Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780220-44589S1

Date of Document: 1999-05-10

همزمان با برپايي دوازدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران; گام به گام با كتابخانه هاي آموزشگاهي... بررسي اهميت، كاركردها و نقش هاي آموزشي - تربيتي كتابخانه هاي مدارس در فرآيند ياددهي - يادگيري اشاره: در عصر حاضر، يكي از مشكلات آموزش و پرورش در كشورهاي جهان، انتخاب ميزان و روش انتقال علوم و فنون به جوانان است، تا از يك سو دانش آموزان با مقوله هاي مختلف و متنوع علمي و فني آشنايي نسبي داشته باشند و از سوي ديگر اطلاعات آنان به روز بوده و متناسب با سرعت پيشرفت علوم و تكنولوژي حركت كنند. به عقيده صاحبنظران تعليم و تربيت، دانش آموزان و دانش پژوهان با بهره مندي از مطالعه كتابهاي درسي و غيردرسي، مي توانند بر كميت و كيفيت اطلاعات و مهارتهاي خويش افزوده و از دستاوردهاي علمي و تحقيقي برخوردار شوند. وجود كتابخانه در هر مدرسه، مي تواند از شاخصهاي مهم پيشرفت تحصيلي و اعتلاي نظام آموزشي باشد. در واقع براي ايجاد عادت مطلوب كتابخواني در نزد كودكان و نوجوانان، بيشترين مسئوليت برعهده معلمان، مديران و نيز كتابداران مدارس است. هنوز قريب 60 درصد از مدارس كشورمان فاقد كتابخانه مناسب و مستقل هستند واين در حالي است كه هيچگونه شك و ترديدي در ضرورت و اهميت اين امر وجود ندارد. از جمله عواملي كه محيط مدرسه را در كنار امكانات ورزشي، آزمايشگاهي و كارگاهي پويا مي كند، وجود فضاي مستقلي به نام كتابخانه و گسترش فرهنگ كتابخواني در مدرسه است. به دليل آنكه راه اندازي كتابخانه جذاب در واحدهاي آموزشي عمومي، نياز به هزينه هاي مستمري دارد، عدم تخصيص اعتبار مستقل به امر خريد كتاب و تجهيز كتابخانه، امروزه مدارس ما را با فقر كتاب مناسب با شرايط سني و روحي دانش آموزان روبرو ساخته و مدارس از اين بابت به سختي رنج مي برند و نمي توانند پاسخگوي واقعي نياز كودكان و نوجوانان باشند. بي شك، حل اين مشكل اساسي آموزش و پرورش، و گسترش فرهنگ مطالعه و تحقيق در بين جوانان و نوجوانان، نيازمند برنامه ريزي دقيق و مساعدت كليه مسئولين ذيربط است. اختصاص مكان مستقلي به نام كتابخانه در مدارس، تخصيص اعتبار براي توسعه و تجهيز كتابخانه هاي آموزشگاهي، اختصاص ساعت ويژه تحت عنوان ساعت مطالعه و تحقيق در برنامه هاي درسي دانش آموزان و نيز برگزاري ساعات درس انشاء و ادبيات در كتابخانه، از جمله اقداماتي است كه براي ترويج فرهنگ كتابخواني در بين دانش آموزان مي تواند انجام پذيرد. كتابخانه قلب آموزشگاه است. كتابخانه هر مدرسه نه تنها مي بايست به صورت مهمترين كانون مراجعه دانش آموزان، اولياء و مربيان درآيد، بلكه مي تواند محل رجوع همه همسايه ها و اهالي محل نيز باشد. تاسيس و فعال كردن كتابخانه هاي مدارس توسط اولياء و مربيان و مساعدت افراد علاقه مند و دست اندركاران مسايل اجتماعي و تربيتي از مهمترين اقدامات نيك در جامعه است و جاي فعاليتهاي نيكوكارانه، كه در سالهاي اخير در حوزه هاي ديگر گسترش يافته، در اين زمينه خالي است. برگزاري مراسمي از قبيل معرفي كتاب هفته و كتاب ماه به منظور آشنايي با كتابهاي تازه نيز مي تواند گامي در جهت ترويج فرهنگ كتابخواني در ميان دانش آموزان باشد. حضور فعال معلمان محبوب بچه ها در كتابخانه و معرفي كتابهاي تازه توسط اين افراد به دانش آموزان و خانواده ها، از مهمترين عوامل ايجاد نگرش مثبت نسبت به كتاب است. همچنين اختصاص بخشي از ساعات درس ادبيات فارسي، انشاء و يا علوم اجتماعي به بحث پيرامون كتاب هفته، مي تواند از جمله فعاليتهاي معلمان، در تقويت انگيزه كتابخواني در دانش آموزان باشد. بديهي است سخت گيري هاي بي مورد و تاكيد بر محفوظات و ايجاد رقابتهاي نابرابر درسي، از موانع اصلي شكوفايي خلاقيتهاي ذهني و از عوامل بازدارنده دانش آموزان در گرايش به كتاب و كتابخواني است. برقراري ارتباط مستمر ميان كتابخانه هاي آموزشگاههاي هر منطقه و ايجاد سالانه تبادل خدمات بين كتابخانه اي نيز، مي تواند بر غناي منابع كتابخانه ها بيفزايد. همچنين حضور كتابداران آموزش ديده و طبقه بندي كتابهاي موجود و اتخاذ موءثرترين روش در معرفي كتابهاي تازه توسط كتابداران، مي تواند توسعه و تقويت كتابخانه هاي مدارس را به دنبال داشته باشد. همچنين، بايد اقدام اخير وزارت آموزش و پرورش در اختصاص كتابدار موظف به مدارسي كه داراي دو هزار جلد كتاب هستند را به فال نيك گرفت. در سالهاي گذشته و به ويژه در سال تحصيلي جاري، وزارت آموزش و پرورش، در پي كاهش تدريجي تعداد دانش آموزان، بر آن شده است تا قدري هم در مقوله كيفيت بخشي فعاليت كند كه صدور ابلاغ براي كتابداران مدارس نيز در زمره يك فعاليت كيفي قابل توجه بوده و نشان از عنايت ويژه وزارت آموزش و پرورش به ترويج فرهنگ كتابخواني در ميان دانش آموزان دارد. البته اگر ترتيبي اتخاذ شود كه كتابداران از ميان اهل فن انتخاب شوند و يا دوره هاي آموزشي خاصي براي آنها تشكيل شود، به طور قطع و يقين اثربخشي بيشتري را شاهد خواهيم بود. در حال حاضر، متاسفانه تعدادي از كتابداران، از ميان معلماني كه در كلاس درس، كارآمدي كمتري دارند، انتخاب مي شوند كه پسنديده نيست و بايد، درست عكس اين حالت اتفاق افتد و كتابداران، از بين زبده ترين و محبوبترين معلمان انتخاب شوند. استفاده از آراء و پيشنهادهاي دانش آموزان و يا انتخاب نماينده اي از آنها براي عضويت در كميته تهيه كتاب، همچنين برقراري رابطه موءثر ميان مدرسه و دانشگاهها نيز زمينه مطلوبي براي استفاده از امكانات كتابخانه اي دانشگاهها و واحدهاي پژوهشي دانشگاهها به وسيله معلمان و دانش آموزان علاقه مند مدارس خواهد بود. ارائه كارهاي پژوهشي در موضوعات مختلف درسي به دانش آموزان و ارجاع آنان به كتابخانه واحد آموزشي محل تحصيل آنها توسط معلمان مدارس، از ديگر راههاي ترويج فرهنگ كتابخواني در بين دانش آموزان است. خوشبختانه اين مسئله در تغييرات اخير آئين نامه هاي امتحانات دوره هاي ابتدايي و راهنمايي تحصيلي مدنظر قرار گرفته و هم ارز نمره ورقه دانش آموز، به نمره كارهاي پژوهشي، مطالعات جنبي و ديگر فعاليتهاي دانش آموزان نيز توجه شده كه در اين ميان، نقش و جايگاه كتابخواني خود به خوبي مهيا خواهد شد. همچنين در كنفرانسهاي دانش آموزي كه در سالهاي گذشته در برخي از مدارس كشور برگزار شده، شاهد ترويج فرهنگ مطالعه و مراجعه به كتابخانه در بين دانش آموزان هستيم. ايجاد تسهيلات لازم براي انجام ديدارهاي گروهي دانش آموزان از كتابخانه هاي عمومي، كتابخانه هاي مركزي دانشگاههاي كتاب، همچنين ارائه تخفيف ويژه به دانش آموزان علاقه مند براي خريد كتاب از طرف ناشران هم، مي تواند كمك موءثر ديگري در جهت ترويج عادت به كتابخواني در نسل جوان و كمك به رشد فكري آنان باشد. وجود كتابخانه هاي غني در مدارس كه در برگيرنده كتابهاي متنوع، جالب و خواندني براي دانش آموزان باشد، منابع و مراجع معتبري براي معلمان و مشاوران مدارس در جهت مشاوره و راهنمايي دانش آموزان و درمان بسياري از اختلالات رفتاري و انحرافات اخلاقي برخي از دانش آموزان آسيب ديده قلمداد مي شود. چرا كه امروزه از كتابخواني به عنوان يكي از موءثرترين روشها براي پيشگيري از اختلالات رفتاري و درمان ناسازگاري هاي رواني نيز استفاده مي شود. به بيان ديگر، كتاب درماني از ساده ترين و در عين حال پراثرترين روشها براي ايجاد انگيزه هاي تازه و روح افزا در ميان جوانان و نوجوانان و تقويت اعتماد به نفس در آنان است. با توجه به موارد ياد شده مي توان گفت: با وجود معلمان و كتابداران محبوب، دانش آموزان و كتابخانه هاي جالب، جاذب و مملو از كتابهاي تازه، خواندني و دوست داشتني در مدارس، اولياي مدارس و كارگزاران نظام تعليم و تربيت كشور مي توانند از وجود يك مركز بهداشت رواني بسيار موثر بهره مند شوند. كتابخانه، قلب تپنده و پرجنب و جوش هر واحد آموزشي است. قلب آموزشگاه را هر روز، كارآمدتر، فعال تر و پوياتر از روز پيش، به روي دانش آموزان بگشاييم و مطمئن باشيم با گشايش هر كتابخانه، آينده اي روشن و فراخ در پيش ديدگاه فراگيران آينده ساز كشورمان گشوده مي شود.