Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780118-44283S1

Date of Document: 1999-04-07

شبكه جهاني راه آهن به سود محيط زيست شكل مي گيرد به مناسبت برگزاري اجلاس كريدورهاي جهاني بار راه آهن و گروه راه آهن هاي خاورميانه درتهران در صورتي موقعيت جغرافيايي ايران در راه آهن جهاني تبديل به يك مزيت اقتصادي مي شود كه با احداث خطوط جديد، شبكه ملي راه آهن كشور گسترش يابد پيش درآمد سال هاست كه قطارهاي مسافربري و باربري برباريكه اي از زمين مسافران و بارها را جابجا مي كنند. آنها از پيچ و خم كوهها، كناره درياها و رودخانه ها و از قلب جنگل ها و صحراها مي گذرند بي آنكه از حريم باريك خود فراتر روند. به رغم آنكه نوع سوخت قطارهاي غير برقي، خود نوعي آلاينده هوا محسوب مي شود، اما در مقايسه با آلوده سازي خودروها، قطارها كمترين آسيب را به محيط زيست مي رسانند و با توجه به نقشي كه جابجايي سريع كالاها دارند و خدماتي كه در اين زمينه انجام مي دهند، آن آسيب اندك هم به حساب نمي آيد. به همين دليل، علاقه مندان به حفظ محيط زيست در سراسر جهان، گسترش شبكه خطوط آهن را براي حفظ محيط زيست مفيد مي دانند بخصوص كه دامنه آلودگي هوا براثر رفت و آمد هواپيماهاي غول پيكر و اثرات اين آلودگي بر جو زمين در دهه اخير بيشتر آشكار شده است. ازديگر سو، اهميت اقتصادي راه آهن براي كشورهايي كه مرزهاي مشترك خشكي آنها را به هم پيوند مي دهد از ديرباز شناخته شده است و در اين ميان نقش راه آهن ايران با توجه به موقعيت كنوني كشورهاي مشترك المنافع بخصوص منطقه آسياي ميانه بيش از پيش آشكار مي شود. به ويژه كه بهم پيوستن شبكه هاي راه آهن شرق و غرب آسيا در سال هاي اخير به صورت يك روياي قابل تحقق درآمده است. باوجود آنكه در دهه گذشته نسبت به گسترش خطوط آهن ايران اقدامات مثبتي انجام شده است، اما هنوز براي تثبيت موقعيت راه آهن كشور ما در شبكه جهاني راه آهن، راه درازي در پيش داريم. موقعيت جغرافيايي كشور ما، امكان چنين توسعه اي را فراهم كرده است اما اين به تنهايي كافي نيست. در اين زمينه بايد كار بيشتري صورت گيرد. دهه هاي نخست قرن بيست و يكم هنگام دگرگوني هاي پرشتاب در است اين گستره صنعت حمل و نقل دگرگوني هاي ژرفي را تجربه خواهد كرد. رقابت تنگاتنگ بين شيوه هاي گوناگون حمل ونقل جاده اي، دريايي و هوايي و بويژه راه آهن; در سال هاي آغازين قرن آينده ادامه خواهد اين يافت رقابت سيماي جديدي از حمل و نقل جهان را به تصوير خواهد كشيد. درچشم اندازي از قرن آينده قطارهاي بسيار مدرني كه بارهاي حجيم و سنگيني را جابجا مي كنند، به چشم مي آيد. قطارهاي سريع السير به رقيب هواپيما تبديل خواهند شد. در اين ميان ميزان مصرف پايين سوخت توسط حمل و نقل ريلي و اثرات مخرب زيست محيطي كمتر روز بروز بر طرفداران گسترش حمل و نقل ريلي خواهد افزود. صنعت حمل و نقل ريلي جهان خود را براي پذيرش نقش پررنگي در حمل و نقل آينده جهان آماده مي كند. اتحاديه بين المللي راه آهن برنامه اتصال راه آهن هاي ملي را پيش رو دارد. اين شبكه جهاني راه آهن سهم بيشتري از حمل و نقل كالا در كريدورهاي جهاني بار را طلب خواهد كرد. اجلاس كريدورهاي جهاني بار راه آهن و گروه راه آهن هاي خاورميانه كه اسفند ماه گذشته در تهران برگزار شد در راستاي چنين هدف هايي برگزار شد. اتحاديه بين المللي راه آهن ها برنامه اي را تدارك ديده است كه براساس آن حمل بار توسط شبكه جهاني راه آهن تا ميزان 50 درصد افزايش خواهد يافت. در حال حاضر بيشترين اثر اين تصميم گيري در سطح اروپا به چشم مي خورد. اما اجراي چنين برنامه گسترده اي نمي تواند محدود به يك حوزه جغرافيايي خاص و يا قاره اي باشد. اتحاديه بين المللي راه آهن برآن است تا شبكه جهاني راه آهن را تحقق بخشد و شرط نخست براي انجام اين كار اتصال شبكه هاي ملي راه آهن به يكديگر است. شبكه جهاني راه آهن قادر خواهد بود كه سهم بيشتري از حمل بار در كريدورهاي جهاني را به دست بياورد. اتحاديه بين المللي راه آهن برنامه توسعه خطوط راه آهن هاي عضو به منظور توسعه حمل و نقل بين المللي راه آهن را هدف گرفته است. تبادل تجارب و استفاده از فن آوري هاي نوين و بكارگيري استانداردهاي فني از ديگر اهداف اين سازمان است. اما عمده ترين هدف اين سازمان شكل گيري شبكه جهاني راه آهن است. كه بدون همكاري و مشاركت شبكه جهاني راه آهن بوجود نخواهد آمد. بنابراين براي توسعه حمل و نقل بين المللي; توسعه منطقه اي شبكه هاي راه آهن مورد توجه اتحاديه بين المللي راه آهن ها قرار گرفت. در اين راستا به منظور توسعه حمل و نقل راه آهن در منطقه خاورميانه و بررسي مسايل آن در عاليترين سطح مديريت راه آهن هاي منطقه به ابتكار اتحاديه بين المللي راه آهن ها برگزاري اجلاسي با شركت روءساي راه آهن هاي خاورميانه عضو اتحاديه مزبور پايه ريزي شد. اجلاس اسفند ماه تهران آخرين نشست گروه راه آهن هاي خاورميانه بود. ايران و شبكه جهاني راه آهن ايران نقش با اهميتي در شكل گيري شبكه جهاني راه آهن كشورمان دارد گذرگاه شرق و غرب و پيوند دهنده جمهوري هاي آسياي ميانه به آبهاي آزاد است. در اين مورد دكتر دادمان معاون وزير راه و ترابري و مديرعامل راه آهن جمهوري اسلامي ايران مي گويد: آنچه موجب برگزاري اجلاس راه آهن هاي منطقه خاورميانه در ايران شده است; علاوه بر روابط صميمانه كشورمان با كشورهاي آسياي ميانه و شبه قاره هند و قفقاز; موقعيت جغرافياي خاص ايران و واقع شدن آن در ميان كشورهاي آسياي ميانه، قفقاز و شبه قاره هند مي باشد. با اتصال راه آهن سرخس ارتباط كشورهاي آسياي ميانه با آبهاي گرم در خليج فارس تحقق علاوه يافت بر اين سال هاي متمادي فكر احداث كريدور جنوبي آسيا كه كشورهاي جنوب آسيا را از طريق ايران به تركيه و اروپا متصل سازد، در اذهان متفكران و برنامه ريزان حمل و نقل بين المللي مطرح بوده است. امروزه اين ايده در حال تحقق است. اتصال راه آهن ايران به تركيه در سال 1970 اين ايده را تقويت بخشيد. اما وجود يك فاصله 500 كيلومتري ميان شبكه راه آهن ايران و پاكستان اين طرح را با مشكل مواجه ساخت. استقلال آسياي ميانه بحث اتصال اين كشورهاي محصور در خشكي به درياي آزاد را بطور جدي مطرح كرد و در اين زمينه فرصت هاي جديدي براي توسعه منطقه اي و بين المللي بوجود آمد. گذرگاه ايران يكي از مناطق عمده شبكه جهاني راه آهن است. ايران در شكل گيري شبكه راه آهن منطقه اي و جهاني گام هاي موءثري برداشته است. چهار سال پيش بندر شهيد رجايي از طريق احداث خط آهن 650 كيلومتري بافق - بندرعباس به شبكه راه آهن كشور متصل شد. دو سال پيش خطوط راه آهن ايران و تركمنستان نيز از طريق خط آهن 157 كيلومتري مشهد - سرخس - تجن اتصال يافت. در همين سال احداث راه آهن بادرود - ميبد به طول 252 كيلومتر موجب كوتاه شدن مسير ترانزيتي ايران به ميزان 100 كيلومتر شد. قطبي معاون بهره برداري راه آهن جمهوري اسلامي ايران در مورد نقش ايران در وضعيت آينده حمل و نقل ريلي منطقه مي گويد: با استفاده از شبكه ريلي راه آهن جمهوري اسلامي ايران و خطوط مواصلاتي راه آهن هاي آسياي ميانه كالاهاي حمل شده به بنادر درياي خزر به آبهاي بين المللي در خليج فارس منتقل و دورنماي تجاري گسترده اين كشورها با كشورهاي خاوردور، عربي و آفريقايي را نويد مي دهد. بنادر عباس و امام خميني در جنوب ايران با زمينه هاي عملياتي از مهمترين بنادر تجاري منطقه محسوب مي شوند. دوبندر مزبور از طريق ريل به كريدور آسياي ميانه متصل مي باشند. پايانه هاي راه آهن ايران در اين كريدور، ايستگاه راه آهن سرخس در مرز با تركمنستان و بندر تركمن در درياي خزر امكانات مناسبي را براي تسهيل حمل و نقل كالا فراهم كرده است. كريدور سرخس - تركمن به بندرعباس در كيلومتر 700 كريدور شرق به غرب آسيا را قطع مي كند. بدين ترتيب در آينده راه آهن هاي آسياي ميانه متصل به شبكه گسترده اي مي شود كه امكان حمل و نقل مستقيم كالا از آسياي ميانه به هند و پاكستان و كشورهاي شرق آسيا را خواهند داشت. تداركي براي قرن آينده در قرن آينده با به كارگيري قطارهاي مدرن حجم عمده اي از بار و مسافر توسط راه آهن جابه جا خواهد شد. مهندس مجيد باغچه سرايي كارشناس حمل و نقل در اين زمينه مي گويد: در قرن آينده كشورهاي پيشرفته صنعتي از شبكه ريلي براي جابه جايي كالاهاي پرحجم و سنگين استفاده خواهند كرد. در كشورهاي در حال توسعه نيز شبكه ريلي اهميت ويژه اي خواهد در داشت اين گونه كشورها شبكه ريلي علاوه بر ايفاي نقش اصلي خود بايد مشكلات ناشي از عدم وجود ناوگان هاي حمل و نقل هوايي و جاده اي را نيز بر دوش بكشد. اتحاديه بين المللي راه آهن ها برنامه گسترده اي را جهت افزايش حمل و نقل ريلي در سراسر جهان تدارك ديده است. به گفته روبرت رهبان كارشناس امور اتحاديه هاي بين المللي مركز تحقيقات راه آهن كشورمان در برنامه اتحاديه بين المللي راه آهن ها بر سه موضوع مشتري گرايي، رقابت و محيط زيست تاكيد شده است. ايران از نظر جغرافيايي اهميت ويژه اي اما دارد اين ويژگي در صورتي به مزيت اقتصادي بدل خواهد شد كه از طريق احداث خطوط جديد و گسترش شبكه ملي بتوان راه هاي ترانزيتي را توسعه داد. در حال حاضر راه آهن ايران بيش از 6 هزار كيلومتر خط اصلي اين دارد شبكه با هفت نقطه مرزي كشور ارتباط مستقيم برقرار كرده است به طوري كه توانايي تركيبي از كريدورهاي مختلف را براي ايران در منطقه بوجود آورده است. راه آهن جمهوري اسلامي ايران در سال هاي اخير از نظر ملي رشد چشمگيري داشته با است توجه به اينكه اين رشد در راستاي هدف هاي گسترش راه هاي ترانزيتي بوده است امكانات فراواني را براي ايجاد شبكه منطقه اي بوجود آورده است. مدير عامل راه آهن جمهوري اسلامي در اين مورد مي گويد: امروزه توسعه راه آهن در برنامه كلان توسعه اقتصادي و اجتماعي ايران از اهميت ويژه اي برخوردار است. به طوري كه قرار است سرمايه گذاري عظيمي در گسترش خطوط، توسعه ناوگان و بهبود علائم و ارتباطات در شبكه صورت پذيرد. اتصال راه آهن كرمان به زاهدان كه مراحل زيرسازي آن در حال انجام است فاصله موجود ميان راه آهن هاي اروپا و آسياي جنوبي را پركرده و امكان ترانزيت بار از شبه قاره هند تا برمه را به آسياي مركزي و اروپا و بالعكس فراهم خواهد ساخت. اين پروژه جزيي از برنامه تكميل كريدور جنوبي آسيا است. علاوه بر اين با هدف كوتاه كردن مسير ترانزيت بار آسياي ميانه و نيز اتصال معادن مهم سنگ آهن و زغال سنگ به شبكه راه آهن، ساخت خط آهن بافق - مشهد آغاز شده است. بهره برداري از اين خط در ميان مدت مي تواند موجب حدود كيلومتر 950كاهش مسير حمل بار ترانزيتي شده و به كاهش هزينه و زمان سير منجر مي شود. محمود اشرفي