Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780213-44510S1

Date of Document: 1999-05-03

رنگي تازه بر عرصه حافظ پژوهي درباره مجموعه لسان الغيب اشاره: مطلبي كه از نظرتان مي گذرد، توسط استاد بهاءالدين خرمشاهي به عنوان يكي از شيفتگان شعر و شخصيت خواجه شمس الدين محمدحافظ در باب نرم افزار لسان الغيب نوشته شده است. بحمدالله حافظ پژوهي شايد بشود گفت در سي سال اخير تحول و تكامل شايسته اي پيدا كرده است. از دوره چاپ ديوان مي توان گفت كه بيرون آمده ايم. دوره خوبي از شرح حافظ داشته ايم. شروح قديم حافظ فراوان بوده چه در شبه قاره هند و چه در عثماني، در تركيه حاليه و چه در كشور خودمان و شرح هاي امروزين هم تعدادشان شايد در بيست سال اخير به ده فقره مي رسد. تصحيح ديوان هم كه فراوان داشتيم از زمان شادروانان قزويني و غني تا به حسن ختام مغتنمي كه در حافظ به سعي سايه پيدا مي شود. اما جاي يك كوشش حافظ پژوهي در كشور ما خالي بود كه با عرضه داشت لسان الغيب به احسن وجوه پرشده، من تصور نمي كردم كه اين صنعت و به ويژه اين كوشش تا بدانجا پيشرفته باشد كه حتي به سطوح آكادميك رسيده باشد. به سطح تحقيقي و قابل استناد علمي. يادم نمي رود كه شايد 15 سال پيش بود كسي به من مراجعه كرد كه ما ديوان حافظ را كامپيوتري كرده ايم، گفتم بعد چه مي خواهيد؟ بكنيد گفت: نمي دانم، به نظر شما چه كار؟ بكنيم گفتم بي حكمتي كرديد كه اين كار را كرديد و بعد نمي دانيد چه كار مي خواهيد بكنيد. صرف يك دور ديوان حافظ را كامپيوترايز كردن چيزي را حل نمي كند. كاري كه كارستان باشد اين كار است كه دوست كاردان من آقاي مهندس عامري انجام داده اند. اين نرم افزار لسان الغيب نه تنها كلمات حافظ، نه فقط كلمات برگزيده حافظ، نه فقط تركيبات، نه فقط ديواني كه غزل به غزل به خطي خوش بر صفحه نمايشگر كامپيوتر ملاحظه مي كنيم را در بردارد بلكه شامل انواع فهارس، فهرست قافيه، فهرست كلمات آغازين، فهرست ملمعات همراه با معني، فهرست ضربالمثل ها، وزن و بحر عروضي غزلها و تفال به ديوان خواجه مي باشد و اين كارسترگي است. من شايد چهل سالي است كه در خدمت حافظ هستم و چند اثري از رهگذر اين خدمت تقديم هم ميهنان گرامي و هم زبانان حافظ دوست و حافظ پژوه كشور خودم كرده ام اما در، ميان همه كارهاي حافظ پژوهي اين كار را من ممتاز مي بينم، ممتاز به صورت و ممتاز به محتوا. ممتاز به لحاظ صورت كه پيدا است. ما اثر نرم افزاري در اين سطح نداشتيم. ممتاز به لحاظ محتوا اينكه از آن مزاحي كه آن دوست كرده بود، شتري را بالاي بام برده و نمي دانست بعد چه مي خواهد بكند و چطور پايين بياورد گرفته تا يك كار منسجم و سنجيده و آكادميك علمي و دانشگاهي كه مهندس عامري انجام داده اند. در فوايد اين نرم افزار مجال سخن نيست كه يك به يك فوايدش را بشمارم ولي يك چنين دانشنامه حافظ پژوهي تا به امروز نداشتيم، و نقطه اوج اين نرم افزار لسان الغيب هم شيواخواني و قرائت سراسر ديوان به كوشش هنرمندانه استاد سيدعلي موسوي گرمارودي شاعر بزرگ معاصر است. هم خود ايشان و هم اين بنده در مقام مشاور ايشان و مشاور مهندس عامري از ژرفا و پهناي اين كار خبر نداشتيم. ايشان همت والا و نستوهي بي نظيري را در اين كار كرد. كه عشق آسان نمود اول ولي افتاد مشكل ها قرائت ديوان حافظ به طوري كه در اين پايه سنديت علمي داشته باشد كار آساني نيست و در كشور ما از ميان 60 ميليون فارسي زبان ايراني و بلكه 100 ميليون فارسي زبان در سراسر جهان شايد 5 نفر نتوانند در سطح عالي آن طور كه استاد موسوي گرمارودي اجرا كرده اند اجرا كنند و آن همه تحقيق كه در ضمن اين ترتيل يا اين شيوا خواني به خرج داده اند بعيد است كه بشود 5 نفر از اساتيد فن را برشمرد كه تا بدين پايه مي توانستند كاري را اين چنين بي عيب و اين چنين هنري و اين چنين متقن و قابل اتكا و قابل اطمينان و قابل استناد علمي عرضه بدارند. براي من تجربه تازه اي بود كه يك دور ديوان حافظ رابا درست خواني و شمرده خواني و شيواخواني استاد گرمارودي بشنوم و بسياري از قرائت هاي پيشين من اصلاح شد. در بعضي موارد كه ايشان و بنده در مقام مشاورشان ترديد داشتيم دو وجهي قرائت شد. ايشان تحقيق مفصلي درباب شايد بيش از 2000 كلمه از ديوان حافظ انجام داده اند كه از صحت قرائت و از صحت تلفظش مطمئن باشند. استاد گرمارودي شاعر توانايي هستند و جز اينكه حافظ شناس هستند اين مرتبه شامخي كه در شعر دارند مدد مي رساند كه بتوانند تا بدين پايه درست خواني كنند. خوشوقتم كه يكي از اسناد مهم حافظ پژوهي روزگار ما به مدد استاد سيدعلي موسوي گرمارودي و با كوشش بي مانند مهندس عامري به ثمر رسيده و گمان مي كنم بلكه يقين دارم كه هيچ حافظ پژوهي از اين پس بي نياز از داشتن يك نسخه از لسان الغيب نخواهد بود و عرصه حافظ پژوهي ما رنگ تازه اي به خود مي گيرد و كمال تازه اي را به خود مي بيند. به عنوان يك ايراني به عنوان، يك دوستدار حافظ و به عنوان يك حافظ پژوه ناچيز همت والاي دوستان را ارج مي گذارم و از اينكه ما اكنون يك سند حافظ پژوهي پرمحتوا با بيش از ده قلم پاسخ گويي هاي گوناگون و يك دور قرائت ديوان حافظ را با اين سلامت و سلاست دلنشين استاد گرمارودي در دست داريم به درگاه خداوند سپاسگزارم و ان شاءالله همه كساني كه از اين پس به كار حافظ خواهند پرداخت مثل من شاد و شاكر خواهند بود كه سند مهم و مفيدي چون لسان الغيب را در دست دارند. ستاره اي بدرخشيد و ماه مجلس شد بحمدالله لسان الغيب مانند خود ديوان حافظ مقبول طبع مردم صاحبنظر شد. و در مدت اندكي به تجديد چاپ همراه با اصلاحات و اضافات رسيد. افزوده هاي ويرايش دوم عبارتند از- 1 ترجمه غزليات حافظ به انگليسي (از ويلبر فورس كلارك ) كه از حيث شماره غزل و بيت با نسخه شادروانان قزويني و غني كاملا تطبيق داده شده است - 20 حدود 30 دقيقه فيلم از اولين مراسم ياد روز حافظ (سال ) 76 درشيراز به اين ويرايش افزوده شده است - 30 چاپ (پرينت گرفتن ) از غزليات به خط نستعليق ميسر است - 40 افزايش معتنابه تعداد آوازها و مينياتورها. بحمدالله اين مجموعه ارجمند در داخل و خارج از ايران با استقبال بي مانند اهل نظر اعم از حافظ پژوهان و حافظ دوستان مواجه شده و ويرايش جديد يادآور مثل گل بود به سبزه نيز آراسته شد است. با آرزوي سعادت دو جهاني براي همه دست اندركاران اين پديده فرهنگي و آخر دعوانا عن الحمدلله رب العالمين