Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781107-47168S1

Date of Document: 2000-01-27

جذام، قابل درمان است... گفت و گو با دكتر غلامرضا خزاعي، رئيس بيمارستان امراض پوستي مشهد به مناسبت هشتم بهمن ماه روزكمك به جذاميان; * حدود 30 سال قبل به پيشنهاد مائول فولر شاعر و نويسنده فرانسوي هشتم بهمن ماه ( ژانويه ) 28 به نام روز جهاني كمك به جذاميان نامگذاري شد اشاره; روز 8 بهمن به عنوان روز كمك به جذاميان نامگذاري شده است. جذام عارضه اي خطرناك بوده است كه خود را بر جامعه بشري تحميل كرده بود. امروزه تقريبا اين بيماري حذف شده است و تنها به طور عمده در پنج كشور جهان وجود دارد. ريشه كن كردن جذام، ازجمله دغدغه هاي فكري صاحبان بهداشت و درمان جهاني است. در گفت وگويي كه از پي مي آيد، دكتر غلامرضا خزاعي - رئيس بيمارستان امراض پوستي مشهد - به بررسي وضعيت اين بيماري از گذشته تا به امروز مي پردازد. * به نظر مي رسد اشاره اي به تاريخچه بيماري جذام، آغاز مناسبي براي اين گفت وگو باشد. * بيماري جذام، يكي از مهمترين بيماري هاي شناخته شده است. آثار باقيمانده در مجسمه ها، دست نوشته ها، تابلوهاي نقاشي و اجساد و اسكلت ها، حاكي از آن است كه اين بيماري، قبل از ميلاد مسيح، شناخته شده بوده است. بيش از دو هزار سال در تمدن هاي مصر، يونان و هند آثاري يافته اند كه شايد بتوان گفت اولين بيماري عفوني شناخته شده است. در سال 1873 پيش از كشف ميكروب سل دكتر هنسن - پزشك نروژي - عامل اين بيماري را كشف پيش كرد از كشف عامل بيماري، شناخت از آن كلي و در پرده اي از ابهام، اوهام و خرافات بود، به طوري كه علت بيماري را خشم و غضب خداوندي (در اديان مختلف ) مطرح مي كردند. از اين بيماري، چهره اي كريه و توام با وحشت در جامعه بشري حكمفرما بود. اين وضعيت، كم وبيش بعداز كشف ميكروب نيز ادامه داشت و جذاميان، محكوم به دوري گزيني از اجتماع شناخت بودند ميكروب، تحولي در اين بيماري ايجاد كرد و تعدادي از مبتلايان تحت درمان قرار گرفتند و روند رشد آن متوقف شد. قبل از فرا رسيدن قرن 21 در خيلي از كشورهاي جهان اين بيماري حذف شده است. زماني در دهه 80 قرن اخير بيش از 122 كشور با جمعيتي معادل دو ميليارد و يكصد ميليون نفر به نحوي آلوده به اين بيماري بودند. اما امروز آمار مي گويد: اين كشورها به 32 كشور كه در بين آنها 90 درصد موارد در 5 كشور هند برزيل اندونزي ماداگاسكار بنگلادش و باز در بين اين 5 كشور 80 درصد موارد متعلق به كشور هند است. * چگونگي نامگذاري روزي به نام روز جهاني جذاميان را توضيح دهيد. * حدود 30 سال قبل مائول فولر شاعر و نويسنده فرانسوي آن را پيشنهاد كرد و هم اكنون در سراسر جهان در اين روز كنفرانس هاي علمي و بحث هاي تخصصي در مورد جذاميان برگزار مي شود. * در يك بيان ساده بيماري جذام را تعريف كنيد و انواع آن را برشمريد. * يك بيماري عفوني با عاملي به نام باسيل هنسن است، اين نامگذاري به افتخار كاشف ميكروب انجام شده است. به خاطر وهم انگيز بودن واژه جذام و زدودن ترس موهوم ناشي از آن بهتر است نام هنسن براي اين بيماري به كار برده شود، اين اقدام به كاهش تبعات رواني آن كمك مي كند. اين ميكروب هم خانواده ميكروب سل است، ولي ميزان سرايت ميكروب جذام به مراتب كمتر از ميكروب سل است، به طوري كه اگر يك بيمار مسلول در جامعه بدون تشخيص و بدون درمان رها شود ساليانه 10 تا 15 نفر را مبتلا مي كند. درحالي كه يك بيمار مجذوم بدون تشخيص و درمان از نوع پر باسيل در يك عمر زندگي خانوادگي، منجر به ابتلاي ساير اعضاي خانواده نمي شود. درحالي كه بايستي جامعه از بيماري هاي خطرناك ايدز، سل و... كه فراگيرترندوحشت داشته باشد، متاسفانه به ناحق اين ترس و وحشت در مورد جذام به كار مي رود. شايد علت آن، گرفتاري قسمت هاي محيطي بدن است كه در معرض ديد است. راه ورود ميكروب جذام ازطريق خراش و ضايعات پوستي و دستگاه تنفسي فوقاني است. زمان نهفتگي يا دوره پنهاني بيماري از زمان ورود ميكروب تا زمان بروز علايم 3 تا 5 سال است. بنابراين، روند رشد ميكروب در بدن بسيار كند است. جايگزين شدن ميكروب در پوست، بويژه در رشته هاي اعصاب حسي و حركتي پوست است كه با تكثير ميكروب در رشته هاي عصبي ايجاد تورم مي كند و به دنبال اين ضايعات، علايم بيماري به شكل لكه هايي پوستي كم رنگ و معمولا بي حس توام با خشكي پوست، ريزش مو، پوست كم رنگ، عدم شادابي لازم، پژمردگي نمايان خواهد شد. در مراحل پيشرفته تر اعصاب حركتي هم آسيب مي بيند، درنتيجه، تحليل عضلات را به دنبال تخريب دارد پوست، بي حسي ناشي از صدمات وارده، عفونت هاي مكرر ثانوي بر اثر عدم مراقبت و شرايط خاص اجتماعي باعث تحليل پوست، عضلات و درنهايت استخوان ها مي شود و واژه فارسي خوره به اين بيماري اطلاق مي شود كه بهتر است از فرهنگ لغات حذف شود كه البته در آينده نزديك حذف خواهدشد. چشم از اعضايي است كه گرفتار مي شود. به دنبال اختلال حس در قرنيه و اختلال حركت پلك ها، موجب ضايعات و عفونت هاي چشمي و در نهايت كوري مي شود. * در حال حاضر وضعيت بيماران جذامي در كشور ما چگونه است و در صورت امكان آماري از مبتلايان به اين بيماري را ارائه بفرماييد. * كشور ما از سال 1994 طي يك گزارش رسمي از طرف سازمان جهاني بهداشت جزو كشورهايي قلمداد شده است كه بيماري در آن حذف شده است. در طول دهه هاي گذشته آمار بيماران رقمي بين 10 تا 15 هزار نفر ذكر شده، ولي براساس آخرين آمار، تعداد كل بيماران كشور قبل از شروع درمان جديد 10 هزار و 248 نفر بوده كه از اين تعداد 1732 نفر تابه حال فوت شدند و از مورد 8514 باقيمانده 7853 نفر مورد درمان كامل قرار گرفته اند و بهبود يافته تلقي مي شوند. بنابراين، رقم مبتلايان فعلي كه در حال درمان هستند كمتر از 700 نفر تعداد است بيماران جديد كه در سطح كشور در سال 77 كشف شده است 75 نفر است كه امسال تحت درمان جديد قرار گرفته اند. درمان جديد، خوشبختانه به صورت رايگان در دسترس است و در كشور ما دو مركز عمده تخصصي براي درمان بيماري جذام وجود دارد كه در شهرستان هاي مشهد و تبريز قرار دارند. مركز مشهد بيش از 60 درصد بيماران مجذوم بهبود يافته قديمي را در خود جاي داده است. در بين بيماران كشف شده در سال هاي اخير حدود 20 درصد مهاجرين ساير كشورها هستند. همه گروههاي سني از نظر ابتلا، آسيبپذير هستند، ولي در كشور ما بيشترين گروه سني بين 20 تا 30 سال در معرض اين بيماري قرار دارند. * لطفا توضيحي در مورد واژه حذف كه به كار برديد، ارائه دهيد. * سازمان بهداشت جهاني، تعريف حذف براي بيماري جذام را به معني كمتر از يك بيمار جذامي در 10 هزار نفر جمعيت مي داند و هر گاه كشوري در بيماري جذام به اين رقم برسد، بيماري جذام در آن كشور حذف شده است. * با اشاره اي به انواع بيماري جذام، اقدامات ممكن براي پيشگيري از اين بيماري را بيان كنيد. * جذام انواع و اقسام متعددي دارد، ولي براساس آخرين تقسيم بندي سازمان جهاني بهداشت به دو نوع پرباسيل و كم باسيل تقسيم مي شود كه نوع كم باسيل خطر سرايت كمتر، ضايعات محدودتر و در نوع پرباسيل ميزان سرايت و تخريب قسمت هاي محيطي بدن با عضله، پوست و استخوان بيشتر است. در كشور هند بيماري جذام از نوع كم باسيل است كه آمار رقم مبتلايان به اين بيماري را 53 نفر در 10 هزار نفر اعلام كرده است. دوره بيماري طولاني است و ضايعات پيش رونده و در نهايت، معلوليت، شديد و پيشرفته است. خوشبختانه با ارائه روش جديد درمان كه به درمان چند دارويي معروف است و از سال آغاز 1981 شده است كليه بيماران قديمي تحت درمان قرار گرفته اند و بيماران جديد نيز به دليل اعتلاي سطح فرهنگي، بهداشتي جامعه جهاني، به حداقل ممكن رسيده است. با وجود شبكه گسترده بهداشتي، چنانچه موارد جديدي مشاهده شود، در مراحل اوليه تشخيص و با درمان جديد و موءثر، حذف مي شود; به طوري كه در كشور خود، در بيماران جديد كمتر شاهد ايجاد معلوليت هستيم و بعداز شروع درمان جديد حداكثر ظرف مدت 2 هفته بيماري تحت كنترل كامل قرارگرفته و هيچ گونه خطر سرايتي وجود ندارد. * در تعريف بيماري جذام به دوره هاي آن اشاره كرديد. در صورت امكان، وظايف مسئوليت فرهنگي، اجتماعي و بهداشتي را نيز بيان كنيد. * همان طور كه اشاره كردم خوشبختانه جذام بيماري درحال انقراض است. نسل جذاميان گذشته در حال حذف كامل هستند و موارد بيماري به حداقل ممكن رسيده است. نكته قابل ذكر اين است كه جذام باعث مرگ و مير نمي شود و مدارا با تعداد اندكي از بيماراني كه از گذشته باقي مانده اند الزامي است. وظيفه مهم سازمان هاي فرهنگي، اجتماعي و بهداشتي درماني كشور در مورد جذام عبارت است از، معرفي چهره واقعي جذام و زدودن ترس ناشي از آن در جامعه، حمايت از معلولين ناشي از جذام كه از جهات اقتصادي و اجتماعي در محروميت قرار دارند و سازمان هاي بهداشت و درمان موظف هستند ضمن آموزش همگاني، به كشف به موقع و زودرس بيماري، درمان موءثر آن و بازتواني معلولين جذامي اقدام كنند. گفت وگو از: مهدي عليزاده خبرنگار همشهري در مشهد