Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780124-44340S10

Date of Document: 1999-04-13

آبانبارهاي كاشان، در حصار ميله هاي آهني بهره گيري از پمپ در انتقال آب مخزن آبانبار به سردر ورودي، موجب بروز بيماريهاي انگلي مي شود گروه شهرستانها: دسترسي به آب به عنوان ماده اي حياتي، همواره دغدغه فكري بشر بوده و راههاي مختلفي براي جمع آوري، مهار و ذخيره آن بكار بسته ارزش است آب در مناطقي بيشتر درك مي شود كه كمتر باشد و كوير به جهت داشتن شرايط اقليمي گرم و خشك از اين جمله است. كاشان شهري كويري است كه مردم آن از گذشته هاي دور قدر آب را مي دانند و براي آن ارزش خاصي قائلند. مردم اين ديار براي اين كه در گرماي سوزان كوير از تبخير آب جلوگيري كنند، آب كشاورزي را از طريق كانالهاي زيرزميني قناتها به زمينهاي كشاورزي هدايت مي كردند و براي تامين آب آشاميدني خود با ساختن آبانبار، آب مصرفي خود را ذخيره مي كردند. آبانبارهاي كاشان را مي توان به لحاظ ويژگيهاي تاريخي و نوع معماري آنها به سه دسته تقسيم كرد: تعدادي از آبانبارها كه تاريخ بناي آنها به قبل از دوره صفويه مي رسد فاقد زيبايي و سردرهاي تزئين شده اند. مانند آبانبار طاهر و منصور. تعداد ديگر از آبانبارهاي كاشان در زمان صفويه و بطور معمول همراه با بناي مسجد ساخته شده اند. مانند آب انبار و مسجد سيدعلي واقع در جلوخان بقعه حبيببن موسي با تاريخ 1028 ه -.ق يا آبانبار و مسجد مقيم وزيربا كتيبه اي به تاريخ 1055 ه -. ق. گروه سوم آبانبارهاي اين شهر بعد از زلزله 1192 هجري قمري ساخته شده و در عصر قاجار به اوج خود رسيده است. اين قبيل آبانبارها از نظر جلوه و داشتن تزئينات از اهميت زيادي برخوردارند. در اين زمره مي توان از آبانبار حاج سيدحسين صباغ واقع در بازار رنگرزها نام برد، كه از نظر گنجايش مخزن، نماسازي و تزئينات سردر، نمونه قابل توجهي از معماري آب انبارسازي در ايران را معرفي مي كند. با احداث آبانبارهاي متعدد در محله هاي كاشان، مردم اين شهر آب آشاميدني خود را از اين طريق تامين مي كردند. اما از سال 1340 با اجراي طرح لوله كشي شهري در كاشان و به جهت سهولت در دسترسي به آب، مردم اين شهر در استفاده از آبانبارها علاقه اي نشان ندادند و اين امر منجر شد تا آبانبارها يكي پس از ديگري متروكه و حتي بعضي از آنها بكلي نابود شود. اما اخيرا كميته اي به نام كميته حفظ، احياء و بهسازي آبانبارهاي قديمي در اين شهر تشكيل شده كه در بازآفريني آبانبارها نقش بسزايي دارند. مسعود عطارها دبير اجرايي اين كميته مي گويد: در كاشان افزون بر 80 آبانبار وجود دارد كه با شروع به كار اين كميته، تعدادي از آنها مرمت و بازسازي شده است. از وظايف مهم اين كميته انجام آزمايش پي. ان از سوي اداره بهداشت قبل از پركردن مخزن و برداشت آب از ايستگاه است كه بوسيله آن، ميزان آلودگي آب مشخص شده و در صورت سالم بودن، مجوز برداشت آب صادر مي شود. با احياء آبانبارها، علاقه مردم به استفاده از آب آنها بيشتر شده است، اما چند اشكال در برداشت آب وجود دارد. مدير اداره ميراث فرهنگي كاشان در اين زمينه با اشاره به انتقال آب از منبع آبانبار به سردر آن كه بوسيله لوله كشي و كارگذاشتن پمپ آب و در جهت سهولت كار انجام مي گيرد اضافه مي كند: استفاده از پمپ باعث مي شود سكون آب كه از ويژگيهاي آبانبارهاي سنتي است به هم خورده و آب با رسوبات و انگلهايي كه به ديواره آبانبارها چسبيده است، مخلوط شود و مردم در استفاده از آب آبانبارها به اين نكته مهم توجه ندارند كه اين خود موجب بروز بيماريهاي انگلي در انسان مي شود. پائين رفتن از پله هاي طولاني آبانبار تا رسيدن به شير برداشت آب احساس خنكاي مطبوع و دلچسب در عمق 20 متري زيرزمين با اختلاف دماي 30 تا 35 درجه در مقايسه با گرماي 45 درجه اي بيرون نشستن بر روي سكوهاي پا شير زمزمه كردن و راز گفتن روح انسان را صيقل و جلا مي بخشد و حال و هواي وصف ناپذيري در انسان بوجود مي آورد. در گذشته هاي دور اگر سالخورده اي توان تهيه آب از آب انبار را نداشت، جوانترها به كمك او مي شتافتند و يا اگر كسي ظرفهاي آبش سنگين بود، ديگران به او كمك مي كردند. اينها جلوه هايي از تعاون و همياري است. ولي همه اينها امروز در پس ميله هاي آهني در ورودي آبانبار كه براي جلوگيري از ورود شهروندان كاشاني به داخل آبانبار كار گذاشته شده، رنگ باخته است. بيشتر آبانبارهاي كاشان جزء موقوفات است ولي اخيرا عده اي افراد سودجو به حريم آبانبارها تجاوز كرده و برروي آنها ساخت و سازهايي انجام مي دهند. جا دارد اداره اوقاف كاشان نسبت به حفظ حريم آبانبارها نظارت جدي داشته باشد. كاشان - خبرنگار همشهري