگوني را به عنوان شعارهاي انتخاباتي اين گروهها و احزاب در معرض ديد مردم و به عبارت بهتر راي دهندگان روز انتخابات قرار مي دهد. بسيح احزاب، گروهها وائتلافهاي سياسي براي حضور در صورت انتخابات پارلماني امسال كشور بار ديگر تاكيدي بر يك واقعيت سياسي يعني ارتباط بين پارلمان و احزاب است كه طي بيست سال گذشته به دلايل مختلف در ايران كمرنگ شده بود. احزاب و گروههاي سياسي همزاد پارلمان به شكل كنوني آن ودر واقع تكميل كننده اين نهاد مردم سالار است. از هنگامي كه در عصر پس از رنسانس درغرب به تدريج شاهان خودكامه و ديكتاتور در برابر مجالس منتخب مردم عقبنشيني كردند به موازات آن هسته احزاب سياسي شكل گرفت و روند انتخابات مجلس را تقويت كرد. شايد طبق اين واقعيت سياسي بوده كه تدوين كنندگان قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران نيز به موازات اين كه پارلمان و يا مجلس شوراي اسلامي متشكل از نمايندگان منتخب مردم را در ساختار حكومت جمهوري اسلامي تصويب كردند همپاي آن بر آزادي احزاب و سازمان پيوندي نيز صحه گذاشتند. با اين حال طي بيست سال گذشته به دلايل مختلف - كه بررسي آن خارج از حوصله اين بحث است - نقش احزاب و گروههاي سياسي نهادمند بتدريج كمرنگ و كمرنگ تر شد و در نتيجه اين روند، عرصه انتخابات بويژه انتخابات مجلس شوراي اسلامي در دوره هاي گذشته ميدان رقابت و رويارويي نامزدهاي منفرد و يا باندهاي سياسي و احزاب و گروههاي خلق الساعه شد. چنين وضعيتي، شرايطي را فراهم آورد كه در آن نامزدها بويژه در شهرستانها براي آنكه بتوانند بر رقباي خود پيشي بگيرند و بر كرسيهاي قرمز رنگ پارلمان براي مدت چهار سال تكيه بزنند از هر ابزاري سود جويند. از جمله اين ابزارها كه بسياري از نامزدها بدان متوسل مي شدند دادن وعده هاي بي اساس و شعارهاي غيرواقعي بوده است. اين روند تا بدانجا گسترش يافت كه موضوع دادن وعده هاي توخالي و غيرعملي برخي از كانديداها در صحنه فرهنگ عمومي به صورت طنز درآمده و مردم كوچه و بازار با نقل آنها در محافل خويش دمي را به مزاح گذرانده اند. به عنوان مثال شايد بسياري اين طنز را شنيده باشند كه يك نامزد نمايندگي مجلس از فلان شهرستان گفته است اگر راي بياورد و به مجلس راه يابد دانشگاه تهران را به شهرستان خود منتقل مي كند و يا اين طنز كه فلان كانديدا درصورت انتخاب شدن آسفالتهاي خيابانهاي تهران را به جاده هاي خاكي شهر خود خواهد برد. در هر حال وعده هاي غيرواقعي كه بسياري از نامزدهاي نمايندگي پنج دوره قبل مجلس در زمينه ساخت دانشگاه، بيمارستان، جاده، تبديل شهرستان به استان، تبديل بخش به شهرستان و تبديل روستا به شهر و هزار و يك مورد ديگر داده اند اگر عملي مي شد اكنون به تعداد شهرهاي كشور استان و دانشگاه و بيمارستان تخصصي و.. بايد وجود داشت كه بررسي اين امر و عواقب و پيامدهاي آن حتي مي تواند موضوع يك تز دكتراي جامعه شناسي سياسي قرار گيرد. به هر حال آثار منفي اين وضع از سه جهت بيشتر بود: اول اين كه در چنين شرايطي در زمان انتخابات آدم هاي چرب زبان بيشتر نمود مي يابند و انسانهاي معقول و توانا و صادق كه ياراي حرف بي اساس زدن را ندارند خودبخود در حاشيه قرار مي گيرند و طبيعتا بتدريج مجلس از نيروهاي متفكر و انديشمند خالي مي شود و در نهايت قوانين مصوب از صلابت مناسب برخوردار نمي گردد. دوم اين كه پس از انتخابات نمايندگاني كه با وعده و وعيد غيرواقعي به مجلس راه مي يافتند براي اين كه بتوانند صداقت خويش را به موكلين خود اثبات كنند هم و غم شان را صرف عملي كردن شعارهاي غيرواقعي و وعده هاي نامعقولي كه در هنگام انتخابات در اوج احساس و فارغ از منطق بيان كرده بودند، آنها مي نمودند براي تحقق اين وعده ها كاملا يك نگرش محلي در تصميمات و قانونگذاري به خود مي گرفتند و اصلا يادشان مي رفت كه در مجلس بايد درسطح كلان و درچارچوب منافع ملي عمل كنند. چنين نمايندگاني براي اين كه بتوانند وعده هاي خود را به هر طريقي عمل نمايند و راه را براي انتخاب شدن در دور بعدي نيز هموار كنند، سعي مي كردند در قانونگذاريها صرفا به مسائل محلي توجه كنند و يا در بعد نظارتي به دليل نيازي كه به وزراء و وزارتخانه ها براي عملي شدن آن وعده ها داشتند در بسياري از موارد منافع ملي را ناديده مي گرفتند. آثار منفي چنين امري را هم اكنون به صورت طرحهاي نيمه تمامي كه توجيه اقتصادي و فني نداشته اند ولي با اصرار و پي گيري نمايندگان آغاز شده اند، به وضوح مي توان در گوشه و كنار كشور مشاهده كرد. و سوم اين كه برخي از نمايندگاني كه با صدها وعده و وعيد بي اساس كه خودشان نيز غير عملي بودن آن را درك مي كردند، به مجلس راه مي يافتند به وعده هاي خود پاي بند نبودند يا به دليل اين كه بار ديگر قصد انتخاب شدن نداشتند و يا اين كه در پرتو منطق به هر حال منافع كلان كشور را ترجيح زيان مي دادند اين وضع از جهت بي اعتمادي كه بين مردم و نماينده ايجاد مي شد و به تخريب رابطه راي دهندگان و نماينده مي انجاميده بود چون مردمي كه باآرزوهاي مختلف نماينده اي برگزيده بودند اكنون كه مي ديدند او به خلاف زمان انتخابات به آن خواسته ها توجهي نمي كند نسبت به او بدگمان مي شدند و سپس اين بدگماني را به كل نمايندگان و مجلس تعميم مي دادند كه نتيجه آن تضعيف جايگاه رفيع مجلس بود. بعلاوه اين وضع موجب مي شد در دوره بعدي مردمي كه خواسته هايشان عملي نشده بود با شور و شوق كمتري در عرصه انتخابات حضور يابند كه نتيجه اين امر نيز باز انتخاب نماينده ضعيف و در نهايت تضعيف بيشتر مجلس بود. اكنون در آستانه انتخابات ششمين دوره مجلس شوراي اسلامي شرايط به مقدار زيادي نسبت به دوره هاي قبل تغيير كرده است. در پرتو تحولاتي كه از زمان انتخابات اخير رياست جمهوري در دوم خرداد سال 1376 در كشور بروز كرد و با تاكيدي كه بر توسعه سياسي صورت گرفته امروزه به طورنسبي احزاب و گروههاي سياسي قدرتمندي در كشور ظهور كرده است. اين احزاب و گروهها اكنون آمادگي خويش براي حضور در صحنه انتخابات را اعلام كرده اند و خلاف دوره هاي قبلي در مركز ثقل مبارزات انتخاباتي قرار گرفته اند. بر اين اساس اكنون در عرصه شعارهاي تبليغات انتخاباتي، شعارهاي احزاب و گروهها به ويژه در شهرهاي بزرگ از چنان اهميتي برخوردار شده كه وعده هاي بي اساس و غيرمنطقي انفرادي را به شدت تحت الشعاع قرار داده است. در عين حال اگرچه اين تغيير در عرصه شعارهاي انتخاباتي يك تحول مثبت تلقي مي شود اما هنوز تا نيل به وضع مطلوب كه ارائه برنامه هاي كاملا واقعي و منسجم با راهكارهاي عملي است هنوز فاصله زيادي باقي مانده است. نگاهي گذرا به شعارهاي انتخاباتي احزاب و گروههاي سياسي در انتخابات ششمين دوره مجلس كه هم اكنون در سطح شهرها در معرض ديد مردم قرار دارد، حاكي از آن است كه روند كلي شعارها نسبت به گذشته از واقع گرايي بيشتري برخوردار شده است. شعارهاي انتخاباتي اين دوره يا به صورت واژه هاي جداگانه و يا تركيبي از چند واژه تشكيل شده است. از واژه هايي كه به صورت جداگانه به عنوان شعار انتخاباتي بر سينه تابلوهاي تبليغاتي احزاب و گروهها نقش بسته مي توان به واژه هايي از قبيل آزادي عدالت،، معنويت امنيت،، رفاه تفاهم،، شاد سرفراز،، مهربان نشاط،، آرام و اميدوار اشاره كرد. همچنين در ميان عبارتهاي تركيبي كه به عنوان شعار انتخاباتي مورد استفاده قرار گرفته مي توان به تركيبهايي از قبيل عدالت اجتماعي آزادي، انديشه رفاه، اقتصادي رونق، اقتصادي توسعه، همه جانبه اعتدال، سياسي، توسعه پايدار اقتدار، ملي وفاق، ملي وحدت، نيروها احقاق، حقوق زنان دينداري، و مردم باوري آزادي، و كرامت انساني تحقق، اسلام ناب محمدي (ص ) دفاع، از ارزشها نشاط، ملي مديريت، پايدار حل و مشكلات مردم اشاره كرد. البته اين واژه ها و يا تركيبها صرفا آنهايي است كه به عنوان شعار براي انتخابات ششمين دوره مجلس برگزيده شده وگرنه احزاب و گروهها عموما شعارهاي ثابت و عمومي نيز دارند كه در همه انتخابات از آن استفاده مي كنند و اكنون نيز بر گوشه تابلوهاي تبليغاتي آن ها نقش بسته است. مشكلي كه اين شعارها دچار آن هستند كلي بودن و در برخي موارد مبهم بودن آنها در است بخش واژه ها، واژه هاي مورد استفاده آن چنان كلي هستند كه هر حزب و گروهي با هر خط و مشي و ديدگاهي مي تواند آن را به عنوان شعار خود انتخاب كند و طبيعتا تفاوت بين نگرشها را نشان نمي دهد. به عنوان مثال واژه آزادي كه تقريبا در بين شعارهاي اكثر احزاب و گروهها، البته با تقدم و تاخر در بين شعارها، وجود دارد، آنچنان كلي است كه مخاطب اين شعار بلافاصله با سوءالاتي همچون كدام؟ آزادي آيا منظور آزادي اقتصادي؟ است آيا منظور آزادي سياسي؟ است آيا منظور آزادي اجتماعي؟ است آيا منظور آزادي براي همه اقشار است يا قشر؟ خاصي در ذهن خود مواجه چنين مي شود سوءالاتي درباره واژه هاي عدالت و امنيت و.. نيز مطرح هستند. در بخش شعارهاي انتخاباتي تركيبي نوع تركيبها تا حدودي از كلي گويي و ابهام آن كاسته است. به عنوان نمونه وقتي واژه آزادي با واژه انديشه به صورت آزادي انديشه تركيب شده مخاطب درمي يابد كه گروهي كه اين شعار را پيشه كرده اند دنبال كدام آزادي هستند و يا وقتي واژه عدالت با واژه اجتماعي همراه شده مشخص مي شود كه ارائه كننده اين شعار به دنبال چه نوع عدالتي با است اين حال مشكل درباره اين شعارها نيز همچنان ادامه دارد زيرا مخاطب باز از خود مي پرسد آزادي انديشه از چه طريق يا عدالت اجتماعي با چه ابزاري. در اين ميان و به رغم مشكلات تحول ديگري كه در شعارهاي انتخاباتي اين دوره به چشم مي خورد و نسبت به دوره هاي قبلي امر بسيار مثبت تلقي مي شود عدم تمركز شعارها برطرفداري و حمايت از فرد است. برخلاف دوره هاي قبل كه شعارهاي اصلي جناح ها بر حمايت از شخص قرار مي گرفت اكنون تاكيد بر موضوعات و مسائل است كه صرف نظر از افراد از ماهيت و سرشت خاص خود برخوردار هستند. در هر حال اگرچه تحولي كه در عرصه شعارهاي انتخاباتي صورت گرفته و وعده هاي بي اساس فردي جاي خود را تا حد زيادي به شعارهاي حزبي و گروهي داده است يك تحول مثبت مي باشد. اما هنوز اين شعارها تا واقع گرايي فاصله زيادي به دارد عنوان نمونه در حال حاضر يكي از مشكلات اصلي كشور مسئله بيكاري است اما هيچ حزب و گروهي رفع اين معضل را جزو شعارهاي خود قرار نداده البته است اين امر نه از روي غفلت بلكه عامدانه بوده است. زيرا رفع بيكاري و ايجاد اشتغال يك امر كمي است كه عملي شدن يا تحقق نيافتن آن را مخاطب در پايان دوره مجلس به خوبي مي تواند با آمار و ارقام ارزيابي كند، در حالي كه مسئله رونق اقتصادي عدالت، اجتماعي امنيت،، معنويت رفاه، و. از چنان كشندگي برخوردار است كه تحقق يافتن يا عملي نشدن آن به شدت مي تواند قابل مناقشه بنابر باشد اين در حركت به سمت واقع گرايي بيشتر در شعارهاي انتخاباتي لازم است احزاب و گروههاي سياسي به مدت محدود دوره نمايندگي (چهار سال ) وساير مسائل مربوطه نيز توجه كنند. چنين امري خود به خود موجب تقويت احزاب و گروههاي سياسي نوظهور كشور نيز خواهد شد. و سخن آخر اين كه همان طوري كه احزاب و گروههاي سياسي سعي دارند از كانال اين شعارها پيام خود رابه مردم برسانند و راي آنها را براي نامزدهاي خود به دست آورند، مردم نيز براي دريافت پيام احزاب و گروهها به كانال مناسبي نياز دارند و طبيعي است كه شعارهاي كلي و مبهم نمي تواند اين وظيفه را به خوبي انجام پس دهد بايد ارائه برنامه هاي منسجم و عيني كه با راهكارهاي اجرايي منطقي همراه است در اين مسير مدنظر قرار گيرد.