Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780312-44815S2

Date of Document: 1999-06-02

نقش رباعيات خيام بر فرش هنرمند تبريزي ذوق ايراني و ظرافت صنايع دستي ايران از ديرباز فاتح دربارها و كاخهاي شاهان، بزرگان اروپا و مغرب زمين بوده است، كشور عزيزمان ايران از سپيده دم تاريخ و تمدن، محل ظهور و عرصه هنرهاي متعددي مي باشد. بدون شك در اين ميان دست بافتهاي ايران جايگاه ويژه اي دارد همانها كه به علت سهولت از بين رفتن تاروپودشان كمتر آثاري از آنها براي ما به يادگار مانده است اما در نوشته ها و گزارشات مورخان و مستشرقان و سياحان ردپايي از آنان مشهود است. از جمله دست بافتهاي اوليه هنرمندان ايراني قاليچه قديمي است كه در دره پازيريك واقع در آلتايي مغولستان يافت شده است كه به همين نام هم معروف مي باشد و امروزه در موزه آرميتاژ لنينگراد نگهداري مي شود شناخته شده است. با توجه به نقوش آن هنرشناسان معتقدند از دست بافتهاي مادها و پارسهاست و نشان مي دهد كه اين هنر همواره در اعصار و قرون مختلف مورد توجه عموم مردم هنردوست و هنرپرور بوده، ولي متاسفانه به علت آسيبپذيري اين گونه آثار امروزه شاهكارهاي معروفي مثل فرش بهارستان و حتي فرش معروف تخت طاقديس خسرو پرويز در هاله اي از افسانه فرو رفته است. از قرن شانزدهم ميلادي (دهم هجري ) دوران رونق خانقاه اردبيل كم كم نمونه هايي چون فرش معروف خانقاه اردبيل خودنمايي مي كند و اندك اندك فرش، اين بساط گل و بته قابل حمل كه در اتاقها پذيراي ميهمانان خود بود به سينه ديوارها راه يافته، از حالت مصرفي (زيرانداز ) به تزئين ديوارخانه و كاشانه دوستداران اين هنر تبديل شده است، به همين دليل وجود تصاوير و نوشته ها و حتي آيات الهي و قرآني جنبه هاي تقدس اين هنر را ارتقاء در مي بخشد عصر حاضر نيز اين رويه ادامه داشته است به طوري كه امروزه شاهد ابتكارات جالب و شگفت انگيزي در اين زمينه هستيم. در اين راستا دو تن از هنرمندان گمنام ميهن اسلامي چند سالي است كه اقدام به كار طاقت فرسا، بياد ماندني و جاويداني نموده اند. رباعيات حكيم عمر خيام نيشابوري كه به اغلب زبانهاي زنده دنيا ترجمه شده و به ناحق اين منجم و رياضيدان بزرگ شرق را ما تنها، با رباعيات ماندگار او مي شناسيم، اين كتاب هم اكنون در شمار پرتيراژترين كتابهاي منتشر شده مي باشد، اين بار بصورت فرشي دو رو بارج شمار 75 رج بافته شده از مشخصات بارز اين فرش مي توان گفت اولين اثر و مجموعه شعري مي باشد كه بصورت كتاب با رج شمار ريز به شيوه بافت تبريز بوجود آمده. مدت بافت آن همانطور كه در متن آن آمده چهار سال بطول انجاميده است، خوشنويس، طراح و مبتكر آن بهمن خيري است. او كه خود بافنده فرش هم مي باشد به كمك مناف سليماني (بافنده ) اين مجموعه را از روي يكي از معتبرترين نسخه هاي رباعيات خيام يافته اند. اين كتاب در دو جلد به علت محدوديت قطر صفحات آن صحافي شده، روي هر كدام از مجلدات مزين به تصوير خيالي خيام و پشت جلد آن مقبره حكيم در نيشابور است. ابعاد صفحات آن 21 در 35 مي باشد و هر صفحه شامل 132 هزار گره است. هر يك از رباعيات با توجه به محدوديت و مشكلات بافت بصورت چليپا با گلهاي ريزي در حاشيه بافته شده كل است آن در 58 صفحه و در مجموع هر دو جلد شامل هشت ميليون و پانصد هزار گره است. زمينه صفحات به رنگ كرم روشن از پشم اعلاي مرينوس، گلها و اشعار و ريشه هاي آن از ابريشم خالص مي باشد. هدف و انگيزه از بافت اين اثر ابداع و خلق اولين اثر فرشي رباعيات خيام بصورت كتاب و نشان دادن ذوق و هنر و خلاقيت ايراني به جهانيان است. همچنين صندوقي منبت كاري شده كار يكي از اساتيد هنر اروميه با نقش برجسته گل و مرغ ساخته شده است كه كتابهاي مذكور در آن نگهداري مي شوند. اميدواريم مسئولان ذيربط در اين خصوص با برنامه ريزيهاي علمي و عملي و با ايجاد امكانات براي هنرمندان تمام رشته هاي هنر ايراني بخصوص ( فرش ) اين هنركهن و ديرپا هرچه بيشتر و بهتر به جهانيان عرضه كنند و قشر عظيمي كه در داخل كشور دست اندركار بافت و هنرآفريني هستند با دلگرمي و اميد به آينده راه پيموده و از اين رهگذر منافع سرشاري با توجه به اهميت صدور كالاهاي غيرنفتي عايد كشورمان شود.