Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781113-47219S2

Date of Document: 2000-02-02

آسمان شب آشنايي با آسمان زمستان در شبهاي سرد و پرسوز زمستان، ستارگان پرشمار صورت فلكي جبار، شكارچي سماوي، آسمان ما را زينت مي بخشند. اين تجمع پرشكوه ستارگان در تمام شب برفراز افق جنوبي مي درخشد. جبار يكي از بزرگ ترين صورت هاي فلكي سراسر آسمان است و يكبار مشاهده آن كافي است تا هرگز از ياد نرود. بررسي زيبايي هاي نفسگير آسمان شب زمستان را با اين صورت فلكي آغاز مي كنيم. جبار، هفت ستاره درخشان دارد كه دوتاي آنها يعني رجل و ابط الجوزا از جمله درخشان ترين ستارگان آسمانند. اما اين دو بسيار با يكديگر متفاوتند. اولي غول پيكري سفيد - آبي از /قدر.+ 2 است كه 33 برابر خورشيد قطر دارد و 13000 برابر از آن درخشان تر است و اگر به جاي خورشيد قرار مي گرفت در يك آن، تمام عرصه حيات آلي زمين را برشته مي كرد. خوشبختانه رجل از ما بسيار دور است ( سال 1400 نوري ) و به همين سبب جز كورسويي از آن به چشم ما نمي رسد. ابط الجوزا در مقايسه حتي از اين هم بزرگ تر است. اين غول پيكر نارنجي چنان بزرگ است كه اگر به جاي خورشيد قرار مي گرفت، تمام سيارات را تا زمين، و از جمله خود زمين را به آساني مي بلعيد و با آن كه از رجل بسيار خنك تر است اما هنوز دماي سطحي آن به 2800 درجه سانتيگراد مي رسد. ابط الجوزا همانند قلبي تپنده ضربان دارد و مي تپد، يعني درخشندگي، دما و قطر آن با هر تپش كم و زياد مي شود! تپش هاي ابط الجوزا نيمه منظم است و به همين سبب ستاره هاي شبيه به آن را متغيرهاي نيمه منظم مي نامند. در جهان اختران، رجل و ابط الجوزا در دو قطب متفاوت جاي مي گيرند. اولي ستاره اي نوزاد است كه با اسراف كاري سوخت هسته اي خود را حريصانه مي بلعد و دومي اختري كهنسال است كه در مراحل آخر حيات، گويي نفس هايش به شماره افتاده اند و از گرما و خروش جواني جز شبحي در آن باقي نيست. ميان رجل و ابط الجوزا رديفي از 3 ستاره ديده مي شوند كه كمربند شكارچي سماوي را مي سازند. نقشه هاي اختري كهن نشان مي دهند كه خنجري از كمربند جبار آويخته است. ستاره هاي خنجر كم نورند. در ستاره مياني خنجر دقت كنيد! لكه اي مه آلود و سفيد رنگ مي بينيد كه در واقع ابري سترگ از گاز هيدروژن تابناك است و توسط خوشه متراكمي از ستاره هاي نوزاد مي درخشد. اين جا در واقع زايشگاه اختران است و حتي هم اكنون هم ستاره هاي تازه اي در اين بخش از آسمان درحال تولدند. سحابي جبار در عكس ها به رنگ سرخ ارغواني ديده مي شود. گويي لكه خوني است كه هنوز بر تيغه خنجر باقي است. اگر توانستيد ظاهر مه آلود سحابي جبار را به چشم تشخيص بدهيد، بايد به خود بباليد، زيرا چشمان حساسي داريد! در هفته هاي آينده به ديگر جلوه هاي آسمان شب زمستان مي پردازيم. حسين عليزاده غريب