Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781120-47288S3

Date of Document: 2000-02-09

كشف دومين سيارك قمردار اگر به ياد داشته باشيد سال 1372 بود كه سفينه گاليله هنگام دومين عبور خود از ميان كمربند سياركي، قمري كوچك به /1 6قطر كيلومتر را به دور سيارك 55 كيلومتري آيدا كشف اكنون كرد بشنويد كه دومين سيارك قمردار را نه از فضا بلكه از زمين و به كمك /3 6تلسكوپ متري كانادا - فرانسه - هاوايي كشف كرده اند. اين قمر تازه كه هنوز نامي براي آن انتخاب نشده 13 كيلومتر قطر دارد و به دور سيارك 215 كيلومتري يوجنيا در گردش است. فاصله اين قمر از يوجنيا به 1190 كيلومتر مي رسد و هر 5 روز يك بار به دور آن مي گردد. نكته جالب در اينجاست كه كشف قمر جديد، اخترشناسان را قادر ساخته است تا با استفاده از نيروي گرانش يوجنيا بر قمرش، جرم هر دوي آنها را محاسبه كنند و از آنجا دريابند كه چگالي اين سيارك /1 2فقط گرم بر سانتيمتر مكعب است! ميانگين چگالي اجرام سنگي در منظومه شمسي در حدود 3 گرم بر سانتيمتر مكعب است. اما چگالي ناچيز سيارك يوجنيا اين احتمال را مطرح مي كند كه آيا اين سيارك از توده هاي سست و ناپايدار سنگريزه ساخته شده است و يا آميزه اي از يخ و سنگ؟ است يوجنيا از اين نظر تنها نيست چون چند سال پيش سفينه ني ير نشان داد كه سيارك - ماتيلده 253 نيز كم چگال است. سيارك ها اجرام نسبتا كوچكي هستند كه در فضاي ميان مدار سيارات مريخ و مشتري به دور خورشيد در گردشند و به سبب اختلال گرانشي سياره غول پيكر مشتري هرگز فرصت آن را نيافته اند تا به يكديگر بپيوندند و جسم واحدي را تشكيل دهند. طبق آخرين اطلاعات دريافتي، تا يك ماه پيش در حدود سيارك 30000 فهرست شده بودند اما اكنون هفته اي نيست كه يكي دو سيارك تازه كشف نشوند. احتمال مي رود بسياري از سيارك هاي موجود، دوقلو باشند. حكايت علم الفلك الراديويي چاپ مصر مشغول نگارش بودم كه نگاهم به برنامه اي در شبكه خبر سيما افتاد كه بسيار مايه تاسف بود. در آن برنامه استادي از اين موضوع سخن مي گفت كه در شب يلدا ماه بدر پس از سال 133 به نزديك ترين فاصله از زمين مي رسد و در اين حالت با خورشيد در حال مقارنه است. هنوز از شگفتي حاصل از اين اظهارنظر فاضلانه بيرون نيامده بودم كه گزارشگر شبكه خبر پرسيد: استاد! آيا اين موضوع اثري هم روي آب و هوا؟ دارد ديدن مصاحبه گر و مصاحبه شونده كه مي كوشيدند به بينندگان بفهمانند اين نكات چقدر مهم هستند و تخصص و كار آنها اصلا بيهوده نيست، براي من به عنوان يك ايراني اسباب شرمساري بود. كتاب علم الفلك راديويي كه هم اكنون پيش روي من گشوده است 33 سال پيش يعني در سال 1967 ميلادي در مصر به زبان عربي انتشار يافته است. اين كه در آن زمان كساني در آن شهر و ديار بودند كه لابد از سر نياز، پول عزيز خود رابه اوراق چاپي چنين كتابي تبديل مي كردند و مقايسه آن با آثاري كه در آن زمان يا هم اكنون به زبان فارسي انتشار مي يابند صدها حرف و حديث ناگفته در خود دارد كه براي هموطنان فهيم مااظهرمن الشمس است. كتاب علم الفلك الراديويي متني دانشگاه است كه به موضوع دانش پرتو (راديو ) اخترشناسي مي پردازد و در عطف جلد نسخه اي كه پس از 33 سال و در واپسين روزهاي هزاره دوم ميلادي به دست من رسيده بود، عبارت مكتبه جامعه الملك فيصل به چشم مي خورد، كه اين جامعه الملك فيصل يعني يكي از معتبرترين دانشگاه هاي كشور همجوار ما عربستان سعودي. نجوم ايران، بايد پاسخگوي اين پرسش اساسي باشد كه منجمان ما در عرصه جهاني علم چه كاره اند و آيا بود و نبود آنها فايده يا خسارتي براي كشور؟ دارد وجود كتابي به نام علم الفلك الراديويي به زبان عربي، در كمال تاسف، پوسيدگي بسياري ادعاها و هياهوهاي عوام فريبانه را به اثبات مي رساند. * حسين عليزاده غريب