Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780219-44577S1

Date of Document: 1999-05-09

معلمان چه كتابهايي؟ مي خوانند گزارشي از چگونگي گسترش فرهنگ مطالعه و كتابخواني در ميان معلمان تهراني همزمان با ايام برپايي دوازدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران و آخرين روز از هفته بزرگداشت مقام معلم; سرآغاز; امسال برپايي دوازدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران در فاصله زماني چهاردهم تا بيست و چهارم ارديبهشت ماه، با هفته بزرگداشت مقام معلم و سالروز شهادت استاد شهيد مرتضي مطهري كه از دوازدهم تا نوزدهم همين ماه برگزار مي شود، مقارن شده است معلمان، به عنوان قشر تحصيلكرده، فرهنگ پرور و دخيل در امر كتاب و كتابخواني، هميشه در جامعه ما جايگاه ويژه اي داشته اند. به مناسبت تقارن نمايشگاه كتاب و هفته بزرگداشت مقام معلم و براي پاسداشت جايگاه رفيع معلمي در جامعه و نيز آگاهي از نظريات معلمان تهراني، گزارشي تهيه شده كه بخشهايي از آن، با تلخيص در پي آمده است. آقاي احمدرضا معتمدي، دبير علوم تجربي دوره راهنمايي، اولين معلمي است كه با او به گفتگو مي نشينيم. او كه 23 سال سابقه خدمت دارد، مي گويد: علاقه زيادي به كتاب دارم و سالهاي گذشته حدودا سالي 40 تا 50 كتاب مي خواندم. ولي الان دو سه سالي مي شود كه به ندرت سالي يك كتاب آخرين مي خوانم كتابي كه خواندم، يك كتاب كم حجم علمي درباره دستگاه گوارش بود كه زمستان گذشته، يكي از دانش آموزانم به من هديه كرده با بود بالا رفتن سابقه خدمتم، برو بچه هايم هم سنشان بالا رفته و بيش از آن كه استطاعت هزينه كردن براي خريد كتاب داشته باشم، به دنبال تامين هزينه هاي تحصيل و نيز اين اواخر تامين هزينه جهيزيه دخترم هستم. عليرضا رئيس زاده دبير جامعه شناسي مي گويدسال 18 است كه تدريس مي كنم و هيچ وقت، تدريس خودم را بدون مطالعه انجام نداده ام. هر چند براي خريد كتاب، هيچ كمكي از آموزش و پرورش به ما نمي شود و كتابخانه منطقه محل خدمتم نيز عمدتا كتابهاي مربوط به سالهاي 60 را ارائه مي دهد ولي سعي كرده ام آخرين كتابهاي رشته تحصيلي ام را مطالعه وي كنم با اشاره به اين كه جامعه شناسي نخبه كشي و نقدي را كه بر آن نوشته شده، خوانده است، مي گويد: به نظر مي رسد جمعيت يك ميليوني جامعه معلمان كشور، باعث شده است ما را فراموش كنند. در موقع اختصاص بن كتاب، تنها گروهي كه نامش از قلم مي افتد، معلمان هستند و تازه، بن كتاب اندكي هم كه به مناطق اختصاص مي يابد، به كتابهاي دانش آموزي و چيزهايي از اين قبيل تعلق مي گيرد و به معلمان چيزي نمي رسد. خانم شهلا حسن لو دبير رياضي دوره راهنمايي با 14 سال سابقه خدمت مي گويد: آخرين كتابي كه خواندم، سيري در تربيت اسلامي نام داشت و براي مسابقه اي كه امور تربيتي منطقه به مناسبت سالگرد تاسيس امور تربيتي در هشتم اسفند ماه گذشته ترتيب داده بود، در نظر گرفته شده بود. در واقع چون گفته بودند براي برگزيدگان اين مسابقه جوايزي خواهند داد و علاوه بر آن به كساني كه بيش از 60 درصد سوءالات را پاسخ دهند، گواهينامه ضمن خدمت مي دهند، در اين مسابقه شركت كردم. كتاب خوبي بود و با وجود آن كه براي ارتقاي شغلي در مسابقه شركت كرده بودم، مطالب مناسبي از آن به دست آوردم. وي، اعتقاد دارد تنگناهاي شغلي، مسير دور منزل تا محل خدمت، فرصتي براي مطالعه باقي نگذاشته است و اگر كتابهايي از طرف مسئولان آموزش و پرورش، براي مطالعه، با در نظر گرفتن انگيزه هايي مادي و معنوي در نظر گرفته نشود، فرهنگ كتابخواني در بين معلمان به پايين ترين حد خود خواهد رسيد. خانم محبوبه قرباني كه دبير حرفه و فن است و دهمين سال تدريس خود را آغاز كرده است، نيز چنين اعتقادي دارد. وي كه براي ثبت نام در دوره آمادگي براي زلزله به مركز آموزش نيروي انساني يكي از مناطق جنوبي تهران مراجعه كرده، مي گويد: درست است كه آشنايي با زلزله و چگونگي مقابله با آن تا حدودي به درس حرفه و فن مربوط است، ولي من تنها براي اين به اينجا آمده ام تا پس از ثبت نام و دريافت كتابي كه براي آشنايي با راه هاي آمادگي در برابر زلزله نوشته شده است، در اين دوره غير حضوري آموزشي كه به نوعي به ترويج كتابخواني نيز مربوط است، شركت كنم و به اميد خدا، پس از قبولي، بتوانم دو سه امتيازي بگيرم تا در نقل و انتقالات، ارتقاي گروه و چيزهايي از اين قبيل، به كارم بيايد. ديدگاه خانم ها حسن لو و قرباني را خيلي از معلم هاي ديگري كه با آنها گفتگو كرديم، تائيد در كردند واقع، مطالعه در بين معلمان و مديران مدارس، بيشتر از طريق چنين مسابقه ها و دوره هايي پاينده و پوياست تا از راه مطالعه شخصي، خودجوش و براساس علاقه و نياز معلمان و اين، زنگ خطري است براي آينده فرهنگ ما در بخش كتاب و كتابخواني و نيز تربيت كودكاني كه كتابخوان باشند. شيرزاد عبداللهي دبير آموزش و پرورش منطقه 9 تهران درباره عدم ترويج فرهنگ مطالعه در بين معلمان، اعتقاد ديگري وي دارد مي گويد: مشكل اصلي ما معلمان، مسئولان ارشد آموزش و پرورش اعم از روءسا و معاونان مناطق، مديران كل و معاونين ادارات كل استاني و وزارتي هستند و چون اين افراد به غير از بخشنامه هاي اداري و خلاصه جرايد و برخي تحليل هاي طبقه بندي شده و تعدادي نشريه خاص، چيز ديگري نمي خوانند و آن قدر وقتشان پر است كه نيم نگاهي به روزنامه ها هم نمي اندازند، لذا انتظار اين كه، اينها بتوانند فرهنگ كتابخواني را در بين معلمان ترويج كنند، بيهوده است. وي در ادامه مي گويد: هر منطقه آموزش و پرورش در تهران، لااقل پنج هزار معلم - كمتر و يا بيشتر - دارد، ولي در خيلي از اين مناطق، از يك كتابخانه مركزي به روز، كارآمد و مجهز خبري نيست و اگر كتابخانه اي هم هست، كتابهاي گزينش شده، كهنه و غير كاربردي مشكلي آن، از مشكلات حرفه اي و صنفي معلمان را حل نمي كند. يكي از معاونان آموزشي مناطق آموزشي شهر تهران، براي ترويج فرهنگ كتابخواني در بين معلمان، پيشنهادي ارائه مي دهد و مي گويد: در حال حاضر، در كشور ما كتابهاي بسيار خوبي در زمينه علوم تربيتي، تكنولوژي آموزشي و روش هاي آموزشي منتشر مي شوند كه سال ها و سال ها در پيشخوان كتابفروشي ها باقي مي مانند و معلمان ما به دليل عدم اطلاع و يا عدم استطاعت مالي، از اين كتابها بهره اي نمي برند و علاوه بر اين، ناشران و موءلفان اين آثار نيز، ضرر مي كنند. پيشنهاد مي كنم كميته اي بدون حب و بغض و عدم دخالت گرايش هاي مختلف، در وزارت آموزش و پرورش تشكيل شود و با بهره گيري از استادان علوم تربيتي در دانشگاه هاي معتبر، همه ماهه كتابهاي مناسب را به مناطق آموزشي كشور معرفي كنند تا مناطق نيز با بهره برداري از بودجه هاي خاص خود، از هر كتاب يك نسخه خريداري و به مدارس خود اهدا كنند. در اين صورت، فرهنگ مطالعه كتابهاي تخصصي حرفه معلمي به شكل خوشه اي به تمام مدارس راه پيدا خواهد كرد. مرتضي مجدفر، در ادامه، پيشنهاد خود را چنين كامل مي كند: علاوه بر اين، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي هم مي تواند در موقع خريد كتاب براي كتابخانه هاي عمومي سراسر كشور، از كتابهايي كه تشخيص داده مي شود براي معلمان مي تواند كاربرد داشته باشد 650 نسخه (به تعداد مناطق و شهرستان هاي كشور ) خريداري كرده و در اختيار ادارات آموزش و پرورش مناطق و شهرستان ها و نمايندگي هاي آموزش و پرورش در سراسر كشور قرار دهد وي، در ادامه مي گويد: البته مي توان با تغييراتي در نظام اداره انتشارات تربيت و انتشارات مدرسه، اين دو موءسسه انتشاراتي را موظف كرد درصدي از سود ساليانه ناشي از فعل و انفعالات اقتصادي خود را براي خريد كتاب و اهداي آن به معلمان اختصاص دهند. *** فرهنگ كتابخواني در ميان معلمان تهراني، آن چنان كه بايد و شايد، گسترش نيافته و همه گير نشده است. كتابخواني در بين معلمان، با تنگناهايي روبروست و علاوه بر مشكلات اقتصادي، از عوامل ديگري، همچون ساختار اداري آموزش و پرورش و ديدگاه هاي مسئولان ارشد اين وزارتخانه نيز متاثر است. براي ريشه يابي و رسيدن به دلايل و علت هاي پايين بودن ميزان مطالعه در جامعه فرهنگيان كشور، به پژوهش هاي علمي و گسترده اي نيازمنديم و به طور قطع، با يك نظرسنجي غيرآماري، همانگونه كه در اين گزارش نيز به ذكر چند نمونه از آنها بسنده شد، نمي توان ديدگاه جامع و بدون عيب و نقصي را در اين زمينه ارائه كرد. تحليل و پژوهش در اين زمينه، علاوه بر آن كه وظيفه سازمان هاي دخيل در امر كتاب و كتابخواني است، برعهده پژوهشكده تعليم و تربيت وزارت آموزش و پرورش نيز هست كه با پژوهشي جامع، كاستي ها و تنگناهاي موجود را شناسايي و به ارائه راهكارهاي اساسي در زمينه گسترش فرهنگ كتابخواني در بين معلمان اقدام كند.