Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780128-44370S4

Date of Document: 1999-04-17

اجاقهاي تندپز چگونه غذا را در چند دقيقه؟ مي پزند بررسي سازوكار دستگاههاي مايكروويو پخت وپز با امواج الكترومغناطيسي از وقتي كه دنيا، دنيا بوده، رواج داشته است. در واقع اين عمل، با امواج مادون قرمز صورت مي گرفته است. آشپزخانه هاي مجهز، داراي امكانات پخت وپز با گاز و برق هستند كه البته تهيه غذا توسط اينها به مدت زمان زيادي نياز دارد كه با مقتضيات زندگي امروزي كه زن و مرد، اغلب هر دو مجبورند در بيرون از منزل كار كنند و وقت زيادي مثل مادربزرگهاي ما براي پخت و پز ندارند، مساله ساز است. تكنولوژي به كمك خانمهاي خانه دار آمده است و با ساختن اجاقهاي ميكروموج (امواج با طول موج حدود سانتي متر )، توانسته است غذايي كه چهار يا پنج ساعت نياز به پختن دارد را در عرض 2 تا 3 دقيقه به صورت كامل مغز پخت (نه اينكه فقط سطح آن پخته شود و پوست بسوزد و داخلش هنوز نپخته باشد ) تحويل دهد. در اين روش از فرستنده هاي راديويي استفاده مي شود كه در سيستم رادارها نيز به كار مي رفته است. همانطور كه مي دانيم امواج به دو دسته تقسيم مي شوند: امواج مكانيكي و امواج الكترومغناطيسي. امواج مكانيكي مي توانند به صورت امواج طولي و امواج عرضي منتشر شوند و انتشار آنها به محيطهايي نياز دارد، مثل: انتشار امواج روي آب، امواج صوتي در هوا و آب و جامدات يا انتشار امواج زلزله در صخره ها و زمين يا انتشار امواج طولي در فنر يا امواج عرضي در طناب و امواج غيره الكترومغناطيسي، امواج عرضي اند كه مي توانند هم در محيط عادي و هم در خلا منتشر شوند. امواج مورد بحث در مايكروويو، امواج راديويي هستند كه مي شود توسط آنها آشپزي كرد. اين امواج، شبيه فرستنده هاي راديويي هستند كه در رادارهاي فرودگاهها يا جاده ها (براي تعيين سرعت اتومبيلها ) استفاده مي شود. البته بايد روشي كه اين انرژي جذب مي شود، مد نظر قرار گيرد. يك ميدان مغناطيسي مي تواند از دور اثر كند (مثل انحراف عقربه قطبنما توسط يك آهنربا ) و از اين رو ايجاد كار نمايد. پس ميدان مغناطيسي، حامل مقداري انرژي پتانسيل است. ميدان الكتريكي نيز، گرچه اثرش در مقياس كمتر است، ولي مي تواند كار انجام دهد، يعني حامل انرژي است. بنابر اين، يك ميدان الكترومغناطيسي، مي تواند انرژي را حمل كند، ولي برحسب فركانسي كه دارد، نسبت به اين انرژي يا حساسيت داريم، يا نداريم. در فركانسهاي بسيار بالا با طول موجهايي كه حدود ابعاد مولكول هستند، مثلا اشعه ايكس يا گاما مستقيما روي اتمها و مولكولها اثر مي كنند. اين امواج، از بيشتر اندامهاي آلي عبور مي كنند، ولي از فلزات به سختي عبور مي كنند. عبور آنها بار الكتريكي اتمها را به هم زده و آنها را به صورت يون در مي آورد. اشعه ماوراء بنفش قدرت نفوذ كمتري دارد و فلزات اغلب آن را منعكس مي كنند ولي در بدن تا عمق كمي نفوذ مي كنند. از نور مرئي به بعد، فلزات كاملا تمام امواج را منعكس مي كنند، ولي بدن جانوران نسبت به آنها كدر است. نور مادون قرمز بيشتر از ماوراء بنفش در بدن نفوذ مي كند و امواج ميكروني قبل از جذب شدن تا چندين سانتي متر در بدن نفوذ مي كند. امواج راديويي يا ماهواره، از بدن جانور يا درخت به سهولت عبور مي كنند، درست به همان صورت كه نور مرئي از شيشه عبور مي كند. بنابر اين در طول موج بين ميكرومتر مادون قرمز و امواج سانتي متري 30 ميكرو موجهاست كه حداكثر نفوذ و جذب اشعه الكترومغناطيسي وجود دارد. در واقع طول موج مادون قرمز، حدود و ابعاد يك سلول است و جذب در همان سلولهاي اوليه ملاقات شونده صورت مي گيرد و از اين رو تا عمق كمي در پوست بدن نفوذ مي كنند. در واقع پخت و پز با امواج، به ما قبل از تاريخ برمي گردد. وقتي يك كباب را روي شبكه اي كه زيرش ذغال سرخ شده قرار دارد، مي پزيم; تماس مستقيم با آتش وجود ندارد، بلكه اشعه مادون قرمز كه توسط ذغالهاي سرخ شده گسيل مي شوند، توسط گوشت جذب شده و گرما را به سطح گوشت منتقل مي كنند. چون مادون قرمز كم نفوذ مي كند، سطح گوشت پخته مي شود; در حالي كه داخل گوشت نيز نفوذ مي كند. از اين روش، براي پختن توسط كبابپزهاي ذغالي يا نان گرم كن هاي با سيم بندي مولد مادون قرمز يا شومينه ها استفاده مي شود. اگر بخواهيم پختن به صورت مغز پخت و عميق باشد، مي بايست از طول موج بزرگتر يعني حدود چند ده سانتي متر استفاده كنيم و اين تابشها توسط شعله آتش يا ذغال سرخ شده يا رشته سرخ شده توسط اثر ژول، ايجاد نمي شوند; بلكه بايد آنها را توسط گسيلنده امواج راديويي ايجاد كرد. ميكروموجها تا عمق را مي پزند. اشعه ميكروموج را وقتي احساس مي كنيم كه داغ شدن نواحي عمقي آن شروع شده باشد. براي وسائل پخت و پز بايد دقت كرد كه امواج به بيرون تراوش نكنند تا ايجاد خطر نمايد. كار آن دختربچه را انجام ندهيم كه بچه گربه خيس شده اش را در اجاق ميكروموج گذاشت تا خشك شود و متاسفانه خيلي خشك شد. * طاهره برگ ريزان - كارشناس فيزيك