Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780216-44560S2

Date of Document: 1999-05-06

در ديدار نمايندگان ولي فقيه در دانشگاهها رئيس جمهوري: هر كسي قانون را بپذيرد از هردين و مذهبي كه باشد، خودي است ملاصدرا * روزي به خاطر عقايدش تكفير مي شد آيا سزاست كه ما امروز در مورد ديگران چنين قضاوت كنيم اين * امر بايد جا بيفتد كه رهبري فقط رهبر يك جناح و گرايش نيست در * قرون وسطي دين در مقابل علم قرار گرفت و حاصل آن مدرنيته شد، يعني دين از ميدان بيرون رفت و اكنون مدرنيته در مقابل دين قرار گرفته شما * نمايندگان (نمايندگان رهبري در دانشگاهها ) يك حوزه فكري، معرفتي، علمي و اخلاقي هستيد و دانشگاه ها نيز يك حوزه فكري، معرفتي، علمي است بنابراين سئوال اين است كه نسبت اين دو چگونه است نمايندگان * رهبري بايد علاوه بر آگاهي هاي سنتي در زمينه فقه و كلام، با علوم و كلام جديد، روانشناسي دانشگاه و جوان نيز آشنا باشند * نمايندگي ولي فقيه در دانشگاهها عسس نيست گروه سياسي: نمايندگان ولي فقيه دردانشگاه ها بايد همان نقشي را در دانشگاه هاداشته باشند كه رهبر معظم انقلاب در كل جامعه دارند. آقاي خاتمي در ديدار نمايندگان ولي فقيه دردانشگاه هابا وي با بيان اين افزود مطلب:شماعنوان، نمايندگي رهبري را داريد و انصاف اين است كه رهبري فراتر از گرايش ها و جريان ها قرار دارند، بنابراين به نفع رهبري و دين نيست كه سليقه و گرايش مان را عين دين، فقاهت و رهبري بدانيم و به يك جناح و گرايش نزديك تر شويم. رئيس جمهوري گفت: ما آمده ايم حكومتي تحت نام اسلام و تشيع پديد آوريم كه همه در سايه آن احساس امنيت و آرامش كنند و همه كساني كه مبناي نظم جامعه يعني قانون را پذيرفته اند از هر دين و مذهبي كه باشند، محترم و خودي هستند. آقاي خاتمي با اشاره به سه ويژگي نمايندگان ولي فقيه در دانشگاه هايعني روحاني بودن، حضور در دانشگاه ها و انتساب به نهاد و دستگاهي كه نام و عنوان رهبري را دارد، گفت: اين سه خصيصه ما را در موقعيت حساسي قرارمي دهد كه نياز به تامل و تدبر دارد. وي با تاكيد بر اينكه بالاترين خصيصه روحاني، دفاع ازدين، دينداري و انديشه ديني در متن جامعه و ميان افراد است و دانشگاه نيز مركز علم، انديشه، نوجويي و نوخواهي است، گفت: اين ويژگي ها اين سئوال را مطرح مي سازد كه نسبت ميان دين، علم، نوخواهي و پيشرفت چيست. رئيس جمهوري افزود: شما نمايندگان يك حوزه فكري، معرفتي، علمي و اخلاقي هستيد و دانشگاه ها نيز يك حوزه فكري، معرفتي، علمي است، بنابراين سئوال اين است كه نسبت اين دو چگونه است. آقاي خاتمي با اشاره به اين نكته كه در طول تاريخ هم گاه تعامل و همزيستي دين و علم را داشته ايم و گاه تقابل و تعارض آنها را، گفت: دين و علم درعرض هم نيستند و مي توانند هيچگونه تعارضي با يكديگر نداشته باشند، در قرون وسطي دين در مقابل علم قرار گرفت و حاصل آن مدرنيته شد، يعني دين از ميدان بيرون رفت و اكنون مدرنيته در مقابل دين قرار گرفته كه حاصل آن را مي بينيم. وي به طرح اين سئوال پرداخت كه چرا در دوران حدود 12 قرن از تاريخ مسلمانان وبخصوص از زمان تاسيس فلسفه اوج گيري تمدن اسلامي، مسلمانان در حوزه هاي عقل نظري، الهيات، كلام، فلسفه، حديث و فقه مرزهاي شگفت انگيزي را درنورديدند، اما جز فارابي كه مساله مدينه و سياست را مطرح كرد بقيه متفكران تامل در امورسياسي و حوزه سياست را فراموش كردند. رئيس جمهوري افزود: با توجه به اينكه تفكيك ميان فلسفه و حكمت نظري و عملي از ابتكارات مسلمانان است چطور شد كه تامل در بحث حكمت عملي و بخصوص زميني ترين و دنيايي ترين بخش آن يعني تدبير منزل (اقتصاد ) و سياست مدن (سياست ) فراموش؟ شد آقاي خاتمي اين مسائل را از جمله پرسش هايي دانست كه فضلاي نهادنمايندگي ولي فقيه در دانشگاهها بايد به تامل و بحث عميق درباره آن بپردازند. وي سپس به اين نكته اشاره كرد كه دانشگاه به حكم ضرورت و به عنوان يك نياز طبيعي به ايران آمد، اما كساني بودند كه اين ديدگاه را داشتندكه ما بايد دين را از صحنه زندگي كنار بگذاريم و مبناي كارمان را علم قرار دهيم و علم هم آگاهي جديد است كه در دانشگاه توسعه مي يابد و عده اي هم با اين سياست آمده بودند كه ميزان نفوذ دين در جامعه بايد كم و جامعه، غيرديني شود. آنها تصور مي كردند كه دانشگاه، جاي خوبي براي غيرديني كردن جامعه است. رئيس جمهوري يادآور شد كه غيرديني شدن جامعه به معناي ضددين بودن نيست بلكه به منزله جدا كردن دين از حوزه روابط و زندگي فردي است، امابه هر حال اين امر تحقق نيافت و دانشگاه هاي ما باعث جدايي دين از جامعه نشدند. رئيس جمهوري افزود: دانشگاه هاي ما يك كانون جنبش و تحرك اجتماعي بودند و همواره در برابر حركت هاي استبدادي قرار داشتندو بركاتي هم براي حوزه هاي علميه داشتند، چون سئوالاتي مطرح كردند كه بر اثر رابطه اي كه ميان آنها بود باعث پويايي در حوزه هاي ديني شدند. وي با اشاره به اينكه الان هم اين سوال مطرح است كه آيا دانشگاه كه مركز علم جديد و حوزه كه مركز دين و دينداري است چه نسبتي با هم دارند، گفت: پاسخ اين سئوال رااز جمله بايدنهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه هابدهند. به هرحال ما بايد نسبت دين، آزادي و علم را مشخص كنيم و در فضاي هيجان زده و تعصبآلود نمي توانيم به اين پاسخ برسيم. آقاي خاتمي سپس به اين نكته اشاره كردكه به لحاظ تجربه تاريخي، هرگاه دين در برابر علم، آزادي انديشه و ابراز آن و حق تعيين سرنوشت قرار هم گرفته، دين زيان كرده است و هم آزادي، آزادي بدون دين به انحراف هاي بزرگ مي انجامد و زندگي را از لطافت و زيبايي محروم مي كند و دين هم اگر در كنارش آزادي نباشد حتي ممكن است ديني كه بايد مظهر تحرك، لطافت و پيشرفت جامعه باشد به عاملي خشن، ضد پيشرفت و مانع رشد انديشه تبديل شود، بنابراين اين دو حوزه بايد در كنار هم و با تعامل با يكديگر پيش بروند. وي سپس يادآور شد: بايد اين انديشه مطرح شود كه اگر با نگاه ديني به جهان بنگريم فضاي گسترده تري براي جولان عقل پيدا مي كنيم و عقل هر چه درفضاي ديني باشد شكوفاتر مي شود. آقاي خاتمي در ادامه افزود: آنچه كهنه شدني است بخش هايي از برداشت ما از دين است نه خود دين كه سرچشمه جوشاني است كه بايد مداوم از آن بهره گرفت، البته اين بدان معنا نيست كه قطعيات و ثابتات در دين نيست زيرادر اين صورت ديگر چيزي براي دين و هويت ديني نمي ماند. وي سپس با اشاره به اينكه اگر بگوييم كه همه چيز و در همه جا تغييرمي كند ديگر چيزي براي دين باقي نمي ماند و زندگي بشر نيز دستخوش آشفتگي مي شود ولي بايد اين را هم مشخص كنيم كه چقدر به ظواهر ديني تكيه مي كنيم و چقدر محتواي آن را جدي مي گيريم البته دفاع از شريعت و مناسك و ظواهر هم لازم است ولي نبايد از معنويت و از اخلاق اسلامي هم غافل بمانيم بايد نسبت به دين همه جانبه نگر باشيم. رئيس جمهوري افزود: اگر در جايي عقل با دين مخالف است بايد مشخص شودكجا. البته خود علم تجربي در تفكر فلسفي اسلامي هم بوده منتها اعتبارش ازعلوم عقلي برهاني كمتر بود، امروز در مورد ماهيت علم بحث هاي زيادي مي شود وما بايد مشخص كنيم كه مرز قطعيات و مسلمات و ظنيات و توهمات كجاست. آقاي خاتمي سپس به طرح اين سئوال پرداخت كه مگر امروز مبناي نظريات اسلامي ما بحث هاي نظري و نظريات بلند صدرالمتالهين نيست ما در عالم بشري خاتم المتفكرين نداريم، ملاصدرا روزي بخاطر عقايدش تكفير مي شد آيا سزاست كه ما امروز در مورد ديگران چنين قضاوت كنيم، بنابراين نبايد مرزهاي قطعيات و مسلمات را با امور متغير مخدوش كنيم. رئيس جمهوري سپس گفت: بت نكردن و مطلق نكردن نظرهاي خودمان و عين دين نكردن آنها را سبب رشد دين مي دانيم. وي يكي از ويژگي هاي مثبت تمدن جديد را مساله نقد و انتقاد در همه حوزه هادانست و افزود: در عين حال خطري كه هست اينكه گاه حجيت عقلي بطور كامل ومطلق نفي مي شود اگر في الجمله حجيت داوري عقلي را نپذيريم سنگ روي سنگ بند نمي شود ولي در طرف مقابل گاه چنان در حجيت برداشت هاي خود مطلق گرامي شويم كه هرگونه نقدي را نفي مي كنيم. آقاي خاتمي در زمينه تقابل آزادي و دين گفت: از نظر تعاليم اسلامي حتي ارزش باور ديني در اصول هم به اين است كه با تفكر و تعقل به آن رسيده باشيم. زيرا دين تقليدي در مباني و اصول ارزش چنداني ندارد، البته نبايد آنچه را كه باعث پيوند و انسجام جامعه مي شود از بين ببريم. رئيس جمهوري به ديدگاه ارسطو پيرامون اين موضوع كه عادت موجب انسجام جامعه است اشاره كرد و گفت: ما نبايد اساس انسجام اجتماعي را از بين ببريم اگر برخي عادت ها هم بايد عوض شوند، اين امر بايد به مرور زمان صورت گيردمن نمي گويم كه بابرخي باورها و رسوم غلط در جامعه نبايد برخورد شود ولي نمي شود با احساسات جامعه كه در طول تاريخ براي مردم ارزش تلقي شده، بازي كرد بلكه دراين زمينه بايد با ظرافت و دقت پيش رفت. آقاي خاتمي تاكيد كرد ديني كه پايه اش را بر تعقل مي گذارد نمي تواندمقابل عقل و علم و پيشرفت قرار گيرد اينها رودخانه خروشاني هستند كه پيش مي روند و يكديگر را كامل مي كنند. رئيس جمهوري با تاكيد بر ضرورت فراگير بودن حوزه نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه ها گفت: اين امر بايد جا بيفتد كه رهبري فقط رهبر يك جناح وگرايش نيست، نمايندگي رهبري آن هم در دانشگاهها كه جاي بحث و گفت وگو است و از آنجا كه شادترين و جستجوگرترين بخش جامعه در آن حضور دارند بطور طبيعي جناح ها و گرايش هاي مختلف رادر خود جاي داده است بايد نقش فراجناحي داشته باشد. آقاي خاتمي همچنين هويت دانشگاه و پويايي آن را به طرح سئوال و پرسش و نوخواهي دانست و افزود: دانشگاه بايد دانشگاه باشد، هرچه پرسش ها بيشترو بهتر و در فضاي آزاد و منطقي مطرح شود، بهتر است. وي افزود: روحانيون مستقر در دانشگاه ها هم بايد چند گام جلوتر باشندو به اين پرسش ها، گفت وگوها، مبادله آرا و نظريات پاسخ مناسب بدهند. در زمينه بسياري از مسائل هم ما بايد در انگاره ها و بينش ها و برداشت هايمان تجديدنظر كنيم و همين مساله سبب پويايي انديشه ديني مي شود. رئيس جمهوري در پايان سخنان خود يادآور شد: نمايندگان رهبري بايد علاوه بر آگاهي هاي سنتي در زمينه فقه و كلام، با علوم و كلام جديد، روانشناسي دانشگاه و جوان نيز آشنا باشند، ما نبايد صرفا به فكر آموزش يك طرفه باشيم بلكه پرداختن به خود نيز بسيار مهم است. بايد اعضاي نمايندگي هم آموزش ببينند تا با آمادگي بيشتري انجام وظيفه كنند. همه ما قصدمان دفاع از دين و دينداري است ولي بايد ارزيابي كنيم كه روش هايمان چقدر مفيد بوده و تاچه حد موفقيت داشته ايم. رئيس جمهوري يادآور شد: نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه ها عسس نيست بلكه پناهگاه است اگر توانستيم چنين موقعيتي را فراهم كنيم موفق خواهيم بود. پيش از سخنان رئيس جمهوري، حجت الاسلام والمسلمين قمي رئيس نهادنمايندگي ولي فقيه در دانشگاه ها گزارش كوتاهي از فعاليت هاي اين نهاد، سوابق حضور روحانيت در دانشگاه در قبل و بعد از پيروزي انقلاب اسلامي ارائه كرد. وي يادآور شد: در شرايط فعلي كه بيش از 400 واحد دانشگاهي در سراسركشور داريم، نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه 98 دفتر نمايندگي داردو روحانيون دردانشگاه هاي ديگر نيز به منظور ارائه درس معارف اسلامي حضوردارند. قمي در پايان با تاكيد بر اين امر كه جمع حاضر بر اين باورند كه انديشه ديني بر يك بستر آزاد و فضاي مناسب براي گفت وگو، بهتر قابل رشد وبالندگي است افزود: اين جمع، خصيصه پرسش گري و نقادي نسل جوان را نه تنهاتهديد نمي داند بلكه فرصتي مي داند تا بيان رساي مسائل زمينه را براي درخشش آفتاب حقيقت فراهم سازد اما ايجاد ترديد در باورها و معتقدات مذهب نسل جوان از سوي برخي جريان ها نيز قابل قبول نيست، بنابراين بايدتدبيري انديشيده شود كه باورها و معتقدات نسل جوان بتواند در فضاي سالم با معارف اسلامي آشنا شود. وي از رئيس جمهوري خواست كاركرد مورد انتظار از روحانيت جوان دردانشگاه را ترسيم كند.