Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781015-46954S1

Date of Document: 2000-01-05

با نقاشي، خلاقيت كودكان خود را بارور كنيم! نگاهي به شيوه هاي كاربردي پرورش خلاقيت كودكان در خانه و مدرسه از طريق توجه ويژه به نقاشي; هنر يكي از مهمترين و باارزش ترين درس هايي است كه در اكثر مدارس به فراموشي سپرده شده است. بيشتر معلمان سعي مي كنند كه از ساعت اين درس، به عنوان ساعت كمكي براي جبران عقبماندگي و يا تقويت درسهايي مانند رياضي، علوم، اجتماعي و.. استفاده كنند. والدين نيز در خانه به هنر به عنوان يك سرگرمي و يا گذران اوقات فراغت كودكان خود نگاه مي كنند و به ارزش و اهميت اين رشته، زياد توجه ندارند. نقاشي، تئاتر، خوشنويسي، انشا و... كه به عنوان دروس هنر تلقي مي شوند، اگر به اندازه دروس ديگر اهميت داده شوند، نه تنها به پيشرفت كودك در همه زمينه ها كمك خواهند كرد، بلكه باعث تقويت دروس ديگر كه به ناحق جاي هنر را گرفته اند نيز، خواهند به شد همين منظور، براي آشنايي معلمان و والدين، به بررسي اثرات مهم نقاشي (يكي از دروس هنر ) در پرورش خلاقيت كودك كه به نوبه خود، باعث رشد و پيشرفت او در زمينه هاي درسي، اجتماعي، هوشي، اخلاقي و... مي شود، مي پردازيم. نقاشي كودكان بويژه در سنين پايين و در دبستان، انعكاس نيازها، نحوه تفكر، احساسها و تجربه هاي كسب شده آنها در است حقيقت كودكان حرفهايي را كه نمي توانند با واژه ها بگويند با تصوير مي زنند. به همين منظور، درك و فهم نقاشيهاي كودكان براي معلمان و والدين بسيار مهم و ضروري زيرا است اين شناخت، باعث بهبودي و نزديكي روابط ميان آنها و كودكان مي شود كه اين امر نيز به پيشرفت كودكان كمك بسزايي پس مي كند بايد دانست كه نقاشيهاي كودكان به ما كمك مي كند تا: * به درون آنها راه پيدا كرده و از احساسات، نيازها و كمبودهايشان آگاه شويم تا بهتر بتوانيم براي رفع نيازهايشان و بروز صحيح احساساتشان برنامه ريزي كنيم. * به درك، فهم و ارزيابي كودكان از مسايل محيط اطرافشان و همچنين اطرافيانشان پي مي بريم. * به نحوه تفكر كودكان پي برده تا بتوانيم بستري براي رشد و پرورش خلاقيت آنها آماده كنيم. * به كشمكشها و دلهره هاي دروني كودكان پي برده و با شناخت علت آنها سعي مي كنيم در رفع آنها به كودكان خود كمك كنيم. همچنين وقتي آنها دلهره هايشان را روي كاغذ منتقل مي كنند، احساس آرامش و راحتي بيشتري مي كنند. چه بايد؟ كرد براي اين كه بتوانيم از نقاشي كودكان در شناخت آنها بيشترين بهره را ببريم و در جهت رشد و شكوفايي آنها قدم برداريم، از راه كارهاي زير مي توان استفاده كرد. نقاشي آزاد در اين روش با توجه به نكات ويژه بدون اين كه موضوعي به كودك داده شود، آنها را تشويق مي كنيم تا درباره آرزوها و هرچه كه دوست دارند نقاشي بكشند: * از كودكان بخواهيد درباره هر موضوعي كه مورد علاقه آنها است و يا آرزوهايشان نقاشي بكشند، و از دادن موضوع، الگو و يا كتابچه نقاشي به كودك خودداري كنند. * به نقاشي كودكان توجه كرده و با تشويق آنها، بخواهيد كه درباره نقاشي خود صحبت كنند. * نقاشي كودكان را تصحيح يا دستكاري نكنيد. حتي كودك را وادار نكنيد تا نقاشي را به دلخواه شما بكشد. * از مقايسه، ارزشيابي و نمره گذاري براي نقاشيهاي كودكان خودداري كنيد، زيرا نبايد به تكنيك نقاشي اهميت داده شود، بلكه مهم، تفكر نهفته در نقاشي است كه آن هم قابل نمره گذاري نيست. * نقاشي همه كودكان بايد مورد تشويق قرار گيرد و ضمن دقت به پيام نقاشي، جهت تقويت يا رفع آنها تلاش كنيم. كشيدن نقاشي براي داستان نيمه تمام اگر مي خواهيد توجه كودك را به موضوعي جلب كنيد و يا به كودك به طور غيرمستقيم موضوعي بدهيد، مي توانيد از اين شيوه با رعايت نكات زير استفاده كنيد: * داستان نيمه تمامي را براي كودكان تعريف كرده و از آنها بخواهيد آخر داستان را با سليقه خودشان با نقاشي، كامل كنند. * در اينجا نيز تكنيك نقاشي مهم نيست، بلكه نحوه تكميل كردن پايان داستان مهم است و چون كودكان براساس نياز و جايگزيني خودشان با قهرمان داستان، آن را تكميل مي كنند، بايد به پايان داستان آنها توجه داشت. * داستان نبايد پر شخصيت و شلوغ باشد تا باعث گيجي و سردرگمي ذهني كودكان نشود. * داستان بايد باسن و پايه تحصيلي كودكان مشابهت و نزديكي داشته باشد. * مكانهاي داستان و شخصيتهاي آن، بايد براي كودكان ملموس و آشنا باشد. * داستان بايد به گونه اي باشد تا كودكان به راحتي بتوانند با آن ارتباط برقرار كنند. * از كودكان بخواهيد تا آخر داستان را كه نقاشي كرده اند، با توجه به جزئيات نقاشي تعريف كنند. * چون، ممكن است پايان داستان هر كودك و در نتيجه نقاشي او با ديگران فرق داشته باشد، بنابر اين از مقايسه نقاشيهاي كودكان با يكديگر و امتياز دادن به آنها خودداري كنيد و همه آنها را مورد تشويق قرار دهيد. گفتن يا نوشتن داستان براي نقاشي اين شيوه در پرورش تكلم و سخن گويي، تفكر و... تاثير بسزايي دارد. براي استفاده از اين شيوه، بايد به نكات زير توجه داشت: * نقاشي آماده اي را كه مي تواند يك نقاشي و يا چند نقاشي مربوط به هم باشند را در اختيار كودكان قرار دهيد و از آنها بخواهيد كه براي آن داستاني را بنويسند و يا تعريف كنند. * از آنها بخواهيد قبل از نوشتن و يا تعريف كردن داستانشان، به تمام اجزاي نقاشي دقت كنند تا داستانشان كاملتر باشد. * نقاشي يا نقاشيها نبايد زياد شلوغ و گيج كننده باشد و حتما بايد موضوعي براي گفتن يا نوشتن داستان داشته باشد. * نقاشي را از موضوع ساده شروع كنيد و سپس به موضوعهاي مشكلتر برويد. * نقاشي يا نقاشيها، نبايد به گونه اي باشد كه داستان آنها طولاني و نوشتن براي كودك خسته كننده باشد. * در كلاسها، ممكن است كه دانش آموزي داستاني را بگويد و ديگران نيز همان را تكرار كنند. لذا از بقيه بخواهيد تا با دقت در نقاشي، داستان دانش آموز اول را تكميل كنند. * از مقايسه، تصحيح و نمره گذاري داستانهاي كودكان بپرهيزيد و همه را مورد تشويق قرار دهيد. كامل كردن نقاشي در اين روش قسمتي از يك نقاشي و يا چند نقاشي مربوط به هم را كه موضوع داستاني دارد و كشيده نشده است، در اختيار كودكان قرار مي دهيم تا آن را كامل كنند. براي اين منظور بايد به نكات زير توجه كرد: * از تعريف كردن موضوع داستان نقاشي خودداري كنيد و در صورت لزوم، تنها توضيحاتي را در ارتباط با ابهامات موجود، به كودكان بدهيد. * در اين روش نيز تكنيك نقاشي مهم نيست، بلكه نحوه تكميل كردن نقاشي و پيام نهفته در آن مهم است كه با توجه به توضيحاتي كه از كودكان مي خواهيم، به آن پي مي بريم. * از كودكان بخواهيد كه درباره قسمتي كه كشيده اند، توضيح دهند و داستان كامل نقاشي را بگويند. در خاتمه بايد گفت كه معلمان از هر چهار روش ذكر شده مي توانند در ارتباط با موضوعات كتاب درسي، به عنوان تكليف خلاق و هدفدار نيز براي دانش آموزان استفاده كنند. * عباس فرهادي ثابت