Hamshahri corpus document

DOC ID : H-780114-44250S1

Date of Document: 1999-04-03

ورزش و فوايد آن در طول زندگي ورزش براي زندگي و نقش آن در پيشگيري و درمان بيماريها گروه ورزشي - ورزش را به عنوان هرگونه فعاليت يا تجربه كه باعث احساس لذت و نشاط مي شود تعريف مي كنند. افراد به دلايل مختلف و در سطح متنوعي از رقابت، در ورزش شركت مي كنند. انگيزه فرد نسبت به ورزش كردن ممكن است به ميزان وسيعي بين آنكه ورزشكار تفريحي است يا اينكه ورزشكار حرفه اي است، تفاوت كند. البته، فوايد بالقوه مشاركت در ورزش مي تواند به مراتب از نتايج كوتاه مدت آن مانند برنده شدن در مسابقه فراتر رود. جدا از ميزان درگيري فرد در ورزش، بقاي سلامت مي تواند جزء مهمي به شمار آيد. تمرين كردن جزء بسيار باارزشي از ورزش است كه باعث پيشگيري از بيماري و ناتواني جسمي مي شود. الگوي زندگي اگر شامل تمرين منظم باشد، فوايد طبي چشمگيري به همراه خواهد داشت. يك برنامه مناسب ورزشي، سلامت را تضمين مي كند و خطر بسياري از بيماريهاي شايع پزشكي را كاهش مي دهد. بنابراين، ورزش مرتب مي تواند طول عمر را افزايش دهد، از احتمال بيماريهاي خاصي پيشگيري كند. اثرات ويژه و بالقوه تمرينات منظم عبارت است از: افزايش قدرت وتحمل بدني، بهبود انعطاف پذيري، بهبود احساس سرزندگي و سلامت و نيز كيفيت زندگي. ورزش منظم مي تواند فشار خون را كاهش دهد، وضعيت قلبي - عروقي را بهبود بخشد، درصد چربي بدن را كاهش دهد و وضعيت چربيهاي سرم را بهبود بخشد. آن زندگي اي كه همراه با شركت در ورزش باشد، كمك مي كند تا جلوي بيماريهاي قلبي - عروقي، پوكي استخوان و بسياري از وضعيتهاي پزشكي گرفته همچنين شود ممكن است كمك كند تا از پيشرفت بيماريهايي مانند بيماري قند و فشار خون جلوگيري شود. در ضمن، مي تواند ناتوانيهاي ناشي از اين بيماريها را نيز كاهش دهد. براي افرادي كه دچار نقايص جسمي در اثر بيماري يا ضربه شده اند، ورزش اختصاصا نقش مهمي ايفا مي كند. مشاركت در ورزش مي تواند از بروز بعضي از عوارض ثانويه بيماريها و يا وضعيتهاي پزشكي زمينه اي جلوگيري به عمل آورد. همچنين ورزش كمك مي كند تا آن مقدار از عملكرد كه باقي مانده است، بهبود يابد و از ميزان ناتواني حاصل از آن نقص جسماني مي كاهد. براي مثال، تقويت اندام فوقاني در فردي كه دچار پاراپلژي (فلج دو اندام تحتاني قرينه ) است، مي تواند باعث استقلال در فعاليتهاي روزانه و تحرك او شود. فعاليت بدني باعث بهبود كار قلب و عروق و نيروي بدني مي شود و در افرادي كه مشكلات پزشكي ندارند، احساس نشاط و سلامت به وجود مي آورد. اخيرا مشخص شده كه ورزش همچنين براي بيماران نيز مفيد است. همچنين ثابت شده است، آن فعاليتهاي بدني كه به صورت عادي درآمده اند، بخصوص فعاليتهاي آئروبيك دائمي ممكن است باعث ايجاد بعضي اثرات مثبت روي سلامتي بدن شوند (فهرست ). 1 فهرست - 1 آثار مفيد ورزش بر بدن - 1 افزايش حداكثر برداشت اكسيژن بدن - 2 افزايش كارآيي قلب از طريق افزايش حجم ضربه اي و كاهش تعداد ضربان قلب و فشار خون كاهش 3نياز عضله قلب به اكسيژن - 4 بهبود عروق عضله قلب - 5 كاهش عوارض و مرگ و مير ناشي از قلب افزايش 6تراكم مويرگها در عضله اسكلتي كاهش 7مقاومت محيطي عروق افزايش 8تراكم ميتوكندريها در عضله اسكلتي افزايش 9ظرفيت گشاد شدن عروق افزايش 10جريان خون منطقه اي و نقل و انتقال اكسيژن به بافتها كاهش 11توليد لاكتات به ازاي درصد مشخصي از حداكثر برداشت اكسيژن كاهش 12فعاليت ملموس بدن به ازاي ميزان مشخصي از برداشت اكسيژن افزايش 13توانايي بدن در مصرف اسيدهاي چرب آزاد به عنوان ماده مصرف شدني به هنگام فعاليت و ورزش افزايش 14پاك شدن تري گليسيريدها از خون افزايش 15توليد ليپوپروتئينهاي با وزن مخصوص بالا (HDL) افزايش 16و بهبود تحمل به هنگام تمرين افزايش 17متابوليسم افزايش 18يا از بين بردن چاقي افزايش 19قدرت عضلاني و قدرت تحمل بدن افزايش 20توليد اندورفينها (مخدرهاي دروني ) افزايش 21توليد عرق به هنگام فعاليت كه نتيجه اش بالا رفتن تحمل بدن در مقابل گرما است. جلوگيري 22از پوكي استخوان ( استئوپروز ) در صورت انجام تمرينات تحمل وزنه اي تمرينات 23تحمل وزنه اي افزايش 24تحمل به گلوكز افزايش 25تحمل كار و كاهش تنگي نفس در بيماران مبتلا به انسداد مزمن ريه (COPD) در مجموع، فعاليتهاي بدني منظم اثرات واقعا چشمگيري در حفظ سلامت دارند. افرادي كه ورزش نمي كنند، اين فوايد را از دست مي دهند. همچنين اين گونه افراد در معرض خطر ابتلا به بيماريهاي پزشكي، بويژه بيماري عروق كرونر قلب قرار دارند. برلين كولديتز يك سلسله بررسي جانبي روي اطلاعات به دست آمده از 40 مطالعه انجام داد و به اين نتيجه رسيد كه بيماري عروق كرونر در افراد /1 7 غيرفعال برابر بيشتر از افراد فعال احتمال بروز دارد. ساير مطالعات در مربيديته و مرتاليته ناشي از بيماريهاي قلبي - عروقي در ورزشكاران نسبت به افرادي كه زندگي نشسته و پشت ميز دارند، كاهشهاي چشمگيري نشان داده اند. در يك مطالعه طولي كه روي بيش از 17 هزار نفر از دانشجويان سال اول دانشگاه هاروارد توسط پافنبارگر و هيل انجام شد مشخص شد: مرداني كه بيش از 2 هزار كيلوكالري انرژي در عرض هفته براي پياده روي، بالا رفتن از پله ها و يا ورزش مصرف مي كنند نسبت به همكلاسهاي خود كه كمتر از 500 كيلوكالري در هفته براي فعاليتهاي بدني مصرف مي كنند 39 درصد كمتر احتمال ابتلا به بيماري عروق كرونري دارند. وقتي ساير ريسك فاكتورها را در اين مطالعه كنترل كردند، به اين نتيجه رسيدند كه افراد فعالتر، عمر طولاني تري دارند. به نظر مي رسد كه تمرينات ورزشي، مربيديته و مرتاليته ناشي از تصلب شرائين را، هم از طريق اثر مستقيم بر سيستم قلبي - عروقي و هم با اثرات غيرمستقيمش با كاهش يا حذف ريسك فاكتورها، كاهش مي دهد. اهداف يك برنامه ورزشي در تلاش يك تعريف مجدد يك الگوي زندگي كه شامل ورزش باشد، فرد بايد اهداف برنامه را بشناسد. ورزش مي تواند باعث اثرات مفيد زيادي از قبيل، بهبود تناسب قلبي - عروقي، كاهش جزء چربي بدن، افزايش قدرت جسمي، بهبود تحمل جسمي و انعطاف پذيري بيشتر شود. همچنين ورزش منظم مي تواند تحمل بدن نسبت به گرما را بهبود بخشد; و نيز ممكن است كمك كند تا اثرات استرسهاي روزمره زندگي كاهش يابد. برنامه ورزشي بايد بر اساس اهداف مدون طراحي شود. براي مثال، برنامه اي كه باعث تقويت وضعيت قلبي - عروقي مي شود، متفاوت از برنامه اي است كه براي تقويت عضلات مخطط تكيه دارد. همچنين كاهش چربي بدن نيز به برنامه اي كاملا متفاوت از اين دو نياز دارد. برنامه هاي مناسب و داراي تعليمات مشترك، مي توانند به چنين فوايدي دست يابند. در ضمن، بايد كاملا مراقب باشيم كه اهداف ويژه برنامه در مسير ايجاد يك برنامه تعليماتي مشترك المنافع، كمرنگ نشود. طراحي يك برنامه ورزشي براي تمام طول زندگي پزشكان متخصص بازپروري به طور ويژه اي تعليم مي بينند تا به بيماران كمك كنند كه از ورزش براي ايجاد يك الگوي زندگي جهت رسيدن به تناسب استفاده كنند. آنها اين كار را از طريق تمرينات منظم انجام مي دهند. داشتن اطلاعات در رابطه با آناتومي و فيزيولوژي دستگاه عضلاني - اسكلتي، فوايد ورزش و ساير وجوه به فيزيوتريست اجازه مي دهد تا مشاركت در ورزش را هدايت و برنامه ورزشي مناسبي را طراحي كند. تجويز ورزش درست مانند تجويز داروهاي طبي است. هر دو را بايد بر اساس نيازهاي فرد تنظيم كرد و تغيير داد; در آن، وضعيت بدني، الگوي كلي زندگي، تاريخچه پزشكي خانواده و علائق ورزشي را بايد مد نظر قرار داد. طراحي يك برنامه ورزشي دائمي به داشتن آگاهي از تواناييها و محدوديتهاي فرد نياز دارد. برنامه اي كه تواناييها و علائق فرد را در نظر دارد، به احتمال زياد از طرف او پيگيري مي شود. فردي كه وضعيت بدني و قدرت تحمل ضعيفي دارد، ممكن است براي انجام ورزشهايي كه نياز به حركات شديد ناگهاني دارند، مانند راكتبال يا هندبال، مناسب نباشد. فردي كه دچار مشكلات پزشكي است، بايد برنامه هاي ورزشي اي را دريافت كند كه تطابق يافته و سازگار با محدوديتهاي حاصله باشد. اصول تجويز تمرينات يك نسخه تمريني عبارت است از يك برنامه اختصاصي از فعاليتهاي بدني كه جهت ذخيره و يا تقويت تناسب بدني و سلامت طراحي شده است. اين برنامه بايد اختصاصا شامل حدود روشني از نوع، مدت، شدت، و نحوه پيشرفت فعاليتهاي بدني اختصاص باشد مدتي به گرم كردن بدن (Up-Warm) و خنك شدن بدن (Cool - Down) به صورت بخش لاينفك برنامه تمريني لازم است. اهداف كوتاه مدت و بلندمدت بايد تعيين شوند و بر اساس پاسخ بدني و رواني فرد به برنامه تمرين، بايد هر از چند گاهي تجديد نظر شوند. در افراد سالم بدون علامت بيماري، براي فرم گرفتن و تقويت بدن به صورت پيشرونده، خطوط كلي به خوبي تعيين شده اند و در دسترس هستند. افرادي كه بيماريهاي جسمي و يا حالات مزمن دارند، به ايجاد تغيير اين نسخه نياز دارند; زيرا بايد مطمئن باشند كه اين اهداف، بدون خطرات سوء تامين مي شوند. پاسخ فيزيولوژيك و روانشناختي به فعاليتهاي بدني در بين افراد متفاوت است. اين پاسخها حتي ممكن است در بين افرادي كه از بيماري رنج مي برند، از تنوع بيشتري برخوردار به باشد هنگام تجويز ورزش براي چنين جمعيتي، مهم است كه از جريان بيماري و اثرات فيزيولوژيك ورزش بر وضعيت بيمار يك برآورد روشني داشته در باشيم ضمن، افرادي كه در يك وضعيت طبي هستند، ممكن است كاملا متفاوت از يكديگر و يا با سرعتهاي مختلف به برنامه هاي ورزشي قابل قياس پاسخ آگاهي بدهند از اين مطالب كه تمرين ممكن است اثرات متفاوتي به وجود آورد، به پزشك اين شانس را مي دهد كه نسخه اش را به طور متناسبي در خور تحمل و نياز هر بيمار تغيير دهد. مشخص كردن دقيق تاريخچه پزشكي بيمار، شمايي از عوامل خطرساز، الگوي زندگي، انگيزه، علائق و داروهايي كه او اخيرا مصرف كرده است همه و همه براي تجويز يك نوع تمرين، يك پيش نياز محسوب مي شود. فهرستي از داروهايي كه بيمار اخيرا مصرف كرده و تشخيص اثرات آنها بر پاسخ بيمار به ورزش، حائز اهميت بسيار است. نسخه اي كه براي ورزش تجويز مي شود، بايد عملي و قابل اجرا باشد. در اين مساله كه: آيا بيمار يك برنامه تمريني را شروع مي كند و ادامه؟ مي دهد عوامل زيادي دخالت دارد كه شامل علائق شخصي، اهداف كوتاه و بلند مدت، ضرورتهاي زماني و تمريني و همچنين تسهيلات يا وسايل ورزشي است. سن، موقعيت جغرافيايي و حتي جنبه هاي فرهنگي ممكن است روي تمايل فرد به انجام انواع خاصي از تمرينات اثر بگذارد. با آگاهي از تاثير اين عوامل مي توان به نحو قابل ملاحظه اي تحمل و پذيرش فرد نسبت به نسخه تجويز شده را تقويت كرد. دلايل مشخص براي آغاز يك برنامه ورزشي شامل موارد زير است: جلوگيري 1 از سير پيشرونده به هم خوردن تناسب هيكل. . بهبود 2 تناسب كلي اندامها ظاهر و احساس سرحال بودن. تقليل 3 خطر پيشرفت بيماري يا عود آن. . بهبود 4 ظرفيت عملي فرد در هنگام كار خانه و بازي. فهرست - 2 توصيه هايي براي بهبود سلامت - 1 فعاليتهاي ريتميك آئروبيك كه از گروههاي عضلاني زيادي استفاده مي كنند. نمونه هاي آن عبارتند از: قدم زدن، پياده روي، شنا، دوچرخه سواري، قايقراني، بالا رفتن از پله هايي كه با برق كار مي كنند و اسكي طول كشوري. - 2 فعاليتهاي بدني VOكه 2 ماكزيمم آنها-% 40 85 باشد و يا 9055 درصد از حداكثر ضربان قلب را تشكيل دهد. - 15 3 تا 60 دقيقه از فعاليتهاي پيوسته يا ناپيوسته آئروبيك - 4 ورزش 53 روز در هفته - 5 ميزان پيشرفت تمرينات كه متناسب با وضعيت پزشكي اخير بيمار تغيير يافته است و ميزان پاسخ او به تمرينات ارزيابي شود. اصلاح برنامه ورزشي را مي توان از طريق تغيير زمان، شدت، مدت، تعداد يا نوع فعاليت بدني انجام شدت داد ورزشهاي تجويز شده، بسيار مهم است; به ويژه براي افرادي كه بيماري عروق كرونر اكثر دارند برنامه هاي ورزشي شامل شدتي معادل با 40 تا 85 درصد ظرفيت فانكشنال واضح هستند است، افرادي كه پشت ميز نشين بوده اند و يا از بيماري جسمي رنج مي برند، بايد تمرينات را از سطوح پايين تر و شدت كمتر شروع كنند. حتي ممكن است در ابتدا به جاي تمرينات پيوسته به تمرينات ناپيوسته نياز داشته باشند. در بالغين سالم، تمرينات به طور خاص از شدت بين 70 60 تا درصد ظرفيت فانكشنال شروع مي شود و تا حدود 85 درصد پيشرفت مي كند. آنهايي كه از ظرفيت فانكشنال كمتري برخوردارند بايد تمريناتشان را از 40 تا 60 درصد شروع كنند. افرادي كه چاقي بيش از حد دارند و آنهايي كه دچار صدمات دستگاه عضلاني اسكلتي شده اند نيز كلا نيازمند سطوح پايين تر شدت فعاليت اين هستند حالت كمك مي كند تا از بروز يك آسيب جديد و يا وخامت يك مشكل قبلي جلوگيري به عمل آيد. اگر هدف، رسيدن به يك سطح متوسط و يا بالاي تناسب قلبي - تنفسي باشد، هر فعاليتي كه تعداد زيادي از گروههاي عضلات را به صورت ريتميك و آئروبيك به مدت 53 روز در هفته به كار گيرد، توصيه مي شود. اين فعاليت بايد براي 20 تا 60 دقيقه ادامه داشته باشد. بعضي از شكلهاي فعاليت بدني، داراي يك سطح نسبتا ثابت از شدت مي باشد; پياده روي، قدم زدن و اسكي طول كشوري. ساير شكلهاي فعاليتها از نظر شدت، داراي تنوع بيشتري هستند; مانند: بسكتبال، تنيس و راكتبال. يك پزشك بايد هر ورزش ذاتا متغيرالشدت را با احتياط تجويز كند; به ويژه در افرادي كه داراي مشاغل پشت ميزي هستند و يا پر خطر و بدون علامت محسوب مي شوند. ورزشهايي كه خصوصيت رقابتي شديد دارند و يا ورزشهاي تماسي، بايد در اين گونه افراد تقليل يابند و يا به صفر شدت برسند توصيه شده ورزش براي جامعه بالغين سالم عبارت است از85 50 تا درصد از حداكثر برداشت اكسيژن 50 تا 85 درصد حداكثر ضربان رزرو شده يا 60 تا 90 درصد حداكثر ضربان قلب. به اغلب افراد يك سطح بين 60 درصد و 80 درصد VOاز 2 ماكزيمم توصيه اثرات مي شود تعليماتي واقعي چنين تمريناتي در بين افراد مختلف متفاوت مثلا است افرادي كه پيش از اين داراي مشاغل نشسته و غير فعال بوده اند، با شدت كمتري از فعاليت به اثرات مثبت تمرينات دست مي يابند. از طرف ديگر، يك ورزشكار خوب اگر مي خواهد به اثرات چشمگير تعليمات دست يابد، بايد در يك سطح بالاتر شدت فعاليت كند. انتخاب برنامه ورزشي اشتباه وعدم تامين جنبه هاي ايمني براي بيمارمعمولا فوايد بالقوه حضوردر فعاليت هاي ورزشي را خنثي مي كند. براي مثال، ورزشكاران آخر هفته اي اغلب در سنين ميانسالي دچار آسيبهاي عضلاني - اسكلتي مي شوند; زيرا به صورت پريوديك، بيش از حد به خودشان فشار مي آورند و تمرينات كششي را فراموش مي كنند. البته، احتمالا چنين فعاليتهايي در دوران جواني شان باعث آسيب نمي شد. دكتر فرزانه تركان