Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781028-47066S1

Date of Document: 2000-01-18

گفت وگو با مليحه سعيدي آهنگساز; موسيقي پاپ امروزي، تقليد صرف است! درآمد; مليحه سعيدي از معدود بانواني است كه با جديت و تلاشي در خور تحسين، موسيقي سنتي و رديفي ايراني را دنبال كرده و تا بهترين مراحل آن را به پيش برده است. وي، علاوه بر تحصيلات دانشگاهي در رشته تخصصي ساز قانون در مركز حفظ و اشاعه موسيقي ملي، از محضر اساتيدي چون دكترداريوش صفوت، نورعلي برومند، محمود كريمي، يوسف فروتن و سعيد هرمزي بهره جسته و ظرايف موسيقي ايراني را با ساز قانون انطباق داده و در نهايت نخستين فردي شد كه توانست ساز قانون را به سبك ايراني بنوازد و آن را بر ساز قانون پياده كند. وي تحقيقات 22 ساله خود درباره ساز قانون را در سال 69 در جلد نخست كتابي تحت عنوان آموزش ساز قانون با نظر و همياري استاد حسين دهلوي به چاپ رساند، اما ادامه تحقيقاتش، عليرغم مفيد به فايده بودن براي اهل موسيقي به دليل تنگناهاي مالي همچنان در كتابخانه اش خاك مي خورد. از سعيدي تاكنون 6 كاست دلنوا - تكنوازي قانون باتنبك محمود فرهمند، سفر عشق و غوغاي جان با صداي عبدالحسين مختاباد، يارپنهان با صداي فاضل جمشيدي و دواثر تازه منتشره هزار آوا و نواي قريه روانه بازار شده است. سعيدي در هفته گذشته نيز كنسرتي در تهران اجرا با كرد وي مصاحبه اي شده است كه به جهت اينكه خانم سعيدي مصلحت ديدند كه پاسخ ها را به شكل كتبي بنگارند، بالطبع فضاي صميمي گفت وگو چندان ملحوظ نشده است، اما پاسخهاي وي مي تواند گوشه اي از ديدگاه يك زن آهنگساز ايراني را باز نمايد. * ساز تخصصي شما قانون است. راجع به اين كه گفته مي شود اين ساز به لحاظ تاريخي منشايي عربي دارد، توضيح دهيد. ضمنا در مورد اين كه چه كساني، در ايراني كردن اين ساز پيشگام بوده اند و همچنين سازندگان ماهر اين ساز توضيحاتي؟ بدهيد قانون، سازي ايراني است و من در جلد اول كتاب آموزش ساز قانون، توضيحاتي راجع به تاريخچه اين ساز داده ام كه تدوين آن توسط اينجانب و همسرم احمد ستوده صورت گرفته و در حال اتمام است. * گفته مي شود ابداع و پياده كردن رديف روي ساز قانون از شماست، اين موضوع تا چه اندازه صحت؟ دارد ابداع رديف موسيقي ايراني روي ساز قانون را من انجام داده ام. من موسيقي ايراني را نزد اساتيد بزرگي آموخته ام و رديف به روايت ميرزا عبدالله را روي ساز قانون پياده كرده و به صورت نت درآورده ام كه اميدوارم همراه نوار عرضه شود. در حال حاضر، مشغول نوشتن رديف ديگري هستم كه به اجراي همه انگشتان ممكن مي گردد. * در تنظيم و ساخت آهنگ چه معيارهايي را در نظر؟ مي گيريد به نظر من بار فرهنگي بالا و احساس غني از ركن هاي اساسي يك آهنگ خوب محسوب مي شوند. * اخيرا از شما آثاري با نام هاي هزار آوا با همكاري خانم پري زنگنه و نواي قريه با همكاري حوروش خليلي كه با گروه كر اجرا شده به بازار آمده است، در مورد اين آثار و بازتاب آنها توضيح؟ دهيد آثاري كه نام برديد به همراه گروه كر اجرا شده و از منشايي محلي برخوردارند و جزء آثار موفق موسيقي محلي - سنتي ماههاي اخير محسوب مي شوند. اين آثار بازتاب بسيار خوبي در ميان مردم داشته اند، به دليل اين كه موسيقي محلي ريشه در جان مردم اين مرز و بوم دارد و ديگر اينكه اين آثار از رنگ آميزي جديدي در تنوع سازها و صداها بهره مند بوده اند. * شما علاوه بر كار هنري مسئوليت هنرستان موسيقي دختران و پسران را نيز برعهده داريد نحوه آموزش موسيقي را چگونه ؟ مي بينيد مهم ترين مشكل در آموزش كتابهاي درسي هنرستانهاي موسيقي دختران و پسران است كه مطابق با دروس آموزش و پرورش است. حجم اين دروس در هنرستان موسيقي بسيار زياد است و هنرجويان وقت كافي براي يادگيري دروس موسيقي را ندارند، در حالي كه دروس تخصصي موسيقي اهميت بالايي براي هنرجويان دارد. اگر برنامه ريزي دروس هنرستانهاي موسيقي طبق هنرستانهاي فني و حرفه اي باشد، بازدهي كافي در اين زمينه بدست مي آيد. اين مسئله را من بارهادر مصاحبه هايم متذكر شده ام و اميدوارم كه هر چه سريع تر به اين موضوع رسيدگي شود. * در ميان موسيقيدانان ايراني از كداميك بيشتر تاثير ؟ پذيرفته ايد من بيشتر آثار قدما را گوش مي كنم. در عين حال، بعضي از ساخته هاي آهنگسازان جديد را هم دوست دارم، آنهايي كه از نظر موسيقايي از ارزش بالايي برخوردار هستند. * نظر شما در موردموسيقي پاپ كه در حال حاضر عرضه مي شود ؟ چيست موسيقي پاپ كنوني يك موسيقي تقليدي صرف است. البته هر نوع موسيقي كه روند درست خود را طي كند، ارزنده است و قابليت شنيدن را دارد، اما متاسفانه فضاي حاكم بر موسيقي مردمي (پاپ ) غير علمي و عوامانه است. * از مشكلات موسيقيدانان براي اجراي كنسرت و ارائه آثارشان؟ بگوئيد نمي دانم راجع به مشكلات چه بگويم. فقط مي دانم هنرمند زندگي مي كند، به اين اميد كه آثارش ارائه شود، چه به صورت كنسرت و يا نوار. * كيفيت كنسرت هايي كه در سالهاي اخير اجرا شده است را چگونه؟ ديديد خيلي از كنسرت ها را به دليل مشغله فراوان نمي توانم ببينم بنابراين در اين زمينه نظري ندارم. * به عنوان يك موسيقيدان زن براي كار در اين حيطه، در خانه و اجتماع با چه موانعي روبرو؟ هستيد از ديرباز ارائه هنر موسيقي براي بانوان به جهاتي محدود يا مسدود شرايط بوده اجتماعي و خانواده از جمله اين محدوديت ها مسئوليت هايي بودند كه درخانواده بر عهده بانوان اهل هنر است، محدوديت هايي رابه وجود مي آورد كه براي يك فرد عادي اين مشكلات وجود ندارد. وقتي كسي هنر را هدف زندگي خود قرارداد، بايدقسمت اعظم وقت خود را براي آن صرف كند و بانوان به دليل مشكلات و مسئوليت هايي كه در خانواده دارند با مسائل گوناگوني روبرو هستند. با اين همه در حال حاضر، بانوان هنرمند متعهد عليرغم تمامي مشكلات و مصايبي كه در راه هنر (موسيقي ) رويارويشان قرار دارد، بي وقفه به تلاش خود ادامه مي دهند و مي كوشند تا سهمي در بالا بردن كيفيت هنري موسيقي داشته باشند. * فكر مي كنيد موسيقي ويژه جوانان چه جايگاهي؟ دارد جوانان از نظر روحي و گرايش هاي رواني در سنين مختلف به موسيقي نياز آن دارند هم موسيقي خاص خود، كه بايد متناسب با اين روحيات عمل شود. بويژه در مورد دخترها، بايستي تدريس موسيقي را درمدارس تهران و شهرستانها آغاز كرد. اصولا فرهنگ موسيقي را بايد ابتدا به مادر و سپس به فرزند انتقال داد. موسيقي صحيح براي آگاهي بانوان كه نقش مهمي در تربيت فرزندان دارند، بايستي از طريق راديو و تلويزيون و رسانه هاي گروهي و نيز مدارس ترويج گردد. هر مجمعي كه برگزار مي شود، بايد در راستاي ترويج فرهنگ موسيقي باشد و در عين حال تفاوت بين موسيقي غنا و غير غنا را به كودكان آموزش داد. * براي توسعه كيفي موسيقي چه راههايي را پيشنهاد؟ مي كنيد به نظر من بايد به فكر از بين بردن مسايل و مشكلات و نارسايي هاي گوناگوني كه در اين زمينه وجود دارد، بود و با برنامه ريزي صحيح از سوي وزارت مربوطه لااقل مقداري از اين مشكلات را از ميان برداشت. راه حلهايي كه در اين مورد به نظر من مي رسند عبارتند از: انتخاب هنرآموزان واجد صلاحيت جهت آموزش موسيقي، ايجاد تسهيلات جهت تاسيس آموزشگاهها، بازگشايي هنركده موسيقي، امكان ورود هنرجويان هنرستانها به دانشگاهها جداي از كساني كه در زمينه غير هنري تحصيل كرده اند، بالا بردن سطح درسي و كيفي دانشكده هاي موسيقي، امكان فعاليت براي كساني كه درزمينه موسيقي تاليفاتي دارند و كتابهايي در مورد موسيقي به رشته تحرير درآورده اند، نشان دادن ساز و نوازنده از تلويزيون، تربيت صحيح هنرجو براي هنر موسيقي، ارائه كنسرتهاي آموزشي و پژوهشي، ارائه نوارهايي كه از بار فرهنگي بالائي برخوردارند و.. اينكه موسيقي ايراني جهت رشد و توسعه نياز به حمايت بخش دولتي دارد. * در رشته آهنگسازي، شعر نقش مهمي دارد و آهنگساز اگر شاعر نباشد حتما بايستي با شعر انس و الفت خاصي داشته باشد تا از تلفيق آهنگ و شعر اثر بديعي خلق نمايد. به نظر شما در يك اثر هنري، ارجحيت با شعر است يا؟ موسيقي تلفيق شعر و موسيقي از ديرباز دو ركن جدائي ناپذير بوده اند. بخشي از اوقات من به مطالعه اشعار عرفاني مي گذرد، كه به اعتقاد من تمامي كساني كه اهل موسيقي هستند لازم است كه به اين موضوع (مطالعه اشعار ) توجه نمايند. شخص خود من براي كارهايم از اشعار شاعران كهن ايراني استفاده مي كنم. * برخي عقيده دارند كه براي پويايي موسيقي سنتي، بايد اين موسيقي را با اركستراسيون و سازهاي غربي مانند ويلن، ويلن سل، ويلن آلتو، كنترباس و. تلفيق كرد، يعني كاري كه در گذشته اساتيدي چون صبا و خالقي انجام دادند، نظرتان در اين مورد؟ چيست موسيقي سنتي گنجينه عظيم ملي، فرهنگي ما محسوب مي شود كه اگر دور از نوآوري و تجربه هاي تازه باشد كسل كننده و ملال آور مي شود. به كارگيري سازهاي ايراني و غربي رنگ تازه اي به موسيقي مي دهد كه اگر به صورت صحيح مورد استفاده قرار گيرد، بسيار زيبا خواهد بود. به اعتقاد من، آهنگسازان بايد بيشتر با اين تلفيق زيبا آهنگسازي نمايند. * در مورد كنسرت هاي اخيرتان در خارج از كشور؟ بگوييد كنسرت گروه ني ريز كه سرپرستي، آهنگسازي و نوازندگي ساز قانون آن را من به عهده دارم، به دو بخش مجزاي بانوان و آقايان تقسيم مي شود. كه اين بار با گروه بانوان ني ريز، كنسرتهايي را در كشورهاي اروپايي برگزار كرديم. خوانندگي اين گروه را خانم پري ملكي به عهده داشتند و نوازندگان خانم آن عبارت بودند از: پروانه حاج غلامحسين، تار - مينو افتاده، كمانچه - نرگس ترشيري، تنبك - پروين كاظمي، بربط و دف و خودم كه قانون مي نواختم. كنسرت شامل دو بخش بود: يك بخش آن با نام خورشيد تابان اجرا شد كه از ساخته هاي خودم بود و بخش دوم آن شامل آهنگهاي محلي بود كه تنظيم آن هم به عهده من بود. بازتاب اين كنسرت در ميان هموطناني كه درخارج زندگي مي كنند و همچنين خارجيان بسيار خوب و عالي بود و نكته اي كه براي خارجي ها جالب بود، اين كه تمامي گروه را خانمها تشكيل مي دادند. تنظيم گفت وگو از: سيروس جاهد