Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781102-47113S6

Date of Document: 2000-01-22

بناب، شهر دوچرخه ها نيمي از مردم بناب دوچرخه سوار مي شوند شهرستان بناب درآذربايجان شرقي، به نسبت جمعيت خود، ركوردار فراواني دوچرخه در سطح كشور است دوچرخه سواري در بناب اثرات اجتماعي، اقتصادي و محيطي بسياري برزندگي اهالي گذاشته كه چند و چون آن در اين گزارش بررسي شده است بناب، در جلگه بسيار مسطح درياچه اروميه قراردارد و جمعيت آن براساس آمار 1375 در حدود 63240 نفر و بيش از هزار 13 خانواده است. نوع دوچرخه هاي اين شهرستان هرو، ياماها، سه مار و... هستند و براساس آمار احتمالي بين 24 هزار تا 28 هزار دوچرخه در اين شهرستان وجود دارد. به تازگي شهرداري بناب براي جلوگيري از دزدي و سهولت در برگرداندن دوچرخه هاي گمشده، اقدام به شماره گذاري دوچرخه ها كرده ولي تاكنون تنها شش هزار دوچرخه را شماره گذاري كرده است. برپايه يك آمارگيري در حدود 41 درصد مردم بناب يعني نزديك به نيمي از آنها از دوچرخه استفاده مي كنند. ركاب زنان دوچرخه در بناب از شش ساله تا 80 ساله در نوسان اند و دوچرخه سواري پيرمردان در اين شهر، امري عادي است. بيشتر اهالي از دوچرخه براي رفت و آمد به محل كسب و كار روزانه خود بهره مي گيرند. اما بيشترين تعداد دوچرخه سوار بين رده سني 15 تا 30 سال هستند. با اين كه بناب يك شهر مذهبي و سنتي است و حتي دخترهاي كوچك دبستاني هم با چادر به مدرسه مي روند، با اين حال آنان تا سن 12 سالگي اجازه دارند تا سركوچه ها و خيابان ها براي خريدهاي جزئي دوچرخه سواري كنند و در محيطهاي كوچك تر و كوچه هاي بن بست كه امكان ديد افراد غير محلي وجود نداشته باشد، حتي دختران سيزده و چهارده ساله نيز براي تفريح، دوچرخه سواري مي كنند و اهالي منطقه به دوچرخه سواري دختران حساسيت نشان نمي دهند. مكان و زمان دوچرخه سواري در اين شهر رفت و آمد دوچرخه ها در سطح شهر، بيشتر هنگام صبح و غروب، يعني وقتي كه مردم به منظور عزيمت به محل كسب كار خود مي روند ديده مي شود، كم ترين ميزان بهره گيري از دوچرخه نيز مربوط به ماه هاي دي و بهمن و به علت يخبندان و برف سنگين است. اما در ديگر ماه هاي سال، دوچرخه ها به وفور در سطح شهر رفت و آمد بيشترين مي كنند تعداد دوچرخه را در روزهاي عادي در پاركينگ مدرسه ها، ادارات، كارخانه ها و بازارها مي توان يافت و در روزهاي تعطيل و جمعه نيزدر پاركينگ سينما، پارك و مساجد انبوهي دوچرخه وجود دارد و روزانه بسياري از نوجوانان و جوانان روستايي به قصد تحصيل كارهاي ديگر، با دوچرخه در حال رفت و آمد بين شهر و روستا هستند. انگيزه هاي استفاده از دوچرخه - 1 دوچرخه به عنوان وسيله نقليه الف ) وسيله نقليه شخصي: مهم ترين كاركردي كه دوچرخه در بناب دارد، وسيله اي براي حمل و نقل شخصي همه است روزه معلمان، كارمندان، بازاريان، كسبه و كشاورزان براي رسيدن به محل كسب كار خود از دوچرخه به عنوان وسيله نقليه راحت و مناسب استفاده بزرگ ترين مي كنند مزيت دوچرخه كاربرد آن در شبكه معابر شطرنجي، در هر نقطه شهر، از خيابان هاي وسيع گرفته تا كوچه هاي باريك و مارپيچي است. ب ) دوچرخه به عنوان وسيله نقليه باربر بسياري از شهروندان هم چنين از دوچرخه به عنوان يك وسيله باربر نيز استفاده مي كنند. بدين صورت كه اكثر دوچرخه ها داراي ترك بند مناسب براي حمل بار هستند و حتي روي بعضي از ترك بندها، خورجين نيز سوار مي كنند كه به راحتي براي حمل بار مي توان از آن استفاده كرد. دوچرخه هاي معمولي با سايز 28 مي توانند تا سقف 100 كيلوگرم بار حمل كنند. - 2 دوچرخه به عنوان وسيله اي براي تفريح دوچرخه وسيله اي سالم، راحت و بدون آلودگي صوتي و محيطي است. بسياري از نوجوانان و جوانان در اين شهر از دوچرخه براي گذران اوقات فراغت خود استفاده مي كنند. معمولا افرادي كه به قصد تفريح دوچرخه سواري مي كنند، مقاصدشان باغ ها، مزارع، سواحل درياچه اروميه يا كوه هاي اطراف است. در ميان نوجوانان و جوانان اين شهر يك نوع بازي عاميانه با استفاده از دوچرخه به نام سالدي سالدي وجود دارد. در اين بازي، چندين دوچرخه سوار با هم شرط بندي مي كنند كه سوار بر دوچرخه طوري در مقابل هم دوچرخه خود را متوقف كنند كه بدون اينكه پايشان به زمين بخورددوچرخه سوارمقابل كنترل خود را از دست بدهد و پايش را به زمين بگذارد. اين عمل آنقدر تكرار مي شود تا فرد پيروز ميدان مشخص شود. - 3 دوچرخه وسيله اي براي ورزش سحرگاهان و سپيده دمان، بعضي از شهروندان و جوانان با دوچرخه براي ورزش و بدن سازي دور تا دور شهر را ركاب دوچرخه سواري مي زنند از بهترين ورزش هاي سالم و مفيد براي تقويت عضلات و ماهيچه هاي پا است و تاثيري عميق بر سلامت جسمي و روحي افراد دارد. عوامل فراواني دوچرخه در بناب - 1 عامل جغرافيايي الف ) هموار و مسطح بودن سطح زمين: اين شهر به دليل قرار گرفتن در جلگه درياچه اروميه مسطح و هموار است و روشن است دوچرخه سواري در سطح هموار و بدون سربالايي و سراشيبي كم ترين نيروي ممكن را براي رانش و كنترل نياز دارد، از اين رو مهم ترين عامل افزايش دوچرخه، هموار و مسطح بودن سطح زمين شهر بناب است. ب ) شبكه معابر شطرنجي و وسعت كم شهر: با توجه به كوچك بودن وسعت شهر و كوتاهي مسيرها، تقريبا در عرض دو ساعت از بيشتر مكان هاي اصلي شهر مي توان گذشت. شبكه معابر شطرنجي شهر موجب شده است دوچرخه سواران به آساني به مقصد خود در هر نقطه اي از شهر رفت و آمد كنند. - 2 نوع معماري اگر به گذشته بناب برگرديم و تاملي در نوع معماري كوچه ها و و رودي خانه هاي قديمي شهر داشته باشيم، درمي يابيم براي اين كه خانه ها در مقابل دزدان و غارتگران در امان باشند، كوچه ها را خيلي باريك و تنگ طراحي كرده و در چنين كوچه هاي تنگ و باريك، بهترين وسيله نقليه اسب و الاغ بوده است. دوچرخه با ورود به زندگي مردم شهر به سرعت توانست جاي اين حيوانات را بگيرد. سال 55 پيش وقتي اولين دوچرخه توسط حسن آقا مفتش وارد شهر شد، مردم بومي منطقه نام آن را يئل آتي (اسب بادي ) ناميدند. اين نامگذاري مبين اين واقعيت است كه دوچرخه كاركردي همانند اسب در زندگي مردم اين شهر داشته است. - 3 عامل اجتماعي الف ) مقبوليت اجتماعي: در اوايل ورود دوچرخه به دليل جو شديد سنتي حاكم بر شهر، دوچرخه سواران نه تنها با مقبوليت روبه رو نشد، كه ازطرف بعضي بزرگان تقبيح نيز شد. ولي به مرور زمان با گسترش و آگاهي مردم ازمزاياي دوچرخه اين وسيله از مقبوليت بالايي برخوردار شد، به طوري كه امروزه دوچرخه سواري در فرهنگ مردم اين شهر از جايگاه خاصي برخوردار است و به عنوان يك ارزش تلقي مي شود. ب ) مد اجتماعي: مد اجتماعي در بين عناصر اجتماعي نقش به سزايي در افزايش دوچرخه در اين شهر داشته است، زيرا بيشتر مردم شهر دوچرخه دارند و در همه جاي شهر دوچرخه حضور دارد، به مرور دوچرخه داشتن، به يك مد يا رسم اجتماعي درآمده و حتي كساني كه به دوچرخه نيازي ندارند، دوست دارند يك دوچرخه داشته باشند. اين عامل بيشتر در بين نوجوانان نمود پيدا مي كند. - 4 عامل اقتصادي - دوچرخه ارزان ترين وسيله نقليه شخصي است و بيشتر مردم از مرفه گرفته تا محروم، قدرت خريد آن را دارند. - لوازم يدكي دوچرخه بسيار ارزان است و به سهولت و با هزينه اي بسيار نازل مي توان آن را تعمير كرد. - اگر از دوچرخه به صورت درست استفاده شود و از راندن آن در مسيرهاي سنگلاخي جلوگيري شود عمر مفيد آن بيش از 20 سال خواهد بود. بيشتر مردم بناب با ديدي اقتصادي به مسائل نگاه مي كنند و به همين خاطر دوچرخه را به وسايل نقليه ديگر ترجيح مي دهند. صنعت جهانگردي و پديده دوچرخه سواري الف ) فرهنگ دوچرخه سواري به عنوان يك جاذبه توريستي ازنظر مردم شناسي، براي توريست هاي فرهنگي، بناب به عنوان شهري كه وسيله نقليه غالب در آن دوچرخه است، مي تواند جالب و جذاب باشد. آن ها مايل اند بدانند چرا و به چه منظور در اين شهر از كودكان خردسال گرفته تا پيرمردان كهن سال دوچرخه سواري مي كنند. ب ) دوچرخه سواري وسيله اي براي گذران اوقات فراغت يكي از مهم ترين فعاليت هاي سالم و جذاب براي گذران اوقات فراغت ايرانگردان، دوچرخه سواري است. با توجه به اين كه اين شهرستان دركنار ساحل درياچه اروميه قراردارد و نيز داراي باغ هاي ميوه ها و تاكستان هاي انگور و مزارع سرسبز و آثار تاريخي زيبا است، با ايجاد پيست هاي مخصوص دوچرخه سواري در مسيرهاي توريستي مي توان به عامل موءثر براي گذران سالم و نشاط آور اوقات فراغت جوانان و گردشگران دست يافت. مزيت هاي دوچرخه دوچرخه در مقايسه با اتومبيل داراي مزايايي مانند زير است: - 1 منابع تجديدناپذير (سوخت فسيلي ) را مصرف نمي كند. - 2 هوا را آلوده نمي كند. - 3 سرو صدا ايجاد نمي كند. - 4 تهديد كم تري براي ايمني عابران پياده است. - 5 مخرب محيط زيست نيست. - 6 در سفرهاي كوتاه شهري سرعت جابه جايي با دوچرخه معمولا از سرعت جابه جايي با اتومبيل كمتر نيست. در اوقات شلوغ اين سرعت براي دوچرخه بيشتر است. - 7 دوچرخه به جاي كم تري براي عبور ( 30 25 تا درصد نسبت به اتومبيل ) و به جاي بسيار كم تري براي پاركينگ (در حدود 10 درصد نسبت به اتومبيل ) نياز دارد. - 8 هزينه تملك و نگهداري آن در مقايسه با اتومبيل ناچيز است. - 9 هزينه احداث راه و پاركينگ براي دوچرخه ها بسيار كم تر است. بيشتر شهرهاي ايران به دليل داشتن ويژگي هاي زير براي دوچرخه سواري مناسب است: ) 1 آب و هواي معتدل و بارش كم ) 2 قرار گرفتن در جلگه ها ) 3 تراكم زياد جمعيت و سفرهاي كوتاه شهري پيشنهاد - 1 طراحي مسير دوچرخه در بيشتر خيابان هاي شهر طبق موازين و مقررات شهرسازي و معماري در جهت نظم و امنيت بخشيدن به دوچرخه سواري در سطح شهر از اهميت ويژه برخوردار است. - 2 در اماكن عمومي از قبيل پارك ادارات مدارس مسجدها و... محل هاي پاركينگ دوچرخه ها توسعه داده شود. - 3 دولت از طريق اهداء وام ياسوبسيد براي خريد دوچرخه از شهروندان حمايت كند. - 4 مسئولان ارشد شهر اعم از فرمانداري و شهرداري محترم و. كه از حاميان توسعه دوچرخه سواري هستند، خود از دوچرخه در امورات روزانه استفاده كنند تا سرمشقي براي مردم عادي باشد. - 5 شهرداري محترم در ميدان ها يا خيابان هايي ازشهر به نامگذاري يا نصب تنديس هايي از دوچرخه اقدام كند. - 6 در عصر پيغمبر اسلام ( ص ) زنان آزاد بودند كه اسبسواري كنند و با توجه به اينكه نصف جمعيت اين شهر را زنان تشكيل مي دهند، پيشنهاد مي شود زمينه اي فراهم شود تا خانم ها نيز با پوشش اسلامي از دوچرخه استفاده كنند. - 7 مسابقات و همايش هاي دوچرخه سواري هر سال به طور منظم در سطح شهر و مدارس برگزار شود تا تاكيدي مضاعف براي استفاده ازدوچرخه باشد. محمد يزداني دانشجوي مديريت جهانگردي دانشگاه علامه طباطبايي