Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780304-44758S1

Date of Document: 1999-05-25

چرا پرندگان از تهران؟ رفتند ... حالا فقط گنجشك ها مانده اند و كلاغ ها * در چند سال اخير به علت افزايش آلودگي هاي زيست محيطي، گسترش شهرسازي و حذف تدريجي باغ هاي اطراف، از تنوع و تعداد پرندگان در حريم تهران كاسته شده است ساختمان هاي شيشه اي و بلند كه حالا آينه دار شهر شده اند، هيچ خاطره اي از پرنده هاي مهاجر شهر تهران ندارند. ساختمان هاي شهر رشد كرده اند بدون اينكه كسي بداند چرا بودجه سازمان حفاظت محيط زيست در بخش پرندگان به يك ميليون تومان كاهش پيدا كرد. امروز، ميان اين ازدحام و شلوغي، هيچ پرنده مهاجري براي لحظه اي درنگ، توان ماندن بر روي بام هاي بلند و غريبه شهر را ندارد. قصه، ماجراي پرندگاني است كه رفته رفته از شهر ما مي روند. در مقابل اين فاجعه دفتر حيات وحش بخش پرندگان سازمان حفاظت محيط زيست كشور، فقط سه كارشناس مسئول و متخصص دارد. كارشناساني كه به علت كمبود بودجه، بي توجهي برخي از مسئولان وعدم تطابق قوانين شهرسازي و ساختمان سازي با حفاظت محيط زيست، عملا بيكار نشسته اند. شهر تهران به واسطه قرار گرفتن در بافت جغرافيايي خاص، محل امني براي مهاجرت پرندگان و تخم گذاري آنان محسوب مي شود. پرندگان مهاجر در اواخر شهريور ماه و اوايل پاييز از نواحي شمالي با شروع ريزش برف و باران و كاهش پوشش گياهي به نواحي پست و گرم مهاجرت مي كنند و در اين ميان تهران محل گذر و توقف گاه موقتي براي اين دسته از پرندگان محسوب مي شود. كارشناسان سازمان حفاظت محيط زيست بر اين باورند كه تا چند سال گذشته به كرات شاهد اقامت پرندگان مهاجر در شهر تهران و اطراف آن بوده اند اما در چند سال اخير به علت افزايش آلودگي شديد و گسترش شهرسازي و حذف تدريجي باغات اطراف، از تنوع و تعدد اين پرندگان به شدت كاسته شده است. جمشيد منصوري كارشناس پرنده شناسي با بيست و هفت سال سابقه كار در مورد وضعيت جمعيتي پرندگان بومي تهران مي گويد: در پانزده سال اخير جمعيت پرندگان به خصوص در سطح شهر تهران كاهش فوق العاده اي داشته است. وي همچنين با اشاره به افزايش جمعيت شهر تهران مي گويد: حداكثر جمعيت انساني شهر تهران مي توانست پنج ميليون نفر باشد ولي جمعيت كنوني شهر بيش از دو برابر است. اين جمعيت زياد، فضاي وسيع تري را طلب مي كند و به همين علت اگر در گذشته از پيچ شميران تا تجريش و از آنجا تا قلهك، باغ و بيابان بود و يا در قسمت هاي لويزان و شمس آباد جنگل كاري طبيعي بود، امروز فقط سنگ و سيمان و اتوبان موجود است. گسترش شهرنشيني و وجود كارخانه ها در اطراف شهر، جايي امن براي تخم گذاري پرندگان باقي نگذاشته است. وي در ادامه با اشاره به وجود 150 تا 200 گونه پرنده در سطح شهر تهران و كاهش آن به 60 گونه پرنده مي گويد: در گذشته، خانواده هاي بسياري به خاطر دارند كه پرندگان قمري پشت پنجره هاي خانه شان تخم گذاري مي كرد يا در پارك شهر، فضا از آواز قناري پر بود. اما امروز چه ؟ مانده افزايش جمعيت و كاهش فضاي مناسب براي پرندگان در تهران باعث شده تا آنان به اطراف تهران پرواز كرده و در مقابل رشد شهرك هاي صنعتي اطراف تهران، آن پرندگان را نيز فراري داده است. همچنين عدم نظارت و كنترل بر روي پسابهاي اين كارخانجات باعث آلودگي آبهاي مورد استفاده پرندگان شده است. شهر تهران قبل از گسترش افقي و عمودي پناهگاه پرندگاني چون جغد كوچك، مرغ حق، سهره ها، توكاها، چرخ ريسك ها و... بود. امروز آنچه باقي مانده دسته هاي كلاغ و گنجشك و گونه هاي معدودي از ديگر پرندگان مهاجر است. يكي از كارشناسان واحد پرنده شناسي سازمان حفاظت محيط زيست در مورد جايگاه پرندگان در فرهنگ ايران مي گويد: كمتر پيش آمده تا ما پرندگان را از ديدگاه تاثيرگذار بر روي زندگي طبيعي انسان ها بر آن نگاه كنيم. مردم اكثرا پرندگان را از زاويه تغذيه و شكار نگاه مي كنند و در اغلب كشورهاي اروپايي چون بن، فرانكفورت، لندن و پاريس در پارك ها مكان هايي وجود دارد كه امكان اقامت براي پرندگان مهاجر فراهم مي شود. منصوري در زمينه فعاليت تعدادي از موءسسات خصوصي جهت حفظ و نگهداري پرندگان مي گويد: در كشورهاي اروپايي سازمان هاي غيردولتي وجود دارند كه متشكل از علاقه مندان به پرندگان است. به عنوان مثال يكي از تشكل هاي زيست محيطي هلند حدود 900 هزار نفر عضو دارد كه 370 هزار نفر از آنها عضو بخش پرنده شناسي اين تشكل هستند. همچنين اين سازمان ها اقداماتي چون ساخت آشيانه هاي مصنوعي و فراهم سازي غذا در سطح شهر براي پرندگان انجام مي دهند. متاسفانه در تهران چنين سازمان هاي علاقه مند به حفاظت پرندگان وجود ندارد. اين كارشناس همچنين در مورد وضعيت بودجه سازمان حفاظت محيط زيست در قسمت پرنده شناسي و دفتر حيات وحش، مي گويد: به علت كمبود بودجه در زمينه تحقيقات سازمان، فعاليت هاي قسمت پرنده شناسي تقريبا متوقف است. در سال حداكثر 1376 مبلغي كه به قسمت پرنده شناسي داده شد پانصد هزار تومان بود. در صورتي كه بالغ بر بيست ميليون تومان مورد نياز بود. امسال نيز بودجه تعيين شده براي دفتر حيات وحش يك ميليون تومان بود در حالي كه حداقل هزينه مورد نياز دفتر حيات وحش، دويست ميليون تومان برآورد مي شود. به عبارتي از كل اين مبلغ فقط 5 درصد به قسمت پرنده شناسي تعلق مي گيرد. آيا با اين مبلغ براي وضعيت پرندگان كاري مي توان انجام داد. وي در ادامه راجع به نيروي متخصص پرنده شناسي و نوع كار آنها در ايران، مي گويد: كارشناسان پرنده شناسي، كارشان در خارج از سازمان و در صحرا و جنگل و... است. در گذشته اين كارشناسان هر سال حدود 200 تا 220 روز در حال ماموريت و تحقيق بودند. ولي از ابتداي سال 77 تاكنون فقط 5 تا 6 روز ماموريت خارج از سازمان داشته ايم. اين مساله سبب بيكار ماندن و همچنين امكان ادامه تحقيق را از ما سلب مي كند. اينكه لازم است براي ادامه كارهاي تحقيقاتي نيروي جديد استخدام كنيم ولي به علت كمبود بودجه اين كار عملي نيست. با اين تفاسير، ما نه تنها نسل پرندگان را به خطر انداخته ايم بلكه موجب از بين رفتن نيروي انساني متخصص در زمينه پرنده شناسي نيز شده ايم. با وجود اين وضعيت، در واقع ما هم به خاطر علاقه خودمان است كه در سازمان مانده ايم. جمعيت شهرهاي بزرگ روز به روز افزايش پيدا مي كند. با وجود اينكه در كنار اين افزايش جمعيت، به توسعه فضاي سبز نيز توجه شده اما نمي توان به اين توسعه اميدوار بود، زيرا افزايش فضاي سبز مصنوعي پيرامون شهر، چندان به دوام و بقاي نسل پرندگان كه مي روند خاطره شوند، كمك چنداني نمي كند. پرندگان نيز جزيي از زندگي و ادامه حيات ما هستند، براي ماندنشان و روزهاي هجرتشان چه فكري؟ كرده ايم بهناز معزي