Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780214-44526S5

Date of Document: 1999-05-04

به بهانه برگزاري دوازدهمين نمايشگاه بين المللي تهران; براي فرزندتان قصه بگوييد تا كتابخوان شود... * تنها پس از درك ساختار داستان است كه كودك به شناخت مي رسد * ساختار قصه، مي تواند ابزار مناسبي براي ساختن پايه هاي شناخت باشد اشاره; كتاب چه چيزي به خواننده ارائه؟ مي دهد چه افرادي به كتاب و كتابخواني روي مي آورند و چه كساني از آن دوري ؟ مي كنند به عقيده پي يرلافورك،، روانكاو قصه نوع ادبي خاصي است كه كنجكاوي را برمي انگيزد... همزمان با نمايشگاه بين المللي كتاب تهران، بحث قصه و كتابخواني را در ميان كودكان و خانواده ها پي گرفته ايم. بيست سال كار به عنوان روانپزشك - روانكاو مرا برآن داشت تا به مقوله كتابخواني و بي علاقگي آشكار برخي گروههاي اجتماعي به آن بيشتر توجه كنم. اين روزها جامعه مصرفي ما ارائه اطلاعات به شكل سريع بر صفحه تلويزيون را به تحمل زحمت كتابخواني ترجيح اما مي دهد هنوز هم هستند والديني كه شبها براي خواباندن فرزندانشان كتاب مي خوانند يا قصه تعريف مي كنند; داستانهاي كوتاهي كه خواب را شيرين و كودك را آرام مي كند. نمي توان گفت قصه گفتن بهتر است يا كتاب خواندن. در طول تاريخ انتقال شفاهي بر انتقال كتبي پيشي گرفته است. قصه هاي عاميانه بهترين نوع ادبيات شفاهي هستند. كنجكاوي و علاقه به يادگيري مشاهده كودكان حدودا بيست ماهه نشان مي دهد كه در درك خطوط پيشرفت محسوسي داشته اند. به مداد چنگ مي زنند و خطوطي را به شكل كم و بيش موزون رسم مي كنند. هنگامي كه كودك قادر به در دست گرفتن قلم مي شود، يعني ديگر براي رسم خطوط آن را چنگ مي زند، مرحله جديدي از تكامل دروني در او ظهور مي كند. در مدرسه از سن شش سالگي آموزش مقدماتي خواندن شروع مي شود. والدين بچه هايي كه از هوش طبيعي برخوردارند و به طور منظم هم تعليم ديده اند، اما موفق به فراگيري خواندن نشده اند، عنوان مي دارند كه فرزندانشان قبل از ورود به دوره آمادگي قادر به خواندن سرودهاي نوئل بوده اند. يعني قبل از ورود به اين دوره، پيشرفت كودكان خوب بوده است. از نظر اين بچه ها، عدم موفقيت شان در خواندن برابر است با شكستي در ابعاد وسيع و نه ناتواني منطقي در يادگيري. در نتيجه در برابر كتابها، حالتي تهاجمي به خود مي گيرند يا به جاي آن، به تلويزيون كه سرگرمي غير فعالي است روي مي آورند، چرا كه مطالعه كردن، سرمايه گذاري فعال برروي نوشته خيالي فردي ديگر است. در تحقيق ما، اگر كودكان به موقع آموزش ديده باشند، از سن سه سالگي به بعد مي توانند از كارگاه قصه گويي بهره ببرند. مربيان كودكاني را كه در مهد كودكها هستند و از هوش طبيعي برخوردارند، اما تا حدودي دچار مشكلات شناختي باشند، شناسايي مي كنند. اين بچه ها نامتعادل و خجالتي هستند و نمي توانند حواس خود را برروي مطلبي متمركز كنند بيان شفاهي و توانايي نقاشي در اين بچه ها، به طور هماهنگ و همگام با هم رشد نكرده اند. ساختار قصه مي تواند ابزار مناسبي براي ساختن پايه هاي شناخت باشد. با استفاده از شخصيتهاي خوب و بد داستان مي توان خانواده اي خيالي ساخت. به دنبال كنجكاوي دروني خجالت از بين مي رود. در كارگاههاي قصه گويي، اول قصه گفته مي شود، بعد به شكل نمايش اجرا مي گردد و در آخر تصويرهايي از آن ترسيم مي شود. قصه، كنجكاوي را كه ارزش بررسي علمي دارد برمي انگيزد; اما اگر محيط محرك نباشد اين احتمال هست كه اثر اصلاحي قصه گذرا و موقتي باشد. وقتي كودك خود قادر به خواندن شود، ديگر نيازمند حجم وسيع اطلاعات شفاهي نيست و اطلاعاتي كه والدين و محيط اطراف به منظور ارائه راه حلهاي ممكن براي مقابله با تضادهاي فردي به وي ابراز مي كردند نباشد، در اين مرحله، كودك به استقلال رسيده است. كتاب به كودك چه؟ مي دهد تحقيقات به عمل آمده نشان مي دهند كه خيلي زود كتاب تبديل به شي ء مورد احتياج مي شود. در زير چند ويژگي كتاب را ذكر مي كنيم: * كتاب همانند زندگي، حاوي اتفاقات خوب و جالبي است. مخزني است از اطلاعات كه كودك مي تواند به آن تكيه كند. * صفحاتي كه ورق زده مي شوند، استعاره اي هستند از گذر زمان، كه با وجود تاريخ در زماني و توالي شرح حالها برگشت پذير هستند. با ورق زدن صفحات مي توان زمان را به جلو يا عقب كودك برد در كنترل نمايش بي پايان زماني كه مي گذرد دخالت دارد. * كتاب مخزني از تاريخي منحصر به فرد اگر است بخواهيم بدانيم كدام تصوير و تاريخ، بايد كتاب مورد نظر را بيابيم و نه چيز ديگري، بعدها كتاب خواندن مي تواند تحقيقي دريافتن صحت و سقم گفته هاي بزرگترها باشد. * كتاب حاوي قصه ها و پيامهايي است كه به شكل جالبي رمزگذاري شده اند و بايد آن را درك كرد، چرا كه شامل اطلاعاتي است در مورد كشمكش هاي فردي و درگيريهايي كه فوق العاده شبيه كشمكش هاي دروني خواننده است. در جامعه ما تلويزيون و بازيهاي رايانه اي پديده اي غير فعال هستند. وقتي كه از كودك مي خواهيم كارتون يا فيلمي را كه در تلويزيون ديده است، تعريف كند، اغلب جز تعدادي نام آوا كه تقليدي است از رفتارهاي شخصيت هاي فيلم، چيز ديگري نمي تواند بگويد و تنها پس از درك ساختار داستان است كه كودك به شناخت مي رسد. آزمايشگاه كتابخواني در آزمايشگاه كتابخواني، داستان همراه با تصاوير ارائه مي شود. فضاي آزمايشگاه كتابخواني بايد به سرعت تبديل به فضاي اكتشاف و ارتباط فعال شود. بايد متوني را يافت كه به خاطر خصوصيات شخصيت هايش جالب هستند. حتي بايد علاقه مخالفان را هم در نظر گرفت و شخصيت ها را در كنار هم به نمايش گذاشت. آزمايشگاه كتابخواني بايد مكان لذت بخشي باشد. هدف اين است كه كودك را به گوش دادن عادت داد و كنجكاوي او را براي دريافت مضمون كتاب و ارتباط نوشتاري كه در آن جريان دارد، برانگيخت. علاقه به خواندن، نوشتن و يا نقاشي كردن، توان بالقوه اي است كه در همه افراد بشر وجود دارد. بايد بدانيم كه در عصر ما با وجود حجم وسيع فعاليتهاي بشري آدم بزرگها هم به مطالعه علاقه اي نشان نمي دهند، تا چه رسد به كودكان. علاقه به مطالعه و غرق شدن در كتابها، تاثير آرامبخشي دارد كه مانع از تشويش خاطر مي گردد. خواندن فعاليتي رواني است كه بايد بدانيم چگونه آن را به وجود آوريم، تربيتش كنيم و تغذيه اش نمائيم. موءلف: پي يرلافورگ نشريه پرنتس 1997 ترجمه: مهتاب عظيمي فرد