Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780209-44472S2

Date of Document: 1999-04-29

نوحه وسيله حفظ نواي ايراني با فرا رسيدن محرم و پس از آن ماه صفر، شاهد هنر تعزيه خواني در گوشه و كنار خيابانهاي تهران وشهرستانها هستيم. هنر تعزيه خواني كه قدمتي چندصد ساله در اين كشور دارد به نوعي دستگاههاي ايراني را در خود مي گنجاند. به عنوان مثال برخي نوحه ها براي رتيم سنگين و يا دم هاي سنگين مناسباند و نوحه هاي ديگر نيز براي رتيم ها يا دمهاي ضربي و تند مناسب مي باشند. بيشتر اشعاري كه براي سينه زني در مجالس عزاداري به كار برده مي شود، نوعي از تصنيف است كه از مضمون مذهبي برخوردار است. در روايت گذشتگان مشاهده مي كنيم، حتي روضه خوانها و نوحه خوانها به شناختن دقايق و رموز موسيقي اهميت بسزايي مي دادند. استاد روح الله خالقي در كتاب سرگذشت موسيقي ايران مي نويسد: معمولا اهل منبر دوطبقه بودند، يكي واعظين كه بعد از خطبه افتتاحيه و طرح كردن يكي از آيات قرآن، وارد تحقيق در اطراف آيه مي شدند و با ذكر امثال و حكم، مطالب عالي اخلاقي و مذهبي را تشريح و توضيح مي نمودند و با خواندن اشعار مناسب، موضوع را دلنشين مي ساختند و در آخر هم به ذكر مصيبت مي پرداختند. دسته دوم روضه خوان به معني اخص كه منبر را به سلام بر سيدالشهداء شروع مي كردند و بي فاصله وارد ذكر مصيبت مي شدند، براي اين دسته كه آنها را ذاكرين مي گفتند آوازخوش و اطلاع از موسيقي جزء لوازم بود ما امروز در مجالس مذهبي مشاهده مي كنيم كه مداحان نوع دوم را پيروي مي كنند. يعني مداحان اهل بيت نقش ذاكرين را ايفا مي كنند. ما در گذشته نيزاز نوحه خوانان قابلي برخوردار بوديم، نوحه خواناني كه با داشتن صداي خوش و دلنشين به فن موسيقي هم وارد بودند و به دليل جذابيت هاي هنري آوازشان بيشتر مورد توجه برگزاركنندگان مجالس عزا و شنوندگان و سوگواران شهداي كربلا قرار مي گرفتند، نوحه خواناني مانند: مكتبدار اصفهاني، لطف الله اصفهاني، حاج تاج نيشابوري، محمود واعظي، علي اكبر شمس و... صاحبنظران موسيقي سنتي ايران معتقدند كه در مراسم آييني عاشورا نوحه هايي كه با وزن و آهنگ همراه با سينه زني خوانده مي شود يكي از بهترين وسايل حفظ آهنگ و نواي ايراني در طول تاريخ بوده است. چرا كه اين نوحه ها با توجه به خصوصيات فني موسيقي توسط اساتيدي آگاه ساخته مي شد. همچنين در بررسي اين نوحه ها متوجه مي شويم كه اين نوحه ها تنها به لحاظ مضمون و محتوا، با تصنيف هاي موسيقي ايراني تفاوت دارند. منابع: - سرگذشت موسيقي ايران - موسيقي مذهبي ايران گردآوري: فرهاد بادپا