Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780302-44727S1

Date of Document: 1999-05-23

چگونه با انتقاد روبه رو؟ مي شويد * هيچ كس از شنيدن انتقاد خوشش نمي آيد، ولي اگر ياد بگيريم كه با انتقاد به طرز سازنده روبه رو شويم، منبع مهمي براي رشد شخصي در اختيار ما قرار مي گيرد شما معمولا در برابر انتقاد، چه واكنشي نشان؟ مي دهيد آيا از انتقاد ديگران ناراحت؟ مي شويد آيا فكر مي كنيد بايد در مقام دفاع از خود؟ برآييد بيشتر مردم از انتقاد خوششان نمي آيد; با اين همه كم نيستند آدمهايي كه با آرامش و متانت با انتقاد روبه رو مي شوند و سعي مي كنند در آينه انتقاد ديگران، با واقعيت وجودي خود به شكل خلاق روبه رو شوند و به تعبيري از انتقاد، چيزي بياموزند. وقتي شما در برابر انتقاد ديگران، به شدت واكنش نشان مي دهيد، درواقع او را مطمئن مي كنيد كه روي نقطه حساسي انگشت گذاشته است. اما به راستي چرا بايد اين قدر آسيبپذير؟ باشيم با اينكه هيچ كس دوست ندارد مورد انتقاد قرار بگيرد، اگر ياد بگيريم كه با انتقاد به نحو سالم و مثبتي روبه رو شويم، به جاي آنكه آن را آزاردهنده بيابيم، سودمند و ثمربخش خواهيم ديد. شايد بارها شنيده باشيد كه بهتر است با انتقاد، به طرز شايسته اي برخورد كنيم، اما احتمالا به ندرت شنيده ايد كه چرا بايد اين كار را بكنيد. مردم معمولا سعي مي كنند در مقابل انتقاد، رفتاري شايسته داشته باشند; اما خدا مي داند كه در همان حال، در عمق وجودشان چه مي گذرد. پروين احمديان (كارمند بانك ) مي گويد: در برابر انتقاد معمولا سعي مي كنم جلو خودم را بگيرم و وانمود كنم كه چقدر منطقي و معقولم، ولي راستش تا مدتها ناراحت مي شوم و احساس مي كنم بهاي سنگيني را براي اين ژست روشنفكرانه پرداخت كرده ام. درواقع اگر بخواهم صادقانه عمل كنم، بايد هرچه دم دستم هست، به طرفش پرتاب كنم! پاي حرفهاي بسياري از آدمها كه مي نشينيم، همين عقيده را آنها دارند مي گويند، جلو خشم خودم را مي گيرم، چون يك انسان معقول بايد منطقي باشد. اما واقعا منطق قضيه در كجاست و چرا بايد منطقي؟ باشيم دكتر فرهاد شاملو ( روانپزشك ) مي گويد: اين شيوه برخورد با انتقاد، از نظر عاطفي، زيانبار است. درواقع، راه پذيرش منطقي انتقاد اين نيست كه فقط جلو خشم خود را بگيريم و وانمود كنيم كه چقدر فهميده و سنجيده هستيم، بلكه انتقادپذيري اين است كه ياد بگيريم چگونه از انتقاد به عنوان يك كاتاليزور براي كمك به رشد خود استفاده كنيم. به عبارت ديگر، بايد واقعا در آينه انتقاد بنگريم و به پيام واقعي انتقادكننده گوش كنيم و آن را فرصتي براي شناخت رفتار نامطلوب خودمان و جايگزين كردن رفتار صحيح بدانيم. به اين ترتيب، به جاي آنكه حس كنيم ديگران قصد دارند خواسته خود را به ما تحميل كنند، به اين نكته بينديشيم كه انتقاد آنها تا چه حد مي تواند به سود ما تمام شود و انتقادكننده تا چه اندازه مي تواند با انتقاد خود، به ما خدمت كند. براين اساس، بايد انتقاد را به عنوان منبع و گنجينه اي از اطلاعات جديد بدانيم و آن را به شكل عيني ارزيابي كنيم و درواقع، انرژي عاطفي (ايجاد شده در اثر انتقاد ) را در مسيري سازنده و ثمربخش هدايت كنيم و بعد هم بكوشيم براي اصلاح رفتارمان، قدمهاي لازم را برداريم. درحقيقت، بايد تعريف جديدي از انتقاد به دست بدهيم و آن را در مسير استراتژي خود به كار بگيريم. بسياري از مردم انتقاد را به معناي خرده گيري و ايراد تلقي مي كنند; در اين صورت آيا بهتر نيست، هرازگاهي در فرهنگ واژگان شخصي خود، تجديدنظر؟ كنيم تلقي شما از انتقاد؟ چيست گيتي آرا ميرعلي اكبري (دبير ادبيات ) مي گويد: من، انتقاد را نوعي راهنمايي خشم آهنگ مي دانم و سعي مي كنم، با تعديل و تلطيف آن، پيام انتقادگر را دريابم. مهري قزلباش (خانه دار ): من سعي مي كنم بفهمم كه چرا از من انتقاد شده; چون ممكن است طرف مقابل، موضوع را طور ديگري مي بيند. درهرحال، بايد گوش كنيم و قبل از هر قضاوتي، به كنه مطلب پي ببريم. سعيد ذاكري (كارمند ) انتقاد هرچه باشد، من يكي زيربارش نمي روم. چون از ژست عالمانه بدم مي آيد و تمام مدت پيش خودم مي گويم، كي حرفش تمام مي شود. رحيم علو (دانشجوي رشته برق ) معناي انتقاد اين نيست كه يكي از ما دو نفر درست فكر مي كنيم و ديگري اشتباه فكر مي كند; بلكه معناي آن اين است كه بايد ازطريق آن به نوعي تفاهم و مصالحه برسيم. روزبه پويان (دانش آموز ) به انتقاد با دقت گوش مي كنم، چون خيلي چيزها درباره من و او به من مي گويد. ازجمله اينكه او چطور فكر مي كند و چه انتظاري از من دارد و درعين حال من چطور فكر مي كنم و چطور رفتار درهرحال مي كنم به جاي اينكه از كوره دربروم، سعي مي كنم، حرف او را بفهمم. همين! به اين ترتيب، برداشت و تعريف ما از انتقاد مي تواند در روشنگري مساله به ما كمك كند; بنابراين در قدم اول بايد بكوشيم: ) 1 شيوه نگرش خود را تغيير دهيم. چون اگر فكر كنيم كه انتقاد، يعني من اشتباه كرده ام هرگز آن را نمي پذيريم. ) 2 شيوه تفكر خود را عوض كنيد براي مثال، به جاي آنكه بگوييد: اين شخص، هميشه از من انتقاد مي كند بگوييد: اين، شخص گاهي از من انتقاد مي كند و به جاي آنكه بگوييد: من كار بدي كرده ام بگوييد: احتمالا بعضي از كارهايي كه كرده ام، بد بوده است به اين ترتيب، با تغيير نگرش و شناخت خود، مي توانيد به ارزيابي منطقي تري دست يابيد. ) 3 انتقاد را به شكل سنجيده اي تعبير و تفسير كنيد. براي سنجش اعتبار يك انتقاد، راههاي مختلفي وجود دارد. از خود بپرسيد: * اين انتقاد تا چه اندازه اهميت؟ دارد يا اين آگاهي چقدر برايم مهم؟ است * انتقادكننده تا چه حد معتبر؟ است فرض كنيد يك پزشك متخصص از ناپرهيزي غذايي ما انتقاد مي كند و يا پليس راهنمايي و رانندگي، از روش رانندگي ما انتقاد مي كند. * شرايط عاطفي را درنظر بگيريد. انتقاد در چه شرايطي صورت؟ مي گيرد گاهي ممكن است يك نفر فقط به اين دليل از شما انتقاد كند كه خودش در شرايط مطلوبي ازنظر جسمي و رواني نيست و يا از تنشهاي عاطفي رنج در مي برد چنين شرايطي مي توان با درك وضعيت و شرايط انتقادكننده، به واكنش مطلوب و سنجيده اي رسيد. * توجه كنيد كه يك انتقاد تا چه حد تكرار مي شود. براي مثال اگر بارها از شما در موردي انتقاد مي شود، جا دارد كه از خود بپرسيد چرا چنين است و با درك موقعيت و علت رفتار خود، درصدد اصلاح آن برآييد براي نمونه، اگر رئيس اداره، مدام از تاخير ورود شما انتقاد مي كند، بايد سعي كنيد، پيام و انگيزه واقعي آن را دريابيد. * سنجش جنبه هاي مثبت و منفي. گاهي ممكن است به اين نتيجه برسيد كه براي پذيرش انتقاد ديگران، بايد بهاي سنگيني را بپردازيد. در اين شرايط، احتمال دارد ترجيح بدهيد كه به جاي تغيير رفتار خود، شرايط را عوض كنيد. براي مثال كارمندي كه مدام مورد انتقاد رئيس اداره قرار مي گيرد، ممكن است به اين نتيجه برسد كه براي آن كار ساخته نشده است و بايد كارش را عوض كند. پيشنهادهاي يادشده مي توانند ما را در واكنش به انتقاد و تصميم گيري درقبال آن ياري دهند. در هر حال، هيچ كس از شنيدن انتقاد خوشش نمي آيد، ولي اگر ياد بگيريم كه با انتقاد به طرز سازنده روبه رو شويم، منبع مهمي براي رشد شخصي در اختيار ما قرار مي گيرد. واقعيت آن است كه تا وقتي با ديگران رابطه داريم، يعني تا زماني كه زنده هستيم، با انتقاد روبه رو خواهيم شد و به آن نياز خواهيم داشت. بنابراين، منافع همه ما حكم مي كند كه ياد بگيريم از آن به نحو احسن استفاده كنيم. ميرمحمود ميرزاده