Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771227-44234S11

Date of Document: 1999-03-18

چشم انداز به مناسبت روز جهاني آب: ما بر لبه اين تيغ ايستاده ايم... دوشنبه هفته آينده، دوم فروردين روز جهاني آب است. اعلام اين روز و گراميداشت جهاني آن، از جمله نشانه هاي دلنگراني فزاينده بشر در برابر بحران فراگير آلودگي منابع آب و نيز بروز گاه و بي گاه خشكسالي و كم آبي در گوشه و كنار جهان است. بي ترديد درميان همه بلاهايي كه اكنون كره زمين را تهديد مي كند، اعم ازبيماري هاي واگير، معضلات بهداشتي، فجايع طبيعي همچون سيل، زلزله، توفان و. و نيز جنگ و گرسنگي و ديگر دشواري هاي ساخته انسان، آنچه كه كشور مابيش از همه با آن روبه روست بحران آب است. بحراني كه متاسفانه ابعاد آن در محاق بي توجهي ها پنهان مانده است و شرايط موجود نشان مي دهد زمينه مطلوبي نيز براي مقابله با آن وجود ندارد. ديروز در خبرها آمده بود نتيجه بررسي مشترك بانك جهاني و برنامه توسعه سازمان ملل بيانگر آن است كه از جمله عوامل گسترش بحران آب، آن است كه كشورهاي حوزه جنوب به تدريج شيوه هاي سنتي مديريت منابع آب خود را از دست داده واصولا در حال حاضر فاقد سامانه هاي موءثر براي كنترل منابع آب و فاضلاب هستند. آنچه كه اكنون با منابع آب در كشور ما روا داشته مي شود، نيك برمي تابد ايران احتمالا در اين بررسي از جمله نمونه هاي تيپ بوده است. متاسفانه در حالي كه شيوه هاي سنتي ذخيرسازي منابع آب همچون، حفر قنات، كشت بندساري، آبخوانداري و.. به بوته فراموشي سپرده شده اند، همه اعتبار ملي موجود در اين بخش صرف سدسازي هايي شده است كه گذشته از پيامدهاي نامعلوم و اغلب نگران كننده زيست محيطي از بازدهي اقتصادي مطلوبي، به نسبت هزينه هاي انجام شده، برخوردار نيستند. از سوي ديگر، در حالي كه متوسط بارش هاي جوي در ايران از يك سوم متوسط جهاني هم كمتر است شيوه توزيع آب به گونه اي است كه امكان صرفه جويي در مصرف آن را به حداقل مي رساند. پايين رفتن سطح سفره هاي آب زيرزميني به ويژه در جنوب و شرق كشور، و لبشورشدن بسياري از چاه ها در سواحل جنوبي، خود ابعادي ديگر از اين بحران را مي نماياند. جز اينها، و شايد تاسف بارتر از همه آنها، معضل آلوده سازي آبهاي جاري و زيرزميني است كه روزانه بارهاسازي انبوهي پسابهاي خانگي و صنعتي گسترش افزون تر مي يابد، و دريغ، كه هرگز نه انگار كه اين مايع حيات پيكر تفتيده ميهن است كه اينگونه به سم آلوده مي شود و به جاي آباداني عامل نيستي مي گردد. درباره اثرات ناشي از كم آبي و نيز مصرف آبهاي آلوده در كشور ما هيچ تحقيق مدوني انجام نشده است تا بتوان به آمارهاي آن استناد جست. اما اگر همچنانكه ذكر شد، ايران را يك نمونه تيپ در بررسي مشترك بانك جهاني و برنامه عمران سازمان ملل بدانيم، مروري بر برخي از ديگر يافته هاي اين بررسي خواندني است: برايان گرور مدير اين طرح مطالعاتي مي گويد: بحران آب يك مصيبت جهاني ناشناخته است كه كشتار آن به مراتب از بيماري ايدز و تمام جنگ هايي كه در حال حاضر در جهان جريان دارد، بيشتر است، آب آشاميدني ناسالم و سيستم فاضلاب نامناسب سالانه بين سه تا پنج ميليون نفر از جمعيت جهان را از بين مي برد و به عنوان مهلك ترين پديده در دنيا به شمار مي آيد. شايد براي شهرنشينان، به ويژه ساكنان تهران كه آب مصرفي آنها از پس يك فرآيند پرهزينه و طولاني و پس از نه بار تصفيه سازي به دست شان مي رسد، ابعاد معضل كم آبي و آلودگي آب چندان ملموس نباشد، به خصوص آنكه اين آب، تقريبا مجاني در اختيار آنها قرار مي گيرد! و نيز ترديدي نيست كه انتظار نمي رود در هياهوي دومين روز نوروز مردم فرصت انديشيدن به پيامدهاي بحران جهاني آب را داشته باشند، اما بر عهده سازمان هاي مسئول است كه بدانند به قول سعدي بر خاك رودخانه نباشد معولي و اگر مي خواهيم جمعيت صد ميليوني ايران در سال 1400 تشنه وبيمار نباشند، از هم اكنون بايد براي مديريت منابع آب كشور طرحي نو در افكنده و در اين راه بيش از هر چيز مي بايست به شيوه هاي سنتي و بومي خود، اتكا كنيم، كه برخي از آنها، همچون قنات سازي، نمايه اي از نبوغ بشر در جهت انطباق با شرايط طبيعي به شمار مي آيند. ناصر كرمي