Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780226-44655S2

Date of Document: 1999-05-16

نقش نمايندگان زن در تصويب لوايح مربوط به زنان تركيب * زنان نماينده به گونه اي نيست كه از نظر فكري و مواضع سياسي انسجامي بين آنها برقرار كند ولي مي توان گفت كه بر سر موضوعات مربوط به زنان به ويژه موضوعات حقوقي، همه زنان نماينده براي تصويب طرح يا لايحه به نفع زنان جامعه فعال هستند. حضور 14 نماينده زن در مجلس پنجم نشان دهنده تلاش زنان براي شركت گسترده تر در مسايل سياسي، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي و مراكز مهم تصميم گيري و قانونگذاري بوده و پاسخ مثبت جامعه به اين تلاش است. از زمان پيروزي انقلاب اسلامي تاكنون هيچ يك از دوره هاي مجلس شوراي اسلامي اين تعداد از زنان را در خود نداشته است. هرچند كه تا رسيدن به نسبتي عادلانه تر راه درازي در پيش است. به دليل حضور چشمگيرتر زنان در مجلس پنجم، طبيعتا طرحها و لوايحي كه مي توانست تاثير به سزايي در سرنوشت زنان ايراني داشته باشد نيز بيشتر مطرح و پيگيري شد. زنان نماينده از مجلس چهارم تلاش زيادي براي نظام مند كردن بررسي مسايل زنان در مجلس آغاز كردند به همين منظور طرح تشكيل كميسيون زنان تقديم مجلس چهارم شد. هرچند اين طرح سه بار در اين دوره مجلس رد شد ولي در نهايت در مجلس پنجم به دليل پيگيريهاو رايزيني هاي مكرر نمايندگان زن اين طرح به تصويب رسيد و كميسيون مزبور تشكيل شد. شايد بتوان كميسيون زنان را يكي از كميسيونهاي مورد علاقه مجلسيان عنوان كرد زيرا بيش نفر 80از براي عضويت در آن داوطلب شدند ولي در نهايت هشت نماينده زن و هفت نماينده مرد براي عضويت در آن انتخاب شدند و هيات رئيسه اي مركب از سه زن و سه مرد تشكيل شد و نخستين زن به عنوان رئيس يكي از كميسيونهاي مجلس انتخاب شد. هرچند تركيب زنان نماينده به گونه اي نيست كه از نظر فكري و مواضع سياسي انسجامي بين آنها برقرار كند ولي مي توان گفت كه بر سر موضوعات مربوط به زنان به ويژه موضوعات حقوقي، همه زنان نماينده براي تصويب طرح يا لايحه به نفع زنان جامعه فعال هستند. و در اين مورد نقاط مشتركي بين آنها وجود دارد. اما در مورد مسايل سياسي و طرحها و لوايحي كه جنبه هاي سياسي و فكري آن قابل توجه است اختلاف نظرهايي بروز كرده و نشان مي دهد كه زنان نماينده مجلس نيز از درگيريهاي لفظي و مخالفت هاي سياسي جامعه بي نصيب نيستند. از مهمترين بحث هايي كه در مجلس پنجم از سوي زنان نماينده در مورد حقوق زنان مطرح شد محاسبه مهريه با نرخ روز بود. زنان نماينده تلاشهاي زيادي در جهت جلب نظر علماي حوزه هاي علميه، روحانيون مجلس و ساير نمايندگان كردند تا توانستند با وجود مخالفت هاي شديدي كه با طرح شد، آن را به تصويب برسانند. توجه به اين نكته ضروري است كه چون مسئله حقوق زنان عمدتا با ديدگاههاي فقهي در ارتباط است جلب نظر نمايندگان نيازمند فراهم آوردن زمينه هاي شرعي آن است. همين امر مشكل بودن مسير تصويب يك قانون در مورد حقوق زنان را نشان مي دهد. شايد اين ادعاي غلطي نباشد كه بگوييم تلاش زنان نماينده اي كه در جناح سنتي قرار دارند، راهگشاي تصويب اين نوع قوانين است، چرا كه عمده مخالفتها با طرح هاي مربوط به زنان از ناحيه افراد اين جناح صورت مي گيرد. طرح محاسبه مهريه با نرخ روز بحث هاي طولاني را در جلسه علني مجلس بوجود درگيري آورد لفظي بين يكي از نمايندگان با نماينده دولت كه هر دو روحاني بودند حساسيت موضوع را دو چندان مي كرد. در نهايت با كوشش همه زنان نماينده بود كه طرح محاسبه مهريه با نرخ روز با آراي ضعيفي به تصويب رسيد. در سال جاري نيز طرح اصلاح قانون مطبوعات كه به طرح ممنوعيت استفاده ابزاري از تصاوير زنان مشهور شد از سوي شوراي فرهنگي اجتماعي زنان و توسط نمايندگان به مجلس تقديم شد. در اين طرح علاوه بر تصريح ممنوعيت استفاده ابزاري از تصاوير زنان و تحقير و توهين به جنس زن، بر ممنوعيت دفاع غيرشرعي و غيرقانوني از حقوق زن نيز تاكيد شده بود! اين طرح در بين زنان نماينده از پشتيباني كامل برخوردار نبود هرچند كه همه آنها بر مخالفت با استفاده ابزاري از تصاوير زنان تاكيد داشتند ولي به دليل كلي و مبهم بودن واژه هاي طرح و احتمال سوءاستفاده از آنها عليه مطبوعات با كليات آن موافق نبودند به ويژه آنكه اين طرح مطبوعات رادر دفاع از حقوق زنان به بهانه ايجاد تضاد بين زن و مرد محدود مي كرد. شايد بتوان عدم اجماع نظر نمايندگان زن روي اين طرح را ناشي از مرزبنديهاي بوجود آمده پس از دوم خرداد دانست. زيرا طرح مزبور داراي بار سياسي براي محدود كردن مطبوعاتي بود كه به واسطه سياست هاي توسعه فرهنگي آقاي خاتمي، روز به روز در حال گسترش هرچند بودند كه وجود نقايص در كار برخي مطبوعات كه براي كسب تيراژ اقدام به استفاده از تصاوير زنان مي كردند، زمينه ارائه چنين طرحي را فراهم آورد، اما نبايد از نظر دور داشت كه نكته مهم طرح، بستن زمينه بحثهاي حقوقي مربوط به زنان در مطبوعات بود. اين بحث به شفاف شدن و حل مشكلات حقوقي و اجتماعي زنان كمك بسيار مي كرد. كميسيون زنان، خانواده و جوانان نقش عمده اي در تصويب اين طرح و تضمين مجازات براي مطبوعاتي داشت كه از مواد اين قانون تخلف مي كردند، حتي مجازات لغو امتياز، در صورت استفاده ابزاري از تصاوير زنان و بحث هايي كه باعث ايجاد تضاد بين زن و مرد و يا زير سئوال بردن حدود شرعي مي شود، پيش بيني و تصويب شد. اين مصوبه باعث شد كه حتي مراكز رسمي دفاع از حقوق زنان نيز عقبنشيني كنند. طرح مزبور در اوايل سال 1377 در مجلس طرح شد پس از آن باز هم نمايندگان و از جمله زنان نماينده اي كه عمدتا مربوط به جناح خاص سياسي در مجلس مي شدند اقدام به ارائه طرح ديگري در مورد انطباق امور پزشكي با موازين شرع كردند. در اين طرح پيش بيني شده بود كه اقدامات تشخيصي، درماني و حمل بيماران بايد توسط همجنس صورت گيرد. اين قسمت طرح، مخالفت هاي گسترده اي را در بين مردم و جامعه پزشكي كشور بوجود آورد به گونه اي كه بعدا طراحان طرح اعلام كردند كه قصدشان از تنظيم مواد طرح، ممنوعيت مراجعه زنان به پزشكان مرد و يا بالعكس نيست و طرح اين موضوع در مطبوعات، برداشت غلط و نوعي عوام فريبي از سوي مطبوعات بوده است. در حالي كه به صراحت بند 5 ماده واحده اين طرح مي گويد اقدامات تشخيصي، درماني و حمل بيماران بايد توسط همجنس صورت گيرد كه منظور از اقدامات تشخيصي و درماني همان تشخيص بيماري و درمان آن توسط پزشك بوده است. اين طرح كه به صورت مستقل به زنان مربوط نمي شد ولي شامل آنها نيز گرديد، و به دليل وجود پاره اي نارسايي ها در مورد مسايل پزشكي زنان و كمبود كادر متخصص مشكلاتي را براي جامعه زنان بوجود مي آورد هرچند كه زنان نماينده حامي اين طرح، حل مشكلات اخلاقي و رعايت حجاب اسلامي براي آرامش بيشتر زنان در محيطهاي پزشكي را دليل عمده ارائه طرح، عنوان مي كردند. مجلس به عنوان برآيند نظرات مردم متاثر از ديدگاههاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي جامعه است و اين ديدگاهها در بين نمايندگان به صورت بارزي نمود دارد. پس از حماسه دوم خرداد و شفافيت در عرصه مواضع سياسي گروهها در جامعه، مجلس نيز از اين مواضع بر كنار نماند و نمايندگان جناح هاي سياسي كشور به صورت شفاف تري داراي مرزبندي هاي موجود در جامعه شدند. اين تاثير در بين زنان نماينده نيز مشخص بود و نهايتا در هماهنگي زنان براي تصويب طرحها و لوايح و كار كميسيونهاي مجلس به ويژه كميسيون بانوان تاثير داشت. اين كميسيون كه عناصر بيشتري از جناح خاصي را در خود پذيرفته بود موجبات انفعال زنان وابسته به جناح ديگر را فراهم مي كرد به گونه اي كه اعضاي جناح هاي ديگر كمتر حاضر شدند در جلسات اين كميسيون حاضر شوند و تقريبا جلسات كاملا بصورت جناحي و با تفكر خاص تشكيل شده و مي شود. والسلام زهرا ابراهيمي