Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780317-44865S1

Date of Document: 1999-06-07

راهي كه به توسعه مي انجامد تحقيقات و توسعه (بخش پاياني ) اشاره: در شماره گذشته به سه موءلفه سرمايه گذاري محققين، ومراكزتحقيقات وتاثير آنهابر توسعه پرداخته شد. دراين قسمت محورهاي ديگري طرح شده ومورد بررسي قرار مي گيرد. - 4 سيستم اطلاع رساني: مراكز اطلاعات علمي و فني نظير كتابخانه هاي علمي و مركز اسناد بانك هاي اطلاعاتي جزء سيستم اطلاع رساني محسوب مي گردند. ارتباط اين واحدها با سيستم هاي اطلاعات جهاني حايز اهميت است. ميزان كتابهاي علمي و تخصصي تعداد بانكهاي اطلاعاتي، ميزان انتشارات علمي و فني شاخص هاي مهم توسعه يافتگي كشورها مي باشد. پيشرفت حاصله در علوم ارتباطات مخابرات و كامپيوتر باعث خواهد شد كه به زودي در نحوه ذخيره سازي و ارائه اطلاعات علمي و فني كه در شرايط فعلي اكثرا ازطريق مجلات، كتب و متون علمي ارائه مي گردد، تغييرات مهمي روي داده و اين اطلاعات در حجم بسيار زياد و ازطريق نوار و ديسكت هاي مغناطيسي و با استفاده از كامپيوتر و شبكه هاي مخابراتي در سطح جهاني قابل دسترسي خواهد بود. بدين ترتيب افرادي كه درصدد استفاده و بهره برداري از اين اطلاعات هستند بايد تكنولوژي مربوط به آن را در فرهنگ و كار خود به عنوان يك ضرورت مهم مورد توجه قرار دهند. بخش اساسي كه توسعه تكنولوژي و رشد اقتصادي كشورهاي صنعتي دنيا به دست آورده اند، نتيجه سرمايه گذاري هاي انجام شده در امرتحقيق و توسعه است كه به صورت اختراع، ابتكار، طرح، دانش فني، مقالات و گزارش هاي علمي اسناد علمي، و تكنولوژي ثبت و اكثرا انتشار يافته است و درنتيجه اين سرمايه گذاري ها حجم اطلاعات توليد شده به حدي زياد است كه متخصصان آن را عصر انفجار اطلاعات ناميده اند. امروزه اطلاعات در تمامي زمينه هاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي، نظامي، مذهبي نه تنها به عنوان يك ابزار قدرت بلكه به عنوان ماده اوليه براي خلاقيت محسوب مي گردد. در سيستم دست يابي به اطلاعات و دانش نهفته در بانك هاي اطلاعاتي موجود در سطح جهان، كاغذ و صنعت چاپ، به عنوان بزرگترين و مهمترين عوامل محسوب شده و در كشورهايي كه بزرگترين و شلوغترين شبكه هاي مخابراتي و سيستم هاي كامپيوتري پيوسته فعاليت دارند، بيشترين مصرف كاغذ را هم دارند. درواقع كاغذ در سيستم اطلاع رساني به عنوان مكمل كامپيوتر و شبكه هاي اطلاعاتي عمل نموده است اما اين روند همزمان با پيشرفت سريع تكنولوژي در حال تغيير است و در سيستم فعلي كه به سرعت درحال پيشرفت است ارائه اطلاعات بيشتر به سمت سيگنال هاي الكترونيكي، ديسكت ها و نوارهاي مغناطيسي حركت مي كند. درحال حاضر در حدود3000 بانك اطلاعاتي كشوري، منطقه اي و جهاني در زمينه هاي گوناگون وجود دارد. در اين دنياي شلوغ و پرترافيك شبكه هاي جهاني كامپيوتر تعداد بسيار زياد و نامحدودي سند اختراع، ابتكار و آخرين دستاوردهاي علمي و تحقيقاتي و چكيده افكار و حاصل نوآوري مردم كشورهاي مختلف و حتي فعاليت هاي تبليغاتي و يا در زمينه هاي علمي وجود دارد كه به صورت سازمان يافته ذخيره شده اند و در اقصي نقاط دنيا ازطريق بكارگيري شبكه هاي مخابراتي و ترمينالهاي كامپيوتري قابل دسترسي مي باشد. اين اطلاعات كه قابل دسترسي و استفاده براي عموم مي باشد درحقيقت نتيجه ميلياردها دلار سرمايه گذاري و حاصل كار و كوشش محققين و دانشمندان است كه طي ساليان متمادي و با صرف هزينه هاي هنگفت، سازمان يافته و اطلاعات آنها به طور مرتب منظم شده و بدون محدوديت قابل دسترسي و استفاده است. - 5 نظام تحقيقاتي: وجود سازمان و يا تشكيلاتي كه حاكم بر كل تشكيلات كشور باشد و از سويي ارتباط صحيح و منطقي بين بخش هاي مختلف پژوهش را برقرار سازد جزء نظام تحقيقاتي محسوب مي گردد. درواقع از عوامل مهم براي سطح توسعه يافتگي با تاكيد بر محور تحقيقات وجود يك نظام منسجم تحقيقاتي است. درحال حاضر در بيشتر كشورهاي پيشرفته اين تشكيلات براساس شوراهاي علمي و تخصصي كه به بالاترين ركن كشور متصل هستند وابسته بوده و سپس در شكل سازمانهاي تخصصي در بخش هاي دولتي و خصوصي تسري مي يابد. در اين گونه كشورها تحقيقات صنعتي كاربردي عمدتا به وسيله بخش خصوصي و با حمايت كامل دولت انجام مي گيرد. - 6 تكنولوژي: مراحل مختلف تكنولوژي و همچنين جايگاه كشور در اين زمينه حايز اهميت است. مراحل انتقال تكنولوژي بدين ترتيب رده بندي مي گردد: انتقال، جذب و تطبيق، اصلاح و نوآوري. در هر مرحله براساس رشد اقتصادي كشور، جايگاه تكنولوژي مشخص مي گردد. كشورهاي توسعه يافته مراحل انتقال، جذب و تطبيق را پشت سر گذاشته و در مراحل اصلاح و نوآوري و خلق تكنولوژي هستند. درواقع به دليل ارتباط تنگاتنگ بين توسعه و تحقيق در كشورهاي صنعتي و توسعه يافته و توجه دقيق، مناسب و حسابشده به عوامل شش گانه فوق الذكر قوانين دقيق و حسابشده اي جهت حذف موانع و مشكلات تحقيق تدوين شده كه تمامي عوامل ذهني و عيني داخل و خارج سازان توسعه را به شكل نهادي و به طور كامل در اختيار پژوهشگران و تحقيقات علمي درآورده است. در اين كشورها مساله تحقيقات از يك امر لوكس كه خاص مسائل ويژه و بسيار پيچيده علمي پا را فراتر گذاشته و به صورت مساله اي كه ضرورت آن در كليه شئون جوامع بشري بديهي باشد تبديل شده است و ذهن مخترعان، مبتكران، متفكران، دانشمندان و سازندگان آن كشورها را متوجه اين امر نموده است كه هر كاري را بايد با علمي ترين شيوه آن انجام داد و براي يافتن علمي ترين شيوه در هر مورد بايد به تحقيقات علمي متوسل اين شد نوع روش كاري و طرز تفكر باعث مي شود كه تحقيقات به صورت يك امر بديهي و ضروري درتمام شئون زندگي آنها نفوذ كند و تمامي دست اندركاران سياسي، اقتصادي و اجتماعي به شكل منسجم به دنبال حفظ استقلال و رسيدن به علم و تكنولوژي پيشرفته مي باشند و تمامي فعاليت هاي اجتماعي با اين معيار سنجيده مي شود. به اين ترتيب است كه هويت و گسترش ارزش هاي ملي و اعتقادي در اين گونه كشورها جايگاهي صددرصد مردمي پيدا كرده و به عاملي براي افزايش شتاب توسعه كشور تبديل مي شود. اين رابطه بين توسعه و تحقيقات نبايد ما را در پي بردن به مسائل و مشكلات كشورهاي درحال توسعه و پيدا كردن راهي براي خارج شدن از مدار بسته توسعه نيافتگي گرفتار ابهام سازد. به عبارت ديگر هرچند سرمايه گذاري در حكم سرازير شدن خون در شريان هاي اقتصادي است ولي زماني اين اقدام نتيجه بخش خواهد بود كه نظام در جهت يك برنامه منطقي، واقع بينانه و آينده نگر حركت كند. يك برنامه ريز براي توسعه، پيش از اين كه بودجه و سرمايه گذاري را به عنوان عامل اصلي ثبات و استحكام برنامه خود انتخاب كند، بايد به نقش قدرت، خلاقيت و استعدادهاي درخشان افراد متكي باشد و در مراحل عملي نيز به نقش عوامل انساني توجه بيشتري معطوف شود. متاسفانه در ايران بعداز انقلاب هنوز مدل هاي مصرف با اعتقادات و مسائل سنتي و فرهنگي سازگار نيست. در سطح جامعه و بازار هنوز كالاي ساخت ايران حتي به شكل اساسي و بنياني ميدان رقابت با كالاهاي خارجي را ندارد و متاسفانه هجوم انواع كالاهاي خارجي به داخل كشور با انواع تبليغات پرهزينه به اين مساله دامن مي زند. به عنوان نمونه در مورد ساخت خودرو - ماشين سواري - شاهد اتخاذ همان سياستي هستيم كه قبل از انقلاب در مورد ماشين پيكان انجام پذيرفت و با گذشت 30 سال ناموفق بودن خود را هويدا ساخت. درحالي كه مقارن با انعقاد قرارداد ساخت پيكان بين ايران و كارخانه تالبوت انگلستان در چند كشور ديگر نظير كره جنوبي و مالزي مونتاژ و ساخت اتومبيل آغاز گرديده است و در حال حاضر كشوري مثل كره جنوبي با دراختيار داشتن دانش فني مورد نياز و تربيت متخصصين داخلي در اين زمينه به خودكفايي رسيده و بخشي از بازارهاي جهاني را به خود اختصاص داده است. در كشور درحال توسعه اي نظير ايران لزوم تعيين استراتژي مناسب براي يك جهش اقتصادي به ويژه در شرايط بازسازي كشور، با بهره گيري از دستاوردهاي بخش پژوهش و تحقيقات و اهميت دادن به بخش هاي يادشده چه در زمينه سرمايه گذاري و چه در زمينه تربيت نيروي انساني متخصص و پژوهشگر بيش از هر زمان ديگر احساس مي شود. بنابراين با جديت و تلاش بي وقفه و همچنين بالا بردن ساعت مفيد كار، افزايش توليد و حمايت از فرهنگ ملي و اعتقادات مذهبي قناعت و صرفه جويي و تغيير دادن الگوي مصرف، سوادآموزي همگاني، بذل توجه كافي به امور دانشمندان و محققان و قائل شدن تسهيلات خاص مثل مسكن، وام با بهره پايين و اقساط بلندمدت، امكانات مجهز آزمايشگاهي، كتابخانه، مسافرت هاي علمي براي محققين و پژوهشگران و ترجيح دادن منافع ملي و جمعي بر منافع شخصي و گروهي روند توسعه، و پيشرفت علمي و تحقيقاتي كشور را شتاب بيشتري دهيم. در پايان بايد گفت ارزش هاي افزوده و پايدار بر پايه تحقيقات اصولي، علمي و دقيق حاصل مي گردد نه تحقيقات تكراري و بي نتيجه و هيچ كشوري بدون سرمايه گذاري همه جانبه در امر تحقيقات نتوانسته است به رشد، شكوفايي، پيشرفت، توسعه و استقلال اقتصادي دست يابد. * منابع - فصلنامه سياست علمي و پژوهشي - شماره 1 و 2 - سيمايي از پژوهش در نگاه يونسكو، پژوهش نامه خبري - دانشگاه تهران - - 1367 سال دوم - شماره 44 - مجموعه مقالات سمينار تحقيق و توسعه - سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي ايران.