Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780311-44802S1

Date of Document: 1999-06-01

نويسندگان متون نمايشي بايد زاويه ديد خود را تغيير دهند گزارشي از ششمين يادواره تئاتردفاع مقدس (عاشورائيان ) ... بايد ديد همين حالاتي كه بر اثر تجديد خاطره به ما دست مي دهد براي يك نوجوان هم قابل درك؟ است... براي نسلي كه آن دوران را درك و تجربه نكرده است انتقال معاني و مفاهيم تنها بوسيله تبليغات و عاطفه كارگشا نيست. تبليغ و تحليل، عاطفه و خرد در كنار هم موءثر است. ماجراي انقلاب سيدالشهدا (ع ) به همان اندازه از عقلانيت برخوردار است كه از جهت عاطفي. دفاع مقدس تنها يك خاطره نيست. تبلور انسانيت و تظاهر همه خوبيهاست و وقتي موضوع انسانيت مطرح شود آن مساله جهاني مي شود. دفاع مقدس امري موزه اي نيست بلكه ارزشهاي آن بايد جريان پيدا كند، ارزشهايي كه فراتر از زمان و مكان است و در دفاع مقدس تجلي مي يابد... مسجد جامعي - قائم مقام وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي - اين سخنان را در مراسم اختتاميه ششمين يادواره تئاتر سراسري دفاع مقدس ايراد كرد. يادواره ششم كه از 28 ارديبهشت تا سوم خرداد در مجموعه تئاتر شهر برپا بود با اجراي 26 نمايش از تهران و 14 شهرستان به كار خود پايان داد و گروههاي شركت كننده در يادواره را تا سال آينده به فراموشي سپرد! اين يادواره كه به همت بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس برگزار مي شود از سال 73 كار خود را آغاز كرده و در طول برگزاري خود همواره با تغيير كيفيت در آثار ارائه شده روبه رو بوده و متاسفانه بايد گفت كه هرساله نزول داشته است. مطلبي كه در وهله نخست به چشم مي خورد اينكه بسياري از گروههايي كه در سالهاي گذشته در اين جشنواره شركت داشته اند و نمايشهاي خوب و قابل توجهي نيز ارائه كرده اند متاسفانه خيلي زود از دور خارج شده و به ندرت گروهي را مي توان يافت كه در چند جشنواره به صورت مستمر حضور داشته و توانسته كيفيت آثارش را در سطحي قابل قبول حفظ كند. به عبارت ديگر از گروههاي شركت كننده اي كه پويا و پرتحرك به اين امر مي پردازند آنطور كه لازم است حمايت نمي شود و اين گروهها پس از مدتي كار را رها مي كنند. در نتيجه در سالهاي بعد انگيزه رقابت و الگوبرداري صحيح براي رسيدن به يك شكل خاص و قابل توجه از تئاتر از بين مي رود و ما مشاهده مي كنيم كه هرسال نمايشها از جهت متن و اجرا با افت شديدي روبه رو يكي مي شوند از راههايي كه مي تواند به رشد هرچه بيشتر گروهها براي يافتن دركي عميق و فرمي زيبا و قابل توجه بيانجامد، اجراي نمايشهاي برگزيده در طول سال در سالنهاي معتبر كشور است. يادواره امسال را شايد بتوان ضعيف ترين آنها در مدت زمان برگزاري اش دانست. بيشتر كارهاي امسال كه به مسايل و مشكلات بعد از جنگ و بازتابهاي اين پديده در جامعه پرداخته بودند متاسفانه با پرداختي نامناسب نمايشهاي آنها شكل گرفته بود. يعني با وجود اينكه بعضي از مضامين انتخاب شده بسيار زيبا و قابل تعمق بود اما وقتي در مسير اتفاقات قرار مي گرفت به شدت دچار افت مي شد و به شكل تصنعي، شعارگونه شكل گرفته و در نتيجه منفعل و بي تاثير پايان مي يافت. اين ضعف فراگير در متنها تاثير به سزايي در اجراها مي گذاشت و باعث مي شد تا كارگردانها به هيچ وجه نتوانند تمامي توانايي هاي خود را در اثر لحاظ كنند كه اين مساله موجب ضعف تمامي عوامل و عناصر ديگر صحنه به مي شد ديگر سخن كارگرداني و بازيگري كه در سالهاي گذشته از پتانسيل بسيار بالايي برخوردار بود و ما مي توانستيم چندين بازيگر توانا در نمايشها بيابيم، امسال بجز يكي دو نمايش حضور قابل توجهي از اين دو عنصر اساسي تئاتر ديده نمي شد. حسن رونده كارگردان نمايش اسماعيل، اسماعيل مي گويد: جنگ يك پديده اجتماعي است و نمي توانيم آن را از بقيه پديده هاي جامعه جدا كنيم، البته با توجه به اين نكته كه گاهي يك ملت خود عامل جنگ است و زماني جنگ به ملتي تحميل از مي شود دوره چهارم اين يادواره نيز موضوع بيشتر نمايشها به اتفاقات بعد از جنگ و اثرات فرهنگي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي پرداخته بودند و كمتر نمايشي از بطن نمايش اتفاق مي افتاد. من امسال همه كارها را نتوانستم به طور كامل ببينم اما فكر مي كنم نگرش تازه اي به وضعيت تئاتر دفاع مقدس از طرف برگزاركنندگان بايد صورت بگيرد. زيرا به عقيده من زمان پرچم چرخاندن و تير و تفنگ وويلچر گذشته است و ما به زور اين عناصر نمي توانيم تفكري به ذهن تماشاگر القا كنيم. زيرا تماشاگر ما باشعور است و باقوه تشخيص خود درباره ارتباط يا عدم ارتباط برقرار كردن با كارها تصميم مي گيرد. برگزاري اين يادواره به خودي خود قابل تقدير است اما ما بايد به سوي طرح مسايل جنگ در قالبهايي پيش برويم كه بتوانيم براي 10 سال ديگر هم از اين مقوله حرفي براي گفتن داشته باشيم. عباس غفاري - كارگردان نمايش شب مويه ها - در اين باره مي گويد: من در 3 دوره اين يادواره به عنوان كارگردان حضور داشته ام جشنواره امسال نسبت به سالهاي گذشته ضعيف تر بوده است و من فكر مي كنم ضعف اين آثار به متنها و كم لطفي و كم توجهي كارگردانها كه كارها را ساده و آسان گرفته بودند برمي گردد. البته اين ضعف در كل تئاتر ما وجود دارد كه در ادبيات جنگ و انقلاب بيشتر حس مي شود كه فكر مي كنم اين مساله بيشتر در ساختار نمايشها وجود دارد. زيرا پيرنگ مناسب انتخاب مي شود كه در شخصيت پردازي يا پرورش داستان رنگ مي بازد. عليرضا حنيفي كارگردان و نويسنده نمايش رنگ ترنج در اين خصوص مي گويد: من از يادواره دوم در اين مراسم شركت داشته ام. از جشنواره 4 به بعد متاسفانه سوسويي از نمايشها مي بينيم يعني در ميان آثار تعدادي محدود نمايش قابل توجه بوده است. در حاليكه دفاع مقدس منبع وسيعي است كه هنرمندان استفاده هاي بسياري از آن مي توانند بكنند اما بهره گيري از اين منبع پرفيض در حد شعار باقي مانده است. من يكي از علتهاي ضعف كارها را نقد نشدن آنها از سوي مطبوعات و بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس مي دانم. زيرا با توجه به دانش و تجربه اي كه دست اندركاران برگزاري اين يادواره دارند در اين مورد انتظار بيشتري مي رود. تئاتر در تقابل، همكاري و همراهي كليه عناصر تئاتر در يك جهت و با يك تحليل مشخص شكل مي گيرد و هيچگاه نمي شود عنصري را جداگانه بررسي كرد و در مجموعه نمايش به آن شخصيت يا صفتي مجزا داد. اما امسال در ميان همه اجزاي نمايش ها موسيقي و طراحي صحنه تبلور بيشتري يافته و از زيبايي و مفهوم بهتري برخوردار بود. البته اين مساله گاهي به ضرر نمايش تمام مي شد. زيرا با همه زيبايي كه داشت در راستاي نمايش پيش نرفته و با تحليل و درونمايه كلي كار همخواني نداشت. عليرضا اسيوند برنده جايزه اول بازيگري در اين يادواره به خاطر نمايش يك قاب براي هميشه مي گويد: بازيگر از عناصر اصلي نمايش است. تئاتر به خاطر وسعت صحنه اي كه از آن برخوردار است و در عين حال ايجاز و خلاصه گويي آن تبحر و قدرت خلاقه اي مي طلبد كه بازيگر بايد بتواند از آن در جهت بيان اثر بهره امسال ببرد من نمايشهاي كمي در يادواره ديدم و فكر مي كنم بازيگري در نمايشها اين دوره ضعيف بود وصحنه پردازيها قويتر شده و در جهت القاي فضا بهتر عمل كرده بودند. حنيفي در جايي ديگر مي گويد: تمهاي نمايش از ظرافت و زيبايي خاصي برخوردار بود اما پرداخت ضعيف متن، كارگرداني را هم با مشكل روبه رو مي ساخت. در عوض امسال طراحي هاي صحنه بر خلاف بقيه عناصر كه شتابزده عمل كرده بودند به واقعيت داستانها نزديكتر بود. رونده نيز مي گويد: نوشته ها قابل تامل بود و بازيگرها هم به نسبت خوب از پس نقش برمي آمدند اما كارگردانيها ضعيف انجام شده ذكر بود يك نكته را در پايان لازم مي دانم و آن اينكه نويسندگان متون نمايشي ما بايد زاويه ديد خود را تغيير دهند تا ضمن نشان دادن ابعاد ديگري از اين دفاع مقدس تنوع نيز به آثارشان ببخشند. مازيار شيباني فر