Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780318-44876S1

Date of Document: 1999-06-08

آيندگان هم از اين سفره سهمي دارند * سامان يافتن حمل ونقل عمومي و استفاده كمتر از خودروهاي تك سرنشين راه را براي دستيابي به الگوي درست مصرف سوخت به ويژه بنزين هموار مي كند اشاره: تعيين الگوي صحيح مصرف يك بحث قديمي است، اما همواره به عنوان يك نياز مبرم براي كشورهاي در حال توسعه و جمعيت روبه رشد اين ممالك مطرح بوده است و به طور كلي رسيدن به يك مصرف سرانه مفيد و با دور ريز كمتر، هدفي است كه بسياري از كشورها براي رسيدن به آن تلاش مي كنند. در كشور ما، مصرف بي رويه سوخت، آب و مواد غذايي (با دور ريز زياد ) نشان، دهنده آن است كه هنوز تا رسيدن به يك الگوي درست مصرف فاصله داريم. كارشناسان مي گويند درست مصرف كردن خوب مصرف كردن است، پس مصرف صحيح به معناي آن نيست كه ما از نياز حياتي خود صرفنظر كنيم و بي دليل قناعت پيشه اما سازيم واقعيت هاي تلخ كنوني، به ما هشدار مي دهند كه مصرف بي رويه بنزين، از يك سو موجب زيان هاي سنگين اقتصادي و از سوي ديگر سبب آلودگي هوا و محيط زيست شده پس است اگر همگان به مصرف صحيح بنزين دعوت مي شوند، به معناي ناديده گرفتن نياز ضروري به اين سوخت مهم نمي باشد. يا دور ريز مواد غذايي ضمن كاستن از منابع كشور، بار سنگيني را بر اقتصاد ملي ما تحميل مي كند و حتي باعث افزايش آلودگي محيط زيست مي گردد. به خاطر داشته باشيم كه آيندگان هم از منابع كنوني كشور سهمي دارند و ما مي توانيم با مصرف درست، سهم آنها را نيز محفوظ داريم. در ايران سه ميليون دستگاه خودرو بنزين سوز وجود دارد كه /16 4درصد آن مربوط به خانواده هاي شهري است. همچنين تهران هر روز ميزبان 724 هزار سواري شخصي غيرمسافربر در حال تردد است، كه اغلب آنها با يك سرنشين رفت و آمد مي كنند. طبق آمار كارشناسان، ميانگين مصرف بنزين روزانه هر دستگاه اتومبيل حدود 12 ليتر است كه به همين ميزان با خود توليد آلودگي مي كند. البته به جرات مي توان گفت كه حتي يك نفر از شهروندان تهراني اتومبيل سوار، وقتي در شروع روز كليد ماشيني را مي چرخاند هيچ گاه به رقم 40 ميليون ليتر مصرف روزانه بنزين فكر نمي كند. قبل از آنكه خطر آلودگي هوا به چشم ديده شود و هواي سياه و مه آلود چشم ها را بسوزاند و بيماران قلبي را به مرز مرگ بكشاند از اين خطر آگاه نبوديم و چند سالي است كه متوجه اين واقعيت تلخ شده ايم و.. روزمرگي مصرف، ياد همه چيز را با خود برد - حتي تدبيرهايي مثل اعداد زوج و فرد سمت راست پلاك خودروها، ماسك ضدآلودگي، ايمني كودكان، آرامش سالمندان - كه براي مقابله با آلودگي هوا به كار گرفته مي شود. براساس اعلام مسئولان رسمي و يافته هاي آماري مصرف بنزين در ايران، وضعيتي ناگوار دارد، تا آن جا كه ادامه اين روند، منجربه واردات بيشتر اين سوخت خواهد شد. اين شرايط در حالي شكل گرفته كه دولت يارانه بنزين را برعهده دارد و همه ساله بار 300 ميليون دلاري هزينه ارزي براي واردات بنزين را به دوش مي كشد و مجلس قيمت 75 تومان بنزين را به 35 تومان تقليل داده است تا مصرف كنندگان هرچه ارزان تر مصرف كنند و با توليد ضايعاتشان، شهروندان را دچار زيان و خسارت كنند! * بنزين - يارانه - مصرف كارشناسان برآورد كرده اند كه يارانه بنزين يك ماشين لوكس ماهانه به طور متوسط دست كم 40 هزار تومان است و اين در حالي است كه صاحبان اين خودروها علي رغم توانايي پرداخت مبلغ مناسب براي سوخت مصرفي شان، تقريبا با بهايي رايگان، خيابان هاي شهر را در روياي خود، بزرگراههاي چند بانده غرب مي پندارند و تا مي توانند بي دغدغه، سواري مي كنند. اما، چه كسي مقصر؟ است دولت، مردم يا برنامه ريزان؟ اقتصادي شايد علت اين تناقض و خروج از حد اعتدال مصرف، الگوهاي غلط مصرفي هستند كه ناقص و بي پشتوانه در ايران تقليد مي شوند. * مصرف، مصرف، مصرف! در نقطه اي كه امروز قرار داريم و هستيم، الگوي مصرفي كشورمان به راه خود مي رود و امكانات واقعي كشور هر روز محدودتر مي شود. كه البته اين ناهماهنگي مصرف و امكانات، اتفاق تازه اي نيست و از سالها پيش به تدريج رشد كرده است. به ويژه از سال 50 كه درآمد نفتي رشد قابل توجهي يافت، مصرف سوخت در كشور بي رويه و بدون آينده نگري درواقع به نوعي عادت تبديل تا شد آن جا كه امروز بسياري از خانواده ها دو يا سه خودرو دارند كه هر روز از آنها استفاده مي كنند و البته به مصداق دارندگي و برازندگي هم بي توجه نيستند! ما امروز به مصرفي مي انديشيم كه به توليد، ربطي ندارد. در واقع محور اصلي عادات اقتصادي، اجتماعي و حتي فرهنگي ما بر آنچه كه كشورهاي خارجي توليد مي كنند استوار شده است. حتي توليدكنندگان هم از بازار فروش داخلي خود صرفنظر مي كنند تا بتوانند سريع تر و با حجم بيشتري صادر كنند و در ازاي آن توان واردات كالاهاي مورد نظر خود را افزايش دهند. اغلب در اين فكرند كه حجم و مقدار مصرف خود را بالا ببرند تا آن جا كه اين افزايش يك ارزش محسوب شده و در نهايت به انحطاط واقعي منابع ملي ختم مي شود. دكتر رزاقي، كارشناس اقتصادي معتقد است كه بنزين جزو كالاهايي است كه از نظر مصرف حتي وضعي بدتر از نان دارد و مصرف آن بي رويه در حال افزايش است. وي علت عمده آن را قيمت ارزان بنزين و نامتناسب بودن اين بها با ساير كالاها مي داند. در واقع كشور ما نفت ارزشمند را از دست مي دهد و الگوي مصرف توليدات خارجي را در ازاي آن وارد مي كند. قيمت بيشتر كالاها آنقدر سير صعودي داشته كه هيچ گاه بنزين، به پاي آنها نخواهد رسيد. * اين سفره زود است كه جمع شود امروز آنچنان به مصرف روي آورده ايم كه انگار ما نسل آخر دنيا هستيم. با اين روند مصرف و خالي شدن منابع به قول يك كارشناس اقتصادي در آينده اين كوير بي سرمايه براي چه كساني به ارث؟ مي ماند مصرف سوخت و مصرف منابع طبيعي كه هيچيك با توليدات ما تناسبي ندارد و اگر بسيار خوش بينانه برخورد كنيم اين همه، در نهايت به نابودي منابع طبيعي و آلودگي محيط زيست منجر مي شود. بگذريم از آنكه اقتصادي ويران هم به ارمغان مي آورد. راستي چه كسي به فكر نسل آينده؟ است وقتي او را به مصرف گرايي تشويق مي كنيم و خود الگويي تمام عيار از اين عادتيم. علاوه بر آنكه شهر تهران هر روز ميزبان 800 هزار سواري در حال تردد است كه از اين تعداد 23300 عدد تاكسي و 500 سواري شخصي مسافربر است. اگر چه ناوگان اتوبوسراني و تعداد تاكسي ها هم به حد كفايت نيست اما آيا تنها مشكل اتومبيل هاي تك سرنشين همين؟ است مسئله اصلي اين است كه استفاده از حمل و نقل عمومي هنوز در جامعه ء ما جا نيفتاده است. به گفته مسئولان رسمي كشور روند مصرف بنزين در كشور شرايطي بسيار ناهنجار دارد تا آن جا كه ادامه اين روند منجربه واردات بيشتر بنزين خواهد شد و اين در حالي است كه دولت براي بنزين يارانه دارد و همه ساله بار 300 ميليون دلار هزينه ارزي براي واردات بنزين را به دوش مي كشد. * مصرف گرايي و... پس آنچه كه در اولويت است مصرف گرايي ناخودآگاه مردم و الگوي غلط مصرف است و نه حتي مشكل بزرگ بنزين! جوان 18 ساله اي كه پشت فرمان خودروي مدل بالايي نشسته است استفاده بي رويه از كالاهاي توليد شده در خارج و نيز مصرف سوخت و بنزين را بهره برداري از منابعي مي داند كه در اختيار انسان است و فقط براي مصرف كردن ساخته شده. او مي گويد: بنزين براي ماشين توليد مي شود و بايد آنرا مصرف كرد تا امور جاري زندگي بگذرد. من نمي توانم براي رفتن به دانشگاه يك ساعت منتظر اتوبوس بايستم و بعد از آن تا رسيدن به مقصد وسط اتوبوس، با هر ترمزي به اين طرف و آنطرف پرت شوم. با اين وضعيت اگر با ماشين خودم به مقصد نروم به نظر شما عاقلانه است. يكي از كارشناسان اقتصادي معتقد است كه ميزان مالياتي كه شامل حال خودرو مي شود بسيار كم است و بايد اين مقدار به تناسب نوع اتومبيل مشخص شود. چرا كه صاحبان اتومبيل هاي گرانقيمت توان پرداخت چنين مالياتهايي را هم دارند و علاوه بر اينكه ثروت آنها در سيستم دولتي به گردش درمي آيد، كمتر به خريد خودروهاي متعدد و سرمايه گذاري از اين راه تشويق مي شوند. اما اگر بحث اقتصادي را كنار بگذاريم و به عوامل اجتماعي آن بپردازيم بايد جايگاه مصرف را در الگوهاي عادتي و مناسبات اجتماعي بررسي كنيم. گروه هاي اجتماعي خاص مثل مدرسه، كانون هاي خانوادگي، مراكز تفريحي و... بستر مناسبي براي تعيين الگوها و ترويج مصرف گرايي اند و حتي تبليغات رسانه اي نيز بي ربط با اين مسئله نيستند. در محدوده معيني از شهر تهران به نظرسنجي مختصري مي پردازيم و از مردم مي پرسيم كه چرا فلان پودر لباسشويي را؟ خريده اند بيش از 50 درصد افراد به درستي نمي دانستند كه علت انتخابشان چه بوده؟ است كه البته از اين تعداد 30 درصد در نهايت به جمله مي گويند كه خوب است. مي رسنددرصد 300 افراد به خاطر آزمايش كالا و راضي بودن از كيفيت آن، آنرا انتخاب كرده اند و بقيه هر بار يك محصول جديد را مي خرند. چون تنوع طلبند. حال نتيجه گيري را به خود شما مي سپاريم. * ضرورت همكاري... كارشناسان مي گويند، مردم به خودي خود از يك الگوي درست مصرف پيروي بلكه نمي كنند دولت بايد بكوشد با همكاري مردم اين الگوي صحيح مصرف را جا بيندازد. از جمله راهكارهاي مهم در اين زمينه بهره گيري از تبليغات درست و هدايت شده است. در يك جامعه مصرفي كه از طريق اعلانات تبليغاتي مردم به مصرف هر چه بيشتر كالاها تشويق مي شوند، بايد چارچوبهاي لازم براي مصرف بهينه به سود منابع ملي نيز ايجاد شود. يك بانوي خانه دار در مورد مصرف بي رويه آب نمونه هايي را يادآور مي شود: من در يكي از محله هاي نارمك واقع در شرق تهران زندگي مي كنم. در نزديكي ما و در يك گذرگاه عمومي، بارها و بارها شاهد نشت آب از لوله اصلي بوده ايم و هر بار كه اطلاع داده ايم ماموران آمده اند و لوله را ترميم كرده اند، اما متاسفانه حداكثر يك هفته تا ده روز بعد دوباره، نشت آب ادامه پيدا مي كند. به نظر من تا زماني كه براي ترميم و جاگذاري لوله هاي آب فكر اساسي نشود، نمي توان جلوي هدر رفتن آب را گرفت. البته به عنوان يك مادر و يك زن خانه دار معتقد به صرفه جويي آب هستم و همسر و فرزندانم را نيز تشويق به اين صرفه جويي مي كنم، اما معتقدم كه ترميم لوله هاي آب در مناطق مختلف شهر بايد جدي گرفته شود و در اين مورد مردم نيز همكاري كنند چون اين ماده حياتي بخشي از، ثروت ملي ماست. مرجان شيخ الاسلامي