Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780124-44336S8

Date of Document: 1999-04-13

تفسير سياسي موشك هندي خداي آتش; انگيزه ها و پيامدها خداي آتش اصطلاحي است برخاسته از فرهنگ و ادبيات هند كه نام موشك آگني 2 از آن گرفته شده است. آگني 2 كه دو روز پيش، دولت هند به آزمايش آن مبادرت ورزيد از نظر گونه شناسي تسليحاتي جزو موشكهاي بالستيك ميان برد قلمداد مي شود كه برد آن حدود 2200 كيلومتر است و قادر است كلاهك هاي هسته اي را به سوي همسايگان هند از جمله پاكستان و چين روانه كند. كارشناسان مسائل هند، چند علت عمده را در آزمايش موشك آگني 2 موءثر مي دانند. اول اينكه هند در پي تبديل شدن به قدرت بزرگ جهاني است. از نظر دهلي نوهند مي خواهد به جايگاه يك قدرت بزرگ در صحنه بين المللي نائل آيدو اين كار علاوه بر مقدماتي مانند بزرگي جغرافيايي و جمعيتي شروط ديگري نيز لازم است: عضويت در شوراي امنيت سازمان ملل (در حوزه سياسي )، توسعه اقتصادي و تكنولوژيك (در حوزه اقتصادي ) و برخورداري از سلاح هسته اي و موشكي (در حوزه نظامي ). اگر چه تلاش هند در هر سه حوزه به موازات يكديگر پيش مي رود اما دهلي نو دست يابي به سلاح هسته اي و توانائي موشكي پيشرفته را آسانترين راه بالا رفتن از نردبان قدرت مي داند. از ديد آنها، تصادفي نيست كه پنج قدرت هسته اي جهان اكنون جزو اعضاي دائم شوراي امنيت هستند. هندي ها بويژه چگونگي عضويت چين در شوراي امنيت سازمان ملل را الگو قرار داده اند. به اعتقاد آنها، آنچه چين را به جايگاه يك قدرت بزرگ ارتقا داد، برخورداري اين كشور از سلاحهاي هسته اي بود. همين توانائي، زمينه عضويت دائم چين در شوراي امنيت و در مرحله بعدي تحرك اقتصادي چين را فراهم كرد و اكنون در كمتر موضوع بين المللي است كه از چين نظرخواهي نشود. دومين علت، به نگراني هاي امنيتي هند مربوط مي شود. شكست حقارت بار هند در جنگ با چين در سال 1962 درسي آموزنده براي دهلي نو بود. هندي ها در فرهنگ خود، شكست را زمينه موفقيت مي پندارند و بر اساس همين نگرش و درست پس از شكست از چين، سرگرم بررسي گزينه هاي گوناگون براي تقويت توان دفاعي هند شدند. آزمايش هسته اي چين در سال 1964 هندي ها را در اراده خود براي دستيابي به سلاح هسته اي مصمم پاكستان كرد كه مدعي كشمير است، دومين نگراني هند به شمار مي آيد، هر چند تا قبل از انجام آزمايشهاي هسته اي پاكستان، هند، اسلام آباد را تهديدي آنچناني نمي پنداشت. سومين عامل كه مي توان آن را متغيري شتابزا قلمداد كرد، روي كار آمدن حزب ناسيوناليستي بهارايتاجاناتا در هند بود. اين حزب كه جزو احزاب افراطي هند محسوب مي شود، از هر ابزاري براي تحقق هدفهاي ناسيوناليسم خود بهره مي جويد. مضافا اينكه، گفته مي شود، معمولا احزاب افراطي، گرايش بيشتري به نظامي گري و ارتقاي سطح توانائي هاي نظامي دارند. شايد به همين دليل باشد كه آزمايشهاي هسته اي هند و تصويب و اجراي طرح موشك آگني 2 در زمان حكومت حزب بي جي پي در هند اتفاق افتاده است. نكته جالب اين است كه در هند، افكار عمومي نيز از اقدامات بي جي پي حمايت مي كند. انجام آزمايشهاي هسته اي و نيز آزمايش موشك آگني 2 احساس شادماني گسترده اي را در هند پديد آورد و همه اقشار مردم آن را پيروزي ملي خوانده اند. از نظر افكار عمومي هند اين آزمايشها نه تنها نماد سياست مستقل خارجي و دفاعي هند قلمداد مي شود بلكه آن را دستاوردهاي علمي بومي مي دانند كه غرور ملي هندي ها را ارتقا مي دهد. صرفنظر از علل و انگيزه هاي هند در آزمايش موشك آگني 2 مسئله اين است كه اين آزمايش چه پيامدهايي مي تواند بدنبال داشته؟ باشد اولين نتيجه اين آزمايش مبدل شدن هند به يك قدرت موشكي است و اين قطعا براي همسايگان اين كشور يعني چين و پاكستان نگران كننده است. دومين تاثير اين آزمايش، شروع موج جديدي از مسابقه تسليحاتي در شبه قاره هند است. اين مسابقه، پس از آزمايش هسته اي هند و پاكستان در سال گذشته، اندكي فروكش كرد. بويژه كه در بيانيه لاهور نيز نخست وزيران هند و پاكستان خود را متعهد به خويشتن داري و قطع اينگونه مسابقات معرفي كردند. اما آزمايش موشك آگني اكنون موازنه قوا را در سطح تسليحات متعارف بر هم مي زند و اين قطعا واكنش عملي پاكستان را بدنبال خواهد سومين داشت بازتاب اين آزمايش، افزايش فشارهاي بين المللي بر هند است. هنگاميكه هند آزمايشهاي هسته اي خود را انجام داد، آمريكا پيرو ماده 102 قانون كنترل صادرات نظامي كه به اصلاحيه گلن ( Glenn) معروف است طيفي از مجازاتهاي اقتصادي را عليه اين كشور اعمال نمود. اين مجازاتها مشتمل بر قطع كمك به هند (به استثناي كمكهاي بشردوستانه ) خودداري، آمريكا از پرداخت هر نوع كمك مالي و خودداري از فروش تسليحات نظامي و سرمايه گذاري به اين كشور است. امكان كاهش و حتي لغو اين تحريمها، پس از آنكه هندي ها سياست تسليحاتي خود را متعادل ساختند افزايش يافت اما با آزمايش موشك آگني 2 بنظر مي رسد، فشارهاي آمريكا عليه هند همچنان ادامه يابد، بدگماني چيني ها افزايش يابد و پاكستاني ها را براي ايجاد توازن جديد به تكاپو وادار كند. نوذر شفيعي