Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781106-47156S1

Date of Document: 2000-01-26

به علوم انساني اينجا هم بي مهري شده است! نقدي بر جايگاه علوم انساني در جشنواره خوارزمي اثر: افشين ارايه كتانچي شده درگالري برگ ( تا22 11دي ماه ) به منظور شناسايي و معرفي پژوهشگران، محققين و مخترعين به جامعه و تقدير و تشويق و حمايت مادي و معنوي آنان، جشنواره خوارزمي در سال 1366 بنياد نهاده شد و در سومين سال فعاليت جشنواره يعني سال 1368 جهت ايجاد زمينه هاي لازم براي رشد و شكوفايي استعدادها و خلاقيت هاي نوآوران جوان و تقويت و گسترش روحيه ابتكار و نوآوري و حمايت و پشتيباني مادي و معنوي، از قشر عظيم دانش آموزي كه سرمايه هاي علمي و آينده سازان كشور محسوب مي شوند، بخش دانش آموزي جشنواره خوارزمي قدم به عرصه وجود گذاشت و طي ده سال آنچنان با استقبال دانش آموزان مواجه شد كه با يك رشد چشمگير و تصاعدي، تعداد طرح هاي دانش آموزي شركت كننده در جشنواره از 14 طرح در سال 1368 به 5633 طرح در سال 1378 رسيد. جشنواره خوارزمي، در هشت سال اول فعاليت، بدون توجه به علوم انساني و اهميت آن در خانواده علوم ادامه حيات مي داد تا اين كه در سال 1374 كميته علوم انساني جشنواره در حوزه علميه قم آغاز به كار كرد و در بخش دانش آموزي نيز گروه علوم انساني در دهمين دوره جشنواره خوارزمي يعني سال 1375 تشكيل شد. در بخش دانش آموزي جشنواره، گروه علوم انساني آن چنان مورد توجه دانش آموزان قرار گرفت كه، در چهارمين سال فعاليت خود توانست از بين 5633 طرح تعداد 1777 طرح يعني نزديك به يك سوم طرحها را از آن خود سازد. در جشنواره خوارزمي، وقتي رشته علوم انساني را در بين ساير رشته هاي فني، مهندسي، پزشكي و.. قرار دادند، اكثريت افراد اين امر را نشانه توجه به اين شاخه و اهميت آن دانستند، در صورتي كه جاي دادن علوم انساني در بين ساير رشته هاي فني و علوم پايه، نه تنها نشانه توجه به اين رشته نبوده است، بلكه نهايت كم لطفي به اين شاخه پراهميت خانواده علوم بوده است. بنيادگذاران علوم انساني در جشنواره خوارزمي، از خود نپرسيده اند كه چگونه است علوم پايه و فني از 10 الي 12 كميته تخصصي تشكيل مي شود، ولي علوم انساني با همه پراكندگي و وسعت وتنوع رشته ها (كه در بعضي موارد تفاوت و فاصله رشته ها از هم، بيشتر از فاصله رشته هاي علوم فني و پايه است ) بايد در يك كميته تخصصي جاي چگونه؟ گيرند مي شود يك تحقيق جغرافيايي را بايك تحقيق در زمينه شعر و يك تحقيق در زمينه فقه و اصول در يك كميته بررسي؟ كرد در حالي كه در شاخه علوم فني، الكترونيك و كامپيوتر به عنوان دو رشته مجزا در دو كميته داوران متفاوت (در بخش دانش آموزي ) مورد بررسي قرار مي گيرند. در بخش دانش آموزي جشنواره، در طول سه سال گذشته، از بين طرح هاي علوم انساني هيچ طرحي نتوانسته است به مرحله نهايي صعود كند، به استثناء طرح نرم افزار عروض شناسي در سال 1377 كه بيشتر يك طرح نرم افزاري به شمار مي آيد تا يك طرح علوم انساني. ولي در جشنواره امسال ( ) 1378 علي رغم مشكلاتي كه طبيعتا فراسوي طرح هاي علوم انساني در بين طرح هاي فني علوم پايه و پزشكي بوده است 4 طرح علوم انساني در رشته هاي جامعه شناسي، مردم شناسي و ادبيات توانسته به مرحله كشوري صعود كند. صعود طرح هاي علوم انساني به مرحله نهايي، از يك سو نشان دهنده رشد كيفي طرح هاي علوم انساني و استقبال دانش آموزان از طرح هاي پژوهشي عميق در شاخه مذكور و از سوي ديگر بيانگر توجه داوران رشته هاي مختلف به طرح هاي اين شاخه است، ولي مشكل طرح هاي علوم انساني در صعود يا عدم صعود آنها به مرحله نهايي نيست، بلكه مشكل، در نوع نگرش به اين شاخه و مقايسه طرح هاي علوم انساني با اختراعات و ابتكارات علوم فني و پايه است. در بخش دانش آموزي جشنواره، علوم تجربي، رياضي و فني در هشت گروه علوم زيستي و پزشكي، برق و الكترونيك، كامپيوتر، مكانيك، فيزيك، شيمي، رياضي، كشاورزي و علوم انساني با رشته هايي چون فلسفه و منطق، تاريخ، جغرافيا، جمعيت شناسي، جامعه شناسي، مردم شناسي، ادبيات، الهيات، اقتصاد، روانشناسي و.. منحصرا در يك گروه علوم انساني جاي گرفته اند. طبيعتا براي گروه داوري علوم انساني با يك تيم 4 يا 5 نفره كاري بس مشكل و حتي غيرممكن خواهد بود كه بتواند، طرح هاي علوم انساني را با همه تنوعات و پيچيدگي اش مورد بررسي قرار دهد. در اين مرحله، بايد طرح ها در مقايسه با يكديگر به مرحله نهايي صعود كنند، ولي چگونه مي توان يك مجموعه شعر را با يك دستگاه مكانيكي مقايسه؟ كرد چگونه مي توان يك بررسي طرح تاريخي را با يك طرح رايانه اي مقايسه و برترين طرح ها را انتخاب؟ كرد آيامقايسه اينها، جهت انتخاب طرح برتر همانند مقايسه 3 متر پارچه با 3 كيلو قند نخواهد؟ بود آيا لازم نيست با عنايت به استقبال گسترده دانش آموزان از طرح هاي علوم انساني، در نوع گروه بندي طرح ها، شيوه ارزيابي و معيارهايمان در بررسي طرح هاي رشته هاي مختلف تجديد نظر؟ كنيم آيا مي توان طرح هاي علوم انساني را با معيارهاي ارزيابي طرح هاي فني و رياضي بررسي؟ كرد با توجه به توضيحات ذكر شده بهتر است به يكي از دو شيوه زير عمل كنيم: با عنايت به اينكه خوارزمي، نخستين رياضي دان برجسته جهان و جهان اسلام بوده و تحقيقات و تاليفات اين انديشمند در زمينه علوم رياضي و نجوم بوده و نام وي با رشته هاي علوم تجربي و رياضي قرين است، لذا جشنواره خوارزمي خاص رشته هاي علوم تجربي و رياضي باشد و رشته هاي علوم انساني در جشنواره اي ديگر - مثلا جشنواره فردوسي - به فعاليت و رقابت طبعا بپردازند در اين جشنواره، طرح هاي علوم انساني با كميته هاي تخصصي داوري در رشته هاي مختلف، به طور مطلوبي به رقابت مي پردازند. ولي، اگر جشنواره مذكور نتواند خود را، چه در مرحله اجرا و چه در مرحله داوري و اجراي مراسم و ديگر امتيازات، همتراز و هم شان جشنواره خوارزمي كند، نه تنها خدمتي به رشته هاي علوم انساني نمي شود، بلكه به تدريج از اهميت و استقبال به اين شاخه كاسته خواهد شد و در حقيقت علوم انساني از چاله به چاه خواهد افتاد. گروه علوم انساني، به گروههاي فلسفه و منطق، تاريخ، جغرافيا، جمعيت شناسي، جامعه شناسي، مردم شناسي، روان شناسي، اقتصاد، الهيات، ادبيات، باستان شناسي و علوم تربيتي افزايش يابد و براي هر يك از رشته هاي علوم انساني، يك كميته تخصصي با گروه داوران تشكيل شود و يا حداقل گروه علوم انساني زير نظر يك مسئول گروه داوري و چندين زيرگروه به تعداد اين رشته ها تشكيل شود و طرح ها بر اساس ارتباط با رشته هاي مختلف علوم انساني در كميته هاي تخصصي رشته مربوط بررسي شوند و در جمع بندي نهايي، مسئول گروه داوري، همراه با مسئول گروه داوري رشته مربوط، در جلسه نهايي جهت بررسي و انتخاب طرح هاي برتر حضور يابند. اميد آن كه، علوم انساني بتواند جايگاه واقعي خود را در بين ساير علوم پيدا كند و كليه رشته هاي علمي اعم از علوم فني، رياضي، انساني و هنري در يك حركت هماهنگ و درست آهنگ، جامعه را چه از لحاظ معنوي، اخلاقي و مذهبي و چه از لحاظ مادي و تكنولوژيكي به سمت ترقي و تعالي و پيشرفت سوق دهند. نعمت الله كاظمي فرامرزي