Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781123-47318S7

Date of Document: 2000-02-12

جامعه مدني - حفظ ارزش ها ( ) 3 محمد ابراهيم انصاري لاري ازسخت گيري بر مردم كه طبع آنها بر غفلت و نسيان - گناه و خطا نوشته شده است خودداري كند و جز در قالبهاي قانوني و از مجاري تعريف شده شدت عمل به خرج ندهد و در اين شدت عمل هم به قدري با ظرافت برخورد كند كه روح رحمت و فتوت و حيات و طراوت حتي در شديدترين برخوردهاي او همچنان نهفته باشد. كه فرمود: لكم في القصاص حيات يا اولي الباب در اين صورت مي توان ادعا كرد كه در جامعه مدني بويژه آن گاه كه ملتزم به پاسداشت ارزش هاي انساني و ديني نيز باشد هرگز از خشونت خبري نيست - خشونت يعني شدت عمل و رفتار تندي كه فاقد هرگونه مبناي قانوني - شرعي و عقلي باشد. چرا در دستورات ديني از تصميم گيري در هنگام خشم و عصبانيت نهي شده است چون خشم انسان را از التزام به شرع - قانون و عقل بازمي دارد و تصميمي كه در هنگام خشم گرفته مي شود، معمولا نتيجه اش رفتار تندي خواهد بود كه فاقد مبناي عقلي - توجيه شرعي و محمل قانوني چرا است امام علي ( ع ) هنگامي كه عمروعبدود آب دهان بر چهره مباركشان افكندند، براي لحظاتي دست از كارزار كشيدند. امام به خشم آمدند و نخواستند مبارزه مقدسي كه مبناي شرعي و عقلي داشت را با انگيزه هاي غيرالهي و برآمده از خشم و عصبانيت شخصي همراه كنند. اين درس بزرگي است - يعني در اسلام عصبانيت و خشم راهي ندارد مگر براي خدا - يعني در اسلام همه چيز تعريف دارد - از اين رفتار ظريف امام (ع ) مي توان فهميد كه خشم و غلظت در راه خداست كه ارزش دارد، رفتار مبتني بر آن نيز تعريف روشن و شرايط مشخص ومعيني كسي دارد كه براي خدا به خشم آمده است، خونش به جوش آمده است، غيرت ديني او بروز كرده است، علي القاعده عقل او زائل نشده، مباني شرعي را فراموش نكرده، التزام به قانون را از دست نداده و درنتيجه حاصل اين خشم و غيرت ديني يك رفتار تعريف شده و مشخص است، نه شدت عمل و خشونتي كه در هيچ قالبي قابل ارزيابي و توجيه نيست. به اين ترتيب رفتارهاي هر چند تند و شديد كه در اسلام شرايط آن و حد و حدود آن و چگونگي اجراي آنها پيش بيني شده است و هركدام تعريف و نام مشخص دارند مانند حدود و قصاص و تعزيرات و.. هرگز مصداق خشونت نيستند - اما در مقابل دعوت عمومي به شدت عمل در برابر منكرات به گونه اي كه تشخيص شرايط و حدود آن نيز برعهده مجريان گذاشته شود و تحريك احساسات مذهبي مردم به نام غيرت ديني به نحوي كه رفتارهاي تند و شديد غيرقابل كنترل و از مجاري تعريف نشده و غيرمجاز در مقابله با منكرات صورت پذيرد - درواقع دعوت به خشونت است كه اسلام قطعا از آن مبراست. جاي بسي تاسف است كه برخي اصرار دارند براي توجيه برخوردها و رفتارهاي شديد و خشن عده اي قشري مسلك و ديندار نادان بر احكام و مقررات نوراني اسلام روكشي از خشونت بكشند و آنها را از مصاديق خشونت در اسلام معرفي نمايند. * حفظ كرامت و شخصيت انسان در اسلام مورد تاكيد ويژه قرار گرفته است. يكي از مشخصات جامعه مدني ارزش قائل شدن براي انسان بماهو انسان است. جامعه مدني تلاش مي كند تا از طريق حاكميت قانون شخصيت و كرامت انسان را صرف نظر از نژاد، رنگ، جنسيت و حتي مذهب ارج بگذارد و حقوق اساسي و آزادي هاي فردي وي را تضمين كند. در جامعه مدني از خلوت كسي نمي پرسند. كسي را به خاطر بي ايماني بازخواست نمي كنند. مگر اين بي ايماني تظاهر بيروني داشته باشد و براي اين تظاهر بيروني تعريفي قانوني و حكم روشن و مشخص آمده باشد. در جامعه مدني كارها و تصميمات حتي المقدور از دسترس سليقه ها خارج است. بله ريش تراشيده كسي دلالت بر بي ايماني او نخواهد كرد و محاسن پر پشت ديگري نشانه تدين و ايمان او محسوب نمي شود. جامه رنگين دلالت بر لاابالي گري نمي كند و جامه اي ساده يا تيره نشانه پاي بندي ديني نيست. بله ايمان نشانه هايي دارد و بي ايماني هم نشانه هايي. اما هر كدام در قالبهاي تعريف شده و قانوني به اجر و ثواب يا عتاب و خطاب نائل مي آيند. ادامه دارد