Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780304-44752S2

Date of Document: 1999-05-25

خشك، جدي و بدون هرگونه انعطاف! نقد و بررسي درسنامه هاي آموزشي نگاهي به كتاب درسي طراحي ويژه كليه دانش آموزان دوره پيش دانشگاهي اشاره: بررسي درسنامه هاي آموزشي بويژه در دوره هاي دانشگاهي و دبيرستاني، از نخستين روزهاي تاسيس روزنامه همشهري، به طور جدي در دستور كار گروه علمي فرهنگي قرار گرفته و تاكنون دهها كتاب درسي در دوره هاي دانشگاهي، دبيرستاني، راهنمايي تحصيلي و ابتدايي توسط موءلفان، برنامه ريزان درسي، كارشناسان و مدرسان همين كتابهاي درسي مورد نقد و بررسي قرار گرفته و دستاوردهاي مثبتي نيز در پي داشته است كه تغيير يا اصلاح بخشهايي از كتابهاي درسي توسط مسئولان مربوطه، از جمله اين دستاوردها بوده است. آنچه در پي مي آيد بررسي كارشناسي كتاب درسي طراحي است كه به عنوان يك درس اختياري، براي كليه دانش آموزان دوره پيش دانشگاهي در رشته هاي مختلف در نظر گرفته شده است. به اميد توجه و اصلاح كاستي هاي ذكر شده توسط موءلفان اين كتاب درسي، نقد حاضر را، با هم مي خوانيم. در دنياي امروز، اصول نوين تعليم و تربيت هنري، مبتني بر شكل گيري آزاد ذهن و روح هر انسان پس از آموزش مباني است. زيرا هر فرد با ديدي خاص به جهان مي نگرد و داراي ذوق و قريحه مختص به خود است. بنابر اين، نمي توان تمام افراد را در قالبهاي مشخص و از پيش تعيين شده قرارداد و از آنها انتظارات برابر داشت. بهترين نوع تعليم و تربيت هنري، يافتن توانائي هاي شخصي و قابليت هاي هر دانش آموز است، در ايجاد شخصيت مستقل و متمايز هنري و فردي او. به طور كلي هر معلم در محيط آموزشي خود، مبتكر طرحهاي ويژه و خاصي است كه شايد، بازسازي و بازنويسي لحظه هاي آموزشي او غيرممكن باشد; زيرا كشف توانائي هاي دانش آموزان، در لحظات خاص معنوي صورت مي گيرد. مي توان گفت: فضاي تعليم و پرورش هنري، نوعي كشف الشهود است كه براي رسيدن به اين فضاي مقدس، نوع ارتباط بين استاد و شاگرد بسيار اهميت دارد. همچنين مقدمه چيني هاي يك معلم در جهت نيل به هدف آموزش، از مهمترين بخش هاي تعليم و تربيت است. نقد و بررسي كتاب طراحي روش تعليم در كتاب طراحي پيش دانشگاهي، مبتني بر روش مستقيم و آشكار است، يعني خشك، جدي و بدون هرگونه انعطاف! از مهمترين مسائل تعليم و تربيت امروز، آن است كه ما براي ياددادن مطالب جديد، همواره بر مطالب و دانسته ها و تجربيات گذشته دانش آموزان تكيه كنيم و چون دانش آموزان ما، در دوره راهنمايي تحصيلي از تربيت صحيح هنري برخوردار نيستند، در واقع ما با دانش آموزاني در دوره نظري سروكار داريم كه از نظر آگاهي هاي هنري در نقطه صفر قرار دارند. همچنين آگاهي از وضعيت رواني دانش آموزان در مقطع پيش دانشگاهي نيز، خود از مهمترين موضوعاتي است كه همواره مدرسين با آن روبه رو هستند. بنابر اين، جا دارد در همين جا، هدف از قرار دادن اين واحد در بين دروس تئوري رشته هاي رياضي، تجربي و انساني مورد سوءال قرار ؟ گيرد * آيا موءلف قصد داشته با تاليف اين كتاب و برنامه اي حدود 4 ساعت در هفته دانش آموزان نظري را به يك طراح حرفه اي تبديل؟ كند * آيا هدف از هنر طراحي، صرفا فن طراحي استنباط شده، كه چنين فشرده تمام فصول و مباحث مهم طراحي را كه دانش آموزان گرافيك در هنرستانها و در طي 4 ترم يا دو سال فرا مي گيرند (چهار كتاب طراحي در هنرستانهاي فني و حرفه اي ) دانش آموز، دوره نظري بايد در عرض يك ترم، آن هم در سال آخر خود فرا؟ بگيرد * آيا هدف، وارد كردن فشار رواني مضاعف بر پيكره دانش آموز است (با توجه به تكاليف آخر هر فصل )؟ * آيا هدف از آموزش اين واحد، نمي توانست به شكل بهتري مطرح شود. مثلا: - 1 آيا هدف آموزش نمي توانست پرورش هنر و خلاقيت؟ باشد - 2 آيا هدف آشناسازي دانش آموز با زيبايي هاي بصري نمي توانست تلقي؟ شود - 3 آيا هدف آموزش روشهاي نوين خلاقيت از طريقي به جز حفظ مطالب نظري نمي توانست؟ باشد - 4 آيا هدف وارد شدن به دنياي احساسات و عوالم روحي براي كسب آرامش نمي توانست به شمار؟ آيد اگر ما اهداف آموزش درس هنر را چنين ارزيابي كنيم، كتاب طراحي پيش دانشگاهي داراي نكات ضعف و كاستي هاي قابل بررسي متعددي است: * قبل از هر نكته اي، بايد متذكر شد كه انتقال مفاهيم در كتاب طراحي، نبايد به كمك شيوه هاي بياني و ادبي ( نوشتاري ) صورت گيرد، بلكه بيان تصويري مهمترين عامل ياددهي و يادگيري است و كلمات و جملات، بايد براي كمك به بيان تصويري آورده شوند كه اين مسئله در كتاب طراحي به چشم نمي خورد. * دومين مسئله در تعليم طراحي، مطالعه طراحيهاي استادان برجسته طراح ايراني و خارجي است كه لازم است در طي اين مطالعات دانش آموزان با سبك ها و روش هاي طراحي آشنا شوند و اينكه چرا موءلفين محترم، اصلا از اين طراحيهاي شاخص بهره نبرده اند، جاي سوءال؟ دارد و حتي تصاوير محدودي را هم كه آورده اند، فاقد زيرنويس و نيز نام هنرمند و زمان و مكان است! در حالي كه شناخت هنر، اولين گام در جهت ايجاد انگيزه و اجراي كار هنري است و اگر دانش آموزان را با ابزار شناخت و تجزيه و تحليل كار هنرمندان آشنا كنيم، به دليل بالا رفتن آگاهي و بينش آنها، نه به منظور تقليد، مي توانند در اجراي كار هنري از موفقيت بالاتري بهره ببرند. * سومين مسئله قابل طرح، تكاليف خشك و بدون محتواي هنري است كه فاقد انگيزه هاي لازم براي دانش آموزان بوده و نمونه ديگري است از همان مشق شب بچه هاي دبستاني! 80 قريب سال پيش يوهان اتين در مدرسه هنري باهاوس هنرجويان را با روش خاص و نوين خود به انجام كار هنري ترغيب او مي كرد در آن زمان معتقد بود كه آموزش كهنه آكادمي قرون وسطايي را بايد دور ريخت. آموزش هنر او از طريق مطالعه طبيعت از طريق حواس پنج گانه و پويايي ذهني بدون هيچ شتابي صورت * مي گيرد و اكنون ما در انتهاي قرن بيستم در كتاب طراحي خود از روشهاي منسوخ قرون وسطايي بهره گرفته ايم. كه به دليل محدوديت در امر نگارش، بقيه كاستي ها را فهرست وار ارائه خواهم كرد: - 1 مشخص نبودن هدف برنامه ريزان آموزشي براي موءلفان (رشته دانش آموزان - وقت دانش آموزان - توان دانش آموزان ). - 2 فشردگي مطالب در اين كتاب خارج از تصور است. (عدم تناسب حجم محتواي كتاب با زمان پيش بيني شده ). - 3 عدم انسجام و وحدت بين سرفصل هاي كتاب (مثل مبحث تركيببندي در فصل ششم در صفحه 28 مناسبتر است ). - 4 عدم تعاريف ساده و روشن درباره عناصر طراحي و داشتن بحث هاي طولاني و بيهوده و بدون نتيجه گيري. - 5 وجود تصاوير بي ربط و بدون زيرنويس از ديگر معايب مشخص كتاب است. - 6 شرح مفاهيم بصري بيشتر به كمك الفاظ صورت گرفته تا تصوير و بنابراين نامفهوم است. مثل: مبحث ريتم، وزن در صفحه. 114 - 7 نامربوط بودن جملات با تصاوير در بعضي قسمتهاي كتاب (صفحات 118 و). 23 - 8 مطرح شدن بعضي موضوعات بدون تصاوير و شرح كافي مانند: مطالب پرسپكتيو سه نقطه اي. 76 - 9 غلط بودن طراحي در چند تصوير كتاب ( مثلا صفحات 36 118 56 و). - 10 به كار نبودن طراحيهاي هنرمند ايراني و خارجي به طور مشخص. - 11 نكته ديگر اين كه دانش آموزان در اين كتاب فراگير خوانده مي شوند نه هنرجو و اين مسئله، مورد انتقاد است. هرچند كه در اين كتاب به فن طراحي پرداخته، نه به هنر طراحي; بنابر اين شايد واقعا فراگير باشند، نه هنرجو! در پايان سخن، بايد گفت: چنين به نظر مي رسد موءلفان محترم يا به دليل تعجيل در تاليف و يا به دلايل ديگر، كتابي را طراحي كرده اند كه فاقد استانداردهاي لازم براي شرايط و زمان پيش بيني شده است. بنابر اين: اين كتاب، به دليل ضعف هايي كه دارد، راهنماي خوبي براي دبيران و دانش آموزان نيست. جهت اطلاع لازم به ذكر است كه در سال تحصيلي جاري ( - 78 ) 1377 حدود 60 دبير در سطح 19 منطقه شهر تهران به تدريس واحد اختياري هنر در مقطع نظري، مشغول بوده اند كه از اين عده تنها 15 تن داراي مدرك تحصيلي كارشناسي هنر بوده اند و بقيه حتي فاقد مدرك لازم و شايد توانايي كافي باشند. در چنين شرايطي، وجود يك كتاب بدون مشكل و خوب مي تواند بسياري از مشكلات را برطرف سازد و راهنماي خوبي براي تدريس اين واحد، حتي براي افراد فاقد مدرك هنري، در مدارس ما باشد. اميد است دست اندركاران، قبل از آن كه اين واحد درسي، تبديل به همان نمايش تكراري و خسته كننده درس هنر دوره راهنمايي شود، اقدامات موءثر و جدي خود را در جهت اهداف عالي و تربيتي اين واحد درسي مبذول بنمايند. صديقه نيرآل داود * مقايسه يكي از تكاليف كتاب طراحي با تكاليف كتاب طرح و نقش اتين: ميلادي - 991998 ص 42 كتاب طراحي 40 نمونه طراحي خطي از احجام ساده (بامداد و قلم فلزي ). - 1921 ص 91 كتاب طرح اتين با مشخصه مربع تمرين كنيد (به منظور ايجاد حس وحدت كه از مشخصه هاي تركيببندي است توام با تضاد تيره - روشن... )