Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781106-47160S1

Date of Document: 2000-01-26

خودروهاگره اصلي آلودگي هواي تهران به مناسبت سالگرد انتشار بيانيه هواي تهران 72 (بخش پاياني ) اشاره: روز 29 دي و در پي تبليغات پرشوري كه در آنها برگزاركنندكان مراسم سالروز هواي پاك مردم را از يك هفته پيش به رعايت رفتارهاي زيست محيطي براي كاهش آلودگي هواي تهران دعوت كرده بودند، به جز گروهي اندك از علاقه مندان و دلسوزان محيط زيست، اكثريت شهروندان به اين تبليغات وقعي ننهادند. اين بي اعتنايي را نبايد به حساب بي تفاوتي مردمي گذاشت كه در آذرماه امسال از آلودگي شديد هواي تهران به شدت رنج بردند و براي آمدن به خيابان از ماسك هاي محافظ استفاده كردند و همچنان بيمناك آينده اين شهر بزرگ و هواي آلوده آن مي باشند، بلكه بايد علت را در نبود برنامه هاي اصولي و منسجم براي مقابله با آلودگي هواي تهران جست و جو كرد. بدون ترديد، خودروهاي آلاينده يعني ماشين هاي فرسوده و قديمي گره اصلي آلودگي هواي تهران محسوب مي شوند و هر گونه تصميم گيري براي كاهش اين آلودگي و عواقب زيانبار آن بايد بر مبناي خارج كردن هزاران خودروي آلوده كننده از شهر تهران طراحي و اجرا البته شود سهم ديگر آلاينده هاي هوا مثل گرم كننده هاي خانگي، كارخانه ها و كارگاههاي واقع در پيرامون و يا داخل محدوده شهر تهران را نيز نبايد ناديده گرفت، اما اين واقعيت پذيرفتني است كه سهم اصلي آلودگي هواي تهران از آن خودروهاي آلاينده است. نگاهي به يك پيشينه وقتي در سال 1346 نخستين اتومبيل پيكان به عنوان نخستين دستاورد كارخانه مونتاژ ساز ايران ناسيونال آن روز و ايران خودرو امروز، توليد شد، مردم به عنوان شوخي درباره بدنه ضعيف اين خودرو، داستان هاي زيادي ساختند و برخي مي گفتند كه براي ساخت اتاق پيكان از قوطي هاي روغن نباتي استفاده شده است. اين مضمون هاي طنزآميز براثر مقايسه پيكان با خودروهاي خارجي آن زمان كه بيشتر بدنه اي محكم و مقاوم داشتند در جامعه رواج يافته بود. روزنامه فكاهي توفيق، مدام يك عيب اساسي پيكان را نيز به رخ مي كشيد و آن جوش آوردن پيكان در سربالايي ها بود. شايد اين سوژه، بيشتر جنبه شوخي داشت، اما عيب اساسي پيكان آن روزها به چشم نمي آمد وآن ناكارآمدي سوخت و ساز در موتور پيكان بود. اين موتور از بسياري جهات داراي مزايا بود، اما به دليل سوخت ناقص در مقايسه با انواع موتورهاي خارجي، سهم بيشتري در ايجاد گازهاي آلاينده داشت. در آن سالها و به مرور كه با توليد انبوه خودروي پيكان، شمار بيشتري از اين نوع خودرو به صورت شخصي يا تاكسي و يا وانت بار به شبكه حمل ونقل شهري پيوستند، به ميزان آلودگي هواي تهران افزوده شد. در جست وجوي راه حل از سال 1368 كه با پايان گرفتن جنگ ايران و عراق مجال تازه اي براي پرداختن به مشكلات كشور فراهم آمده بود، روند نگران كننده آلودگي هواي تهران نيز مورد توجه واقع شد و براي نخستين بار نتايج پژوهش هاي كارشناسان همراه با آمار و ارقام درباره مقدار گازهاي آلوده كننده در هواي تهران و اثرات زيانبار آن بر سلامتي و بهداشت شهروندان انتشار يافت. كارشناسان در همان آغاز بررسي هاي خود، ضمن تشريح وضعيت جغرافيايي شهر تهران كه به طور طبيعي جابه جايي هوا در آن به دشواري انجام مي شود، به اين نتيجه رسيدند كه خودروهاي آلاينده و فرسوده تهران عامل اصلي آلودگي هواي شهر مي باشند. راهكارها شهرداري تهران از سال 1368 برنامه هاي جامعي را براي تسهيل رفت و آمد خودروها در سطح شهر تهران به اجرا احداث درآورد بزرگراهها، پل ها، اصلاح هندسي معابر و همچنين اجراي طرح محدوديت رفت و آمد خودروها در محدوده مركزي شهر تهران در زمره اين اقدامات بود اما در كنار اين قبيل طرح هاي بزرگ و مهم كه از تبديل شدن تهران به يك توقفگاه بزرگ خودرو پيشگيري كرد، يك سلسله مطالعات علمي و فني براي دستيابي به راه حل هاي ممكن به منظور كاهش آلودگي هوا با همكاري شركت كنترل كيفيت هوا وابسته به شهرداري تهران، سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت صنايع و پشتيباني دفتر محيط زيست سازمان ملل متحد آغاز شد و يكي از اقدامات مبرم كه در پي اين مطالعات مورد تاكيد واقع شد، نصب كيت بهسوزي بر روي موتور خودروي پيكان و همچنين انجام معاينات فني خودروها به صورت اجباري و گازسوز كردن خودروها بود و در درازمدت طرح تبديل به احسن خودروهاي فرسوده و آلاينده تهران نيز مورد توجه قرار گرفت. اما متاسفانه به دليل پاره اي مشكلات و نبود هماهنگي ميان سازمان ها و سازوكارهاي لازم، بيشتر اين اقدامات پيش از آن كه به مرحله ثمردهي برسد يا به طور ناقص اجرا شد و يا متوقف ماند و به خصوص طرح تبديل به احسن خودروهاي قديمي و فرسوده كه بايد با همكاري وزارت صنايع به اجرا درمي آمد، همچنان در محاق فراموشي مانده است. موانع و مشكلات اكنون هزاران خودرو پيكان به صورت مسافربرهاي شخصي اعم از راهي و غيره، در محدوده حمل و نقل شهر تهران در رفت و آمد مي باشند و سهم مهمي در آلودگي هواي تهران دارند. همچنين تعداد قابل توجهي از انواع ديگر خودروهاي قديمي و فرسوده نيز در آلوده سازي هواي تهران به اندازه خود سهم و نقش هر دارند گونه اقدامي در زمينه كاهش آلودگي هواي تهران، مستلزم آن است كه در وهله نخست براي خارج ساختن خودروهاي قديمي و فرسوده از شبكه حمل و نقل شهري اقدام شود و اين كار تنها با جايگزيني خودروهاي نو به جاي وسايل نقليه فرسوده امكان پذير مي باشد و چنين كاري با در نظر گرفتن چارچوبهاي قانوني و در نظر گرفتن حق و حقوق افراد ميسر مي باشد. نياز اقتصادي، نياز شهروندان اكثريت قريب به اتفاق كساني كه در حال حاضر با خودروهاي شخصي در تهران به جابه جايي مسافر در تهران اشتغال دارند، از روي نياز و براي تامين معاش خود و اعضاي خانواده شان به چنين شغل پردردسري روي آورده اند. در ميان رانندگان اين قبيل خودروها از جوانان 18 و 19 ساله تا پيرمردان 60 ساله حضور دارند و وقتي پاي صحبت آنها مي نشينيم، مسن ترها ضمن ابراز نارضايي از اين كار طاقت فرسا، مي گويند كه تنها نياز اقتصادي موجب شده كه به مسافركشي روي بياورند. در ميان اين افراد شمار قابل توجهي از بازنشستگان ديده مي شوند كه به جاي برخورداري از استراحت دوران فراغت و بازنشستگي به كار مسافركشي در ترافيك سنگين و بغرنج تهران سرگرم شده اند و حتي بسياري از كساني كه به هر دليل بازخريد شده اند، با نقدينگي خود و مقداري قرض با خريدن يك خودرو دست دوم پيكان به مسافركشي روي آورده اند. بنابر اين نخستين اقدام براي خارج ساختن خودروهاي فرسوده و آلوده كننده و كاهش آلودگي هواي تهران، حل بنيادين مشكلات اقتصادي اين قشر است. بحث درباره ديگر راهكارها براي حل معضل ملي آلودگي هواي تهران را به شماره هاي آينده موكول مي كنيم. روزبه صبا