Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780209-44475S2

Date of Document: 1999-04-29

بازتاب راه هاي ميان بر، فعلا مسدود است! اشاره; در شماره روز پنج شنبه 16 اسفند ماه 1377 در صفحه علمي فرهنگي گزارشي به چاپ رسيد با عنوان صنعت نشر كتاب كودك در انتظار راهكارهاي نوين. اداره كل چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، با ارسال نامه اي به گروه علمي فرهنگي اعلام داشته كه در آن گزارش، ادعايي خلاف واقع درباره يكي از واحدهاي تابعه اين اداره كل طرح شده و در اين ارتباط، مطالبي را مطرح كرده است كه در جايگاه خود خواندني است، با هم مي خوانيم. در شماره روز پنج شنبه 16 اسفند 1377 آن روزنامه گزارشي با عنوان صنعت نشر كتاب كودك در انتظار راهكارهاي نوين چاپ شده بود كه در آن، به بهانه نقد نظام نظارت بر كتابهاي كودك و نوجوان، ادعاهايي غير واقعي مطرح شده بود. از آنجايي كه خبرنگار محترم، در گزارش مذكور بر خلاف روال معمول در مطبوعات، يك طرفه به قاضي رفته است، نكاتي در حاشيه آن گزارش يادآوري مي شود. در اين گزارش، از قول برخي ناشران محترم، ادعاهايي مبني بر وجود راههاي ميان بر و تبعيض قائل شدن بين ناشران و مسايلي از اين دست در حوزه كتاب كودك آورده شده است. وظيفه خود مي دانيم از دست اندركاران محترم سرويس فرهنگي روزنامه همشهري و ناشران محترمي كه اظهارنظر كرده اند، تشكر نخست كنيم به اين دليل كه به حوزه اي پرداخته شده كه قبلا بي اهميت تلقي مي شد و مسايل مهم آن، از چشم تيزبين خبرنگاران پنهان مي ماند و بعد، به اين دليل كه اين گزارش باعث شد تا از برخي سوءتفاهمات مطلع شده و در رفع آنها بكوشيم. نمي خواهيم به شيوه مرسوم، ادعاهاي اين دوستان را تكذيب كنيم، بلكه ادعا مي كنيم كارنامه اين قسمت كاملا روشن بوده و عمليات اجرايي مربوط به كتابها ثبت و ضبط مي شود و در هر زمان، هر مقامي كه بخواهد مي تواند آن را مورد بررسي و مطالعه قرار دهد و مدعي هستيم در حدي كه از يك گروه انساني انتظار مي رود، سعي كرده ايم كارمان با سلامت همراه باشد و فكر مي كنيم چنين است و برآنيم بر آشفتن برخي از ناشران عزيز، اتفاقا به همين دليل است و برخلاف ادعاهاي آنان مبني بر وجود راههاي ميان بر، اين راهها كاملا مسدود است و برخي از اين دوستان امتحان كرده اند و اين راهها را پيموده اند; اما به مقصد دلخواهشان نرسيده اند و عصبانيت آنان، شايد دليلي مهم تر از اين نداشته باشد. و اما درباره مميزي كتاب كودك و مسايل آن نيز كه از قضا نكات قابل تاملي در آن گزارش در اين زمينه ديده مي شد، نكاتي را به اطلاع مي رساند. مميزي كتاب كودك براساس ضوابطي كه توسط هيات نظارت بر كتابهاي كودك و نوجوان تدوين شده است و براساس مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي، انجام مي شود و در واقع اين هيات، عالي ترين مرجع تصميم گيري در اين حوزه است. ضوابط مذكور توسط مجله كتاب ماه كودك و نوجوان منتشر شده است و بديهي است كه در اختيار ناشران هم قرار گرفته باشد و عدم اطلاع برخي از دوستان ناشر را، نمي توان به پاي كسي نوشت. به رغم اين كه ممكن است همكاران اين واحد خود از منتقدان اين ضوابط و شيوه نظارت پيش از چاپ باشند; اما تا تدوين ضوابط يا قانون ديگري، چاره اي جز اجراي آن نيست و نمي توان به بهانه ضعف آن، از اجرايش سر باز زد. اين ضوابط دو نوع شرط كلي براي كتابهاي كودك و نوجوان قائل شده است; يكي شرايط اخلاقي و تربيتي و ديگري شرايط هنري و ادبي. درباره شرايط اخلاقي و تربيتي تقريبا توافق عمومي وجود دارد و به ندرت كتابي يافت مي شود كه از اين نظر مشكل داشته باشد; اما شرايط ادبي و هنري همواره يكي از مسايل مورد مناقشه بوده است. به نظر مي رسد علل مشكلات ناشي از وجود شرايط ادبي و هنري براي كتابهاي كودك و نوجوان در ضوابط، از سه زاويه قابل بررسي است: * كارشناسان به اين دليل كه انسانهاي معمولي و غير معصومند از خطا مصون نيستند و هميشه احتمال خطا و اشتباه در كارشان هست و همين احتمال، گاهي باعث به وجود آمدن مشكلات و مسايل مختلفي مي شود كه واحد كتاب كودك به همين دليل، اصل را بر گفتگوي ناشران و كارشناسان قرارداده و در صورتي كه كتابي با مشكل مواجه شود، در جلسات مختلفي مجددا مورد بررسي قرار مي گيرد. * هنر و ادبيات به طور كلي معيارپذير نيست ولاجرم شرايط مذكور تفسيربردار خواهد بود و دست يافتن به شرايطي مورد قبول همگان، دشوار است و حتي اگر دست يافتن به چنين شرايطي ممكن باشد، تعبيرها و تفسيرها يكسان نخواهد بود. * كم اطلاعي، ناتواني و كم دانشي برخي از ناشران از حرفه نشر، كتاب و به خصوص كتاب كودك و عدم استفاده از مشاوران آگاه به منظور جبران آن، يكي ديگر از مشكلات است. در دو سه سال گذشته، افراد مختلفي وارد حرفه نشر شده اند. از آنجايي كه شرايط خاصي براي صدور پروانه نشر وجود ندارد و تعداد زيادي از اين ناشران، اطلاع، توانايي و دانش كافي از اين حرفه ندارند و از آنجايي كه گمان مي كنند كتابهاي كودك و نوجوان نياز به تخصص چنداني ندارد و سودآورتر هم هست، عرصه كتاب كودك بيش از كتابهاي ديگر جولانگاه چنين ناشراني شده است. ويترين كتابفروشيها، مثل آينه اي اوضاع نابسامان و آشفته كتاب كودك را باز مي تاباند و البته اين اوضاع از ديد كارشناسان و مراكز و نهادهاي معتبر مربوط به اين حوزه پنهان نمانده است و اظهار نگراني هاي متعدد حكايت از آن دارد. بي ترديد اگر نگوييم بخش اعظم چنين اوضاع نگران كننده اي به برخي از ناشران برمي گردد مي توانيم بگوييم آنان در ايجاد اين شرايط بي تاثير نبوده اند. اغلب اين ناشران، عوامل توزيع كتاب در بازار بوده اند كه به مدد تجربه شان از همه تخصصهاي اين حوزه فقط و فقط بازار را مي شناسند. با كمال تاسف، بايد گفت ناشراني وجود دارند كه نه تنها تصوير خوب را از بد تشخيص نمي دهند كه فرق بين عكس و تصوير را نيز نمي دانند. ناشراني وجود دارند كه مدير مسئولان شان فقط سواد خواندن دارند و نوشتن بلد نيستند، با اين حال خود كتابهايشان را كارشناسي مي كنند. ناشراني هستند كه هنوز نمي دانند نمي توان متن كتاب ناشري ديگر را با اندكي، فقط اندكي تغيير، چاپ كرد و حتي ناشراني هستند كه معتقدند همه كارتونهاي والت ديزني را براساس نوشته هاي قبل از انقلاب، آنها ساخته اند و بر همين اساس، حق خود مي دانند كه همه كتابهاي كارتوني را فقط آنها چاپ كنند و همين ناشرانند كه دنبال راههاي ميان بر مي گردند و چون اين راهها مسدود است، ديگران را بي سند و مدرك و با بلوف متهم مي كنند. البته نبايد از حق بگذريم كه ناشراني هم هستند كه دغدغه انتشار كتاب خوب دارند و در كارنامه شان نه از كتاب كارتوني خبري هست و نه از كتاب رنگ كردني و نه از ترجمه هاي بي ارزش آثار دست چندم و بازاري كشورهاي ديگر و اتفاقا اين ناشران نيازي به راههاي ميان برندارند و با هيچ مشكلي در اين بخش رو به رو نيستند و خوشبختانه تعدادشان كمتر از آن ناشران نيست و همين، مايه اميدواري است. به هر حال با تشكر مجدد از روزنامه محترم همشهري در انعكاس مشكلات كتاب كودك، آمادگي خود را براي همكاري در اين زمينه اعلام كرده و از هر انتقاد و پيشنهادي استقبال مي كنيم.