Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781019-46976S1

Date of Document: 2000-01-09

شبكه هاي استاني صدا و ويژگي برنامه سازان طبق * اعلام يونسكو ايران با 17 شبكه استاني صدا در بين كشورهاي جهان از نظر تعداد شبكه هاي راديويي سراسري و محلي در جايگاه ايستاده 161 است. شبكه هاي استاني، در ايران اصطلاحا به مراكز صداوسيمايي گفته مي شود كه داراي سازمان حرفه اي اند و هدف اصلي آنها تامين بخشي از نيازهاي رسانه اي مخاطباني است كه مقيم حوزه جغرافيايي مربوطه هستند و معمولا دامنه آنها نيز محدودتر از سطح ملي است. كارشناسان علوم ارتباطات و پژوهشگران حوزه رسانه ها، معتقدند برنامه سازي در حوزه رويدادهاي محلي، بايد در برگيرنده ارزشهاي مناسب جغرافيايي محلي باشد بنابراين، وظايف تهيه كنندگان برنامه هاي محلي صدا، بسيار سنگين است. آنها نمايندگان رسانه فراگيري هستند كه اكثريت مردم منطقه، بويژه اقليت هوشيار را مورد هدف قرار مي دهند و از طريق همين اقليت روشنفكر و هوشيار، مجراي ارتباطي خويش با عامه مردم را برقرار مي كنند. در واقع، متخصصان و كارشناسان اين حرفه، سازندگان پل ارتباطي بين مردم منطقه و ساكنان ساير نقاط كشور هستند. اينان مانند سفيراني هستند كه پيام هاي دو طرف را مبادله مي كنند. تهيه كنندگان محلي شبكه هاي استاني صدا، وظيفه دارند علاوه بر شناسايي عميق فرهنگ بومي، در بسط و گسترش آن نيز بكوشند; بنابراين، يكي از ويژگيهاي شبكه هاي استاني، اين است كه تهيه كنندگان آن بايد علاوه بر يادگيري شيوه هاي ارتباطي در دانش هاي تخصصي، همچون جامعه شناسي، علوم اجتماعي، روانشناسي و نظريه هاي ارتباطي، مخاطب خويش را كه معمولا ساكن منطقه جغرافيايي خاصي است، شناسايي و در جهت جلب مشاركت آنها اقدام در كنند همين راستا، مقوله مخاطبشناسي در ارتباطات مورد توجه تهيه كنندگان برنامه هاي شبكه هاي استاني صدا قرار مي گيرد. مخاطب شناسي در رسانه ها، بويژه راديو، يكي از مباحث مهم و تئوريك مطرح در علوم ارتباطات اجتماعي است كه مي توان اصول و كاركردهاي ويژه محلي آن را در استانها مشخص كرد. همچنين كارشناسان علوم ارتباطات، عقيده دارند كه تهيه كنندگان برنامه هاي شبكه استاني، بايد گزارشگران مسلط و زبده اي را به كار گيرند كه با ويژگيهاي بومي نيز آشنايي كامل داشته باشند. امروزه گزارش زنده، يكي از برنامه هاي جالب و پرشنونده در راديوهاي محلي گزارش است زنده، همان گزارش لحظه به لحظه از صحنه هاي جالب و به ياد ماندني خوشايند و يا ناخوشايند است كه بايد گزارشگر با مطالعه قبلي و اطلاعات كافي، در محل حادثه و يا در محل رخداد حضور يابد و با زيركي و كنترل احساسات، بدون كم و كاست آنچه را كه به عينيه مشاهده مي كند، جهت اطلاع عموم به روي آنتن پخش بفرستد تا به اطلاع عموم برسد. در اينگونه گزارشها، گزارشگر و گوينده; بايد از دامن زدن به شايعات و ايجاد رعب و وحشت در شنوندگان جدا پرهيز كند. تهيه و پخش گزارشهاي ويژه نيز يكي از ويژگيهاي شبكه استاني صدا مي تواند باشد. گزارش ويژه راديويي به بررسي مسايل و مشكلات مردم و رخدادهاي حال، گذشته و يا آينده مي پردازد. در اين نوع گزارشها، گزارشگر مي تواند با تكيه بر اطلاعات ذهني خود، در مورد مسايل و رخدادها اظهار نظر كند. بهتر است گزارشگر قبل از حاضر شدن در محل حادثه، تحقيقات لازم را در مورد موضوع به عمل آورد و يا اطلاعات لازم را از روابط عمومي و سازمانهاي مربوطه اخذ كند. مثلا اگر قرار است راديو محلي تبريز، گزارشي ويژه از اسكان عشاير آذربايجان در مناطق ييلاقي و قشلاقي تهيه و پخش كند، حتما قبل از اعزام گزارشگر، تهيه كننده برنامه ها بايد اطلاعات دقيق و مستندي را در مورد ميزان جمعيت عشايري منطقه، تعداد دام، نحوه و زمان كوچ و زندگي عشايري را در دست داشته باشد، بي شك داشتن اطلاعات گسترده عمومي، از ضرورت هاي شغلي گزارشگري در رسانه هاست. در اينجا بد نيست به گزارشگران ميداني راديو نيز اشاره كنيم. در علوم ارتباطات، گزارشگران ميداني كساني هستند كه جهت انعكاس رخدادها و يا تهيه گزارشهاي جالب و روز، و يا كوتاه و مستند به ميان مردم يا محل وقوع حادثه مي روند و از نزديك، مشاهده هاي خود را گزارش مي كنند. در واقع، گزارشگر ميداني راديو، بايد در هر جا كه حادثه اي اتفاق افتد از يك محكمه قضايي تا يك جشن ملي با وسايل لازم حضور به هم رساند و با تهيه و ارسال گزارش هاي زنده راديويي، به نيازهاي مخاطبان پاسخ دهد. كارشناسان خبره رسانه ها مي گويند كساني كه در راديو، به تهيه و ضبط برنامه مشغول هستند، بايد به جاي چشم، براي گوش مطلب بنويسند و از به كار بردن واژه هاي زايد و بيگانه خودداري كنند. همين متخصصان مي گويند كه تناسب جغرافيايي، نكته مهمي در تهيه و تدوين و پخش برنامه راديو مي تواند باشد. مثلا براي گروهي از مخاطبان در يك منطقه جغرافيايي، مطلبي جالب توجه است كه درآن منطقه نمود عيني دارد. عامل جغرافيا، با مخاطب شناسي ارتباط مستقيم دارد و همه اينها مي تواند از ويژگي هاي شبكه هاي استاني صدا در كشور ما باشد. ميخائيل هابت پژوهشگر رسانه هاي روسي در مقاله اي تحت عنوان مشكلات رسانه ها گروهي در جهان سوم مي گويد: عدم اهتمام به شيوه هاي نوين ارتباطي، از جمله آگاهي نسبت به مخاطبين و عدم توجه به نيازهاي بومي آنان از سوي دست اندركاران رسانه ها، مي تواند رويگرداني مخاطبين را از رسانه ها به دنبال داشته باشد. ( ) 1 امروزه رسانه راديو و تاثير شگرف آن بر مخاطبان و افكار عمومي، كاملا قابليت هويداست حمل و سرعت خبرگيري و خبررساني و انبوهي و ارزاني راديو و همچنين نفوذ در كليه جوامع دوردست، همه و همه راديو را به يك قطب عظيم رسانه اي تبديل كرده برنامه هاي است راديويي كه براي مناطق بومي تهيه و پخش مي شود، مي تواند به زندگي ساكنان، حيات تازه اي ببخشد و به قول رائو دانشمند هندي اطلاعات و افكار نو كه توسط رسانه راديو در جوامع پخش مي شود، موجبات تحولات ژرف اجتماعي و فرهنگي و سياسي و اقتصادي مي شود. ( ) 2 ولي متاسفانه با اين كه در عصر انفجار اطلاعات به سر توسعه مي بريم، شبكه هاي استاني صدا در جمهوري اسلامي، با در نظر گرفتن همه جوانب و استانداردهاي لازم، صورت نگرفته و رشد ناموزون و ناهماهنگ و كندي داشته است. بطور مثال در تركيه كه كمي بيش از ايران جمعيت دارد 60 راديو محلي به صورت شبانه روزي فعال است كه طبق اعلام يونسكو، اين رقم در ايران به 17 شبكه استاني مي رسد و ايران در بين كشورهاي جهان از نظر تعداد شبكه هاي راديويي سراسري و محلي در جايگاه ايستاده 161 است. ( ) 3 در اينجا بد نيست به يكي از مهمترين ويژگيهاي راديو نيز اشاره كنيم. آمارها نشان مي دهد كه در اكثر كشورهاي در حال توسعه، برنامه هاي راديويي به زبان هاي بومي تهيه و بطور محلي نيز پخش مي شود و نمود عيني اين ادعا را مي توان در الگوي باشگاههاي راديويي هند و ساير كشورها مشاهده كرد. بعد از انقلاب اسلامي، تهاجم بين المللي رسانه هاي استكباري عليه نظام مردمي و مستقل كشورمان، دهها برابر افزايش يافت و هدف اصلي استكبار، نابودي انقلاب اسلامي و جلوگيري از گسترش آن در جهان اسلام بود. در اين حال، توسعه شبكه هاي بين المللي سراسري، و محلي مورد توجه اولياء امور قرار گرفت و گسترش شبكه هاي محلي صدا و سيما در كشور آغاز شد. يكي از اين مناطق حساس، آذربايجان شرقي بود كه در يك منطقه كاملا سياسي و ژئوپليتيك قرار گرفته و داراي توانمنديهاي بالفعل و بالقوه در زمينه هاي مختلف است و بخاطر هم مرز بودن با جمهوري هاي قفقاز وآسياي مركزي و نزديكي به اروپا، در آماج تهاجم رسانه هاي ديداري و شنيداري قرار گرفته است، به طوري كه اكنون راديو اسرائيل نيز با ايجاد بخش تركي آذري، آذربايجان جمهوري اسلامي ايران را هم تحت پوشش برنامه هاي نامناسب خود قرارداده است. ( ) 4 بد نيست بدانيم كه به علت نزديكي اين منطقه به آسياي ميانه و اروپا، برنامه هاي ماهواره اي كاملا قابل دريافت است، بنابراين براي خنثي سازي ترفندهاي دشمنان، شبكه استاني صدا بايد در اين منطقه تقويت شود. تامين نيروي انساني متعهد و متخصص گسترش، ارتباط صدا با ده دانشگاه فعال در تبريز و استفاده از استادان و نخبگان علمي و فرهنگي بومي در برنامه سازي هاي شبكه استاني صدا، در تقويت كيفي و كمي برنامه هاي استاني صدا در آذربايجان شرقي مي تواند كاملا موءثر باشد. امروزه با كمك شبكه هاي استاني صدا، مي توان به همه مناطق دور دست با ويژگيهاي قومي و زباني در گستره ايران اسلامي نفوذ كرد و در تحكيم وحدت ملي و دوستي قدم اساسي برداشت، متون ادبي و ترانه ها و موسيقي محلي را نشر داد، دامنه لغات و فرهنگ ملي و محلي مردم را گسترش داد و با تهيه و پخش نمايشنامه هاي راديويي از تجارب بزرگان و صاحبان ذوق و انديشه بهره جست و در مردم نشاط روحي و تقويت فرهنگ كار بوجود آورد و از همه مهم تر، به كمك برنامه هاي توسعه دولت در ابعاد مختلف شتافت. محمد فرج پور باسمنجي كارشناس ارشد علوم ارتباطات پانوشتها: - 1 ميخايل هابت مشكلات رسانه هاي گروهي جهان سوم مجله رسانه زمستان 1371 - 2 دكتر خاتون آبادي. احمد راديو و ارتباط توسعه اي انتشارات سروش 1374 - 3 هفته نامه مهر شماره 39 زمستان 1376 - 4 هفته نامه ميثاق چاپ تبريز آبانماه 1376 منابع: * گويندگي براي راديو و تلويزيون، معاونت سياسي سيما، شماره 273 * اسدي. علي افكار عمومي و ارتباطات تهران سروش 1371 * كازنوژان، تحول اجتماعي از راه وسايل ارتباط جمعي، ترجمه: علي اسدي تهران 1351