Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781029-47079S3

Date of Document: 2000-01-19

اي خانوم شهري تخريب شده در افغانستان بيست سال جنگ در افغانستان كاري را كرده است كه گذشت 24 قرن نتوانست بكند و آن تخريب تقريبا كامل اي خانوم شهري با معماري يونان باستان در شمال اين كشور است. همه چيز در مورد اين شهر كه در قرن چهارم پيش از ميلاد به دست اسكندر كبير يا چند سال پس از آن به دست سلوكوس ساخته شد، آسيب ديده يا از ميان رفته است، حتي نام اصلي يوناني آن آي خانوم به زبان ازبكي، به معناي بانوي ماه است. اي خانوم در فلاتي قرار دارد كه آمودريا از كنار آن مي گذرد و آن طرف اين رود صخره هاي سرخ تاجيكستان به چشم مي خورد. تپه ها اين شهر را در برگرفته اند. صداي توپخانه احمدشاه مسعود كه بر اين منطقه سيطره دارد و با شبه نظاميان طالبان مي جنگد، در آنجا شنيده مي شود. به گزارش خبرگزاري فرانسه از 118 ستون كاخي مجلل كه زماني برپا بود، فقط چند زيرستون و چند بدنه ستون روي زمين افتاده و سر تعدادي از ستونهاي ديگر ترميم شده است. زخم موجود بر بدنه اين ستونها، ناشي از دست درازي چپاولگران است. در قرن دوم پيش از ميلاد، ديوارهاي ساخته شده از خشت خام در جريان يك آتش سوزي وسيع پخته شد و در نتيجه اكنون بقاياي اين ديوارها هرچند شكسته و كج و معوج وجود دارد در صورتي كه اين آتش سوزي رخ نمي داد، اين ديوارها نمي توانست پس از هزاران سال دوام بياورد. با اين حال، آثار باستاني شهر كه از قرنها لشگركشي به جا مانده بود، نتوانست در جريان دو دهه جنگ داخلي كه تمام كشور را در برگرفته است، دوام بياورد. در سالهاي دهه روزي 1960 كه ظاهرشاه پادشاه افغانستان براي شكار به اين منطقه رفته بود، اين تنديسهاي سنگي باستاني را در استان تخار در شمال كشور يافت. وقتي به پايتخت برگشت، رئيس گروه اكتشافي باستانشناسي در فرانسه در افغانستان به نام دانيل شلومبرگر را در جريان گذاشت. شلومبرگر در پي حفاري در ويرانه هاي محل برآمد و سرانجام شهر يوناني را كشف كرد كه كارشناسان از وجود آن آگاه بودند، ولي مكان آن را نمي دانستند. اكنون آثار چنداني از اين حفاريها وجود ندارد و اين شهر آرام است. خطوط جبهه كه زماني درست از وسط اين شهر مي گذشت، اكنون به نقطه اي ديگر انتقال يافته است. با اين حال، هنوز صداي شليك اسلحه و آتش خمپاره يا صداي چكش چپاولگران در اين شهر شنيده مي شود. اما اگر ورق برگردد و اين شهر ديگر باره آوردگاه توپ و تفنگ شود، هر آنچه باقي مانده است، كلا از بين خواهد رفت.