Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780313-44835S1

Date of Document: 1999-06-03

توسعه; فرآيند بحران آسيب شناسي توسعه فرهنگي (بخش پاياني ) در اصل نوزدهم و بيستم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران از تساوي حقوق و برابري مردم ايران در تمام شئون اجتماعي سخن رفته است. به موجب اصل نوزدهم: مردم ايران از هر قوم و قبيله كه باشند از حقوق مساوي برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اينها سبب امتياز نخواهد بود. همچنين به تصريح اصل بيستم: همه افراد ملت اعم از زن و مرد يكسان درحمايت قانون قرار دارند و ازهمه حقوق انساني، سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي با رعايت و موازين اسلام برخوردارند. بدون هيچ ترديدي بايد گفت كه دليل مقبوليت توده اي و رمز موفقيت اسلام در سرزمين هاي مفتوحه - به ويژه ايران - به تبليغ استراتژي برابري انسانها حتي بازمي گردد پيروزي اسلام در جزيرتالعرب نيز تا حدود زيادي مرهون همين اصل است. در عربستان جهل زده اشرافيت قريش حاكم مطلق جهان و مال و ناموس مردم بود و از تمام منابع مادي و معنوي جامعه به صورت يكسويه سود مي جست. در ايران عصر ساساني هم مناسبات طبقاتي در قالب پنج طبقه برتر ( كاست ) مجال رشد و تعالي و بروز خلاقيت انسانهاي تحتاني جامعه را سلب كرده بود. درباره اين مرزبندي هاي طبقاتي، كه - مثلا - راه نفوذ زحمتكشان را به عرصه فراگيري و آموزش و ارتقاء موقعيت شغلي و اجتماعي سد مي كرد و كليه امكانات جامعه را در اختيار طبقات دارا قرار مي داد، در شاهنامه مي خوانيم: سپاهي نبايد كه با پيشه ور به يك روي جويند هر دو هنر يكي كارورز و دگر گرزدار سزاوار هر يك پديد است كار چو اين كار آن جويد آن كار اين پرآشوب گردد سراسر زمين ( ) 11 و تازه به ياد داشته باشيد كه اين مناسبات مربوط به يكي از دورانهاي درخشان تاريخي - يا اسطوره اي! - ايران پيش از اسلام است. عصر پيروزي انقلاب فريدون عليه ضحاك ماردوش! و به دقيقا دليل همين نابرابري ضد انساني و ضدفرهنگي است كه برج موريانه ( ) 12 بسته ساساني به كمترين تلنگر مسلمانان فرو ريخت و از آن همه ناز و تنعم خزان طبقاتي ساساني در قدم باد بهاري برابري و برادري اسلامي هيچ باقي شكست نماند و اضمحلال اشرافيت عربي و ايراني در مقابل موج تساوي خواهي و آرمانگرايي اسلامي، در فراگرد خود به تحول بنيادين جامعه و ايجاد تمدني جديد انجاميد. به عقيده دكتر حسين عظيمي، اساس توسعه اين است كه جامعه بايد پذيراي برابري شود و به علاوه نهادهاي متناسب با آن را داراباشد. يعني انديشه تنها هم كافي نيست. مثلا نمي شود با پذيرش انديشه برابري ضمنا عده اي را از نامزدي نمايندگي مجلس منع كرد. اين عمل با آن انديشه متناسب نيست. در يك جامعه توسعه يافته نيز قوانين و مقررات ايجاد محدوديت مي كنند ولي برابري را از بين نمي برند. ( ) 13 بنابراين اصل مسلم و قاطع، پديده اساسي آسيبشناسي در توسعه فرهنگي كليه عواملي تواند بود كه به نوعي برابري انسانها را تهديد و تحديد نمايد و لذا: الف - عدم دسترسي يكسان و برابر انسانها - و گروه هاي سياسي مدافع و مبين افكار ايشان - به امكانات صدا و سيما و جهت گيري اين رسانه ملي به سوي اين يا آن گروه سياسي مشخص، صدمات جدي به توسعه فرهنگي وارد مي سازد. ب - همين امر درباره قوه قضاييه نيز صادق است. در صورتي كه اين قوه به هر شكل استقلال قضايي خود را از دست بدهد و زير بار افراد با نفوذ و يا گروه هاي فشار به حذف يا محدوديت سياسي، قضايي افراد يا جناحهاي خاص اقدام نمايد، لطمه ديگري به برابري انسانها و گروه ها وبالطبع توسعه فرهنگي وارد خواهد شد. ج - اگر چنانچه ورود به آموزش عالي از دهليز نخبگي - ثروت يا نفوذ اجتماعي - بگذرد و اين جريان باعث محروميت انسانهاي فقير و فاقد نفوذ; از تسهيلات آموزشي جامعه گردد، ضربه مهلك ديگري به پيكره توسعه فرهنگي خواهد خورد. د - عدم استفاده برابر از كليه شاخص هاي توسعه فرهنگي از جمله: تعداد سينماها; فرهنگسراها، مطبوعات، كتابخانه ها و كتابفروشي ها، مسكن، موزه، پوشش صدا و سيما، سوادآموزي و... حتي شاخص هايي كه ممكن است به طور غير مستقيم به بالندگي فرهنگي مربوط شود مانند: توزيع درآمد، گردش يكسويه قدرت سياسي نخبگان، مسكن، بهداشت، درمان، اطلاعات و ارتباطات; اشتغال و بي اعتنايي به مديريت علمي افكار عمومي همه و همه در حوزه آسيبشناسي توسعه فرهنگي معني وتعريف تواند شد. حوزه بحران در توسعه فرهنگي پيشتر گفتيم كه توسعه نوعي فرايند بحران است. بحران توسعه در ايران امروز به گونه مشخص در دو حوزه تنش زدايي از سياست خارجي و ايجاد ثبات و امنيت داخلي جا خوش كرده است. روشن است ايجاد ارتباط صحيح با دنياي خارج و تصحيح ديپلماسي گذشته كشور - كه دولت خاتمي با طرح استراتژي گفت وگوي تمدنها به دنبال تحقق آن است - مي تواند بسياري از مشكلات اقتصادي، سياسي و حتي فرهنگي ما را حل و مرتفع كند. از سوي ديگر و قدر مسلم اينكه شكستن حريم آزادي هاي اجتماعي و سياسي; عدم تحمل آراي ديگران; قانون گريزي و ترويج خشونت و بي انضباطي مهمترين عوامل ايجاد بي ثباتي و از ميان رفتن امنيت داخلي و بالطبع اختلال در بستر توسعه فرهنگي تلقي مي شود. به تجربه دانسته آمده است كه خشونت، قاتل آزادي و قصاب توسعه فرهنگي لذا است براي مقابله با خشونت لازم است كه: كليه نهادهاي فرهنگي جامعه تبليغ و ترويج: تمرين مدارا، رعايت تسامح و تساهل، ضرورت احترام به قانون، انديشه و حقوق ديگران را در دستور كار خود قرار دهند و بر مبناي آيه شريفه: فبشر عبادي الذين يستمعون القول فيتبعون احسنه شهروندان را دعوت به مفاهمه، گفت وگو و انتخاب كنند. به منظور تحقق اين مهم مطبوعات و صدا و سيما از يكسو; و سه وزارتخانه فرهنگ و ارشاد اسلامي; فرهنگ و آموزش عالي و آموزش و پرورش نقش عمده اي مي آفرينند. *** به اعتبار آنچه گفته شد آخرين سخن اين جستار همان اولين بند از مطلع بحث است كه: اگر فرض كنيم دولت مساوي قوه مجريه است - با توجه به وظايف و اختيارات محدود اين قوه - تحقق توسعه فرهنگي از توان و حيطه قدرت دولت بيرون است. پي نوشته ها، منابع و ماخذ: - 1 ن. ك به: گفت وگوي عبدالله نوري با هفته نامه راه نو; سال اول شماره 21 شهريور 77 ص. 22 - 2 ن. ك به: قراگوزلو. محمد; آسيبشناسي جامعه مدني (مقاله; سخنراني ); روزنامه همشهري; شماره; 8 1577 تير 77 ص. 6 قراگوزلو. محمد; نيز بنگريد: خلاصه مقالات همايش: جامعه مدني و انديشه ديني شيراز اسفند. 76 قراگوزلو. محمد; آسيبشناسي قانون گرايي (مقاله ); روزنامه همشهري; شماره 1709; 77 5 آذر ص. 6 قراگوزلو. محمد; آسيبشناسي توسعه (مقاله - سخنراني ); گردهمايي: دين، فرهنگ، توسعه، اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي يزد شوراي فرهنگ عمومي 22 اسفند 77 خلاصه مقالات: (چشمان اسفنديار توسعه ). - 3 عظيمي. حسين توسعه و ارتباط آن با تمدن (مقاله ); مجموعه مقالات دومين اجلاس بررسي راه هاي عملي حاكميت وجدان كاري و انضباط اجتماعي زير نظر: محمدقراگوزلو، چاپ اول تهران دانشگاه آزاد اسلامي 1376 ص. 274 عظيمي حسين، مدارهاي توسعه نيافتگي در اقتصاد ايران; چاپ دوم; تهران; نشرني. 1371 - 4 ن. ك به: قراگوزلو. محمد گفت و گوي تمدنها پروژه ناتمام قرن (مقاله ); روزنامه همشهري /20 1788شماره اسفند 77 22 /و 1789 اسفند 77 ص. 6 - 5 قرآن كريم زمر آ(-برگردان 9 عبدالمحمد آيتي; چاپ اول; تهران; . ) 1369 - 6 قرآن كريم; اعراف; آ. 52 - 7 قرآن كريم; حج; آو54. 8 - 8 قرآن كريم; يوسف آنيز 76 بنگريد: رعد; آ37 انعام /سباءآ; 6 اسرا /آ; 119 آنور; 10785 آ/15 مجادله; آ/بقره; 11 آ. 164 - 9 ميبدي; ابوالفضل رشيدالدين; كشف الاسرار وعدتالابرار به سعي و اهتمام علي اصغر حكمت; چاپ پنجم، تهران، اميركبير 1371 ج 1 ص 477 ج 8 ص. 386 عين القضاه همداني; تمهيدات; مقدمه، تصحيح وتحشيه و التعليق عفيف عسيران; چاپ چهارم تهران منوچهري 1360 265 275 ص. 9 سيوطي، جلال الدين عبدالرحمن; جامع الصغير، الطبعتالرابعه القاهره دارالكتب العلميه 1373 ه -. /ق ص. 301 - 10 سريع محمود القلم; تحول فرهنگي و آينده توسعه يافتگي ايران، (خلاصه مقاله ) گردهمايي، دين، فرهنگ، توسعه اسفند 77 يزد (خلاصه مقالات. ص ). 29 - 11 شاهنامه; چاپ ژول موهل; برگردان جهانگير افكاري - داستان فريدون - چاپ سوم تهران حبيبي. 1363 - 12 گوشه اي از شعر: جخ امروز از مادر نزاده ام; شاملو. احمد مدايح بي صله چاپ اول سوئد آرش 1371 ص . 59 - 13 ن. ك به: گفت و گوي حسين عظيمي; هفته نامه راه نو; سال اول شماره 17 مرداد 1377 ص. 20