Hamshahri corpus document

DOC ID : H-771226-44215S3

Date of Document: 1999-03-17

نوروز پيروز * نوروز يكي از شادي هاي هزاران ساله و گرامي ترين جشن همبستگي قومي و ملي است كه نمايانگر اصالت، هويت وجاودانگي، و نشانه اي از جلوه هاي روح ملت ايران است. بهار آغاز شكفتن و زايش دوباره طبيعت و مژده طليعه حيات است، وفروردين رستاخيز طبيعت از نخوت و بيهودگي. به شكرانه شادابي و جواني سال جشن نوروزبرپا مي شود. از ديرباز نوروز شروع طبيعي كارچوپانان بوده و آن را با جشن و سرورآغاز مي كردند. در مروج الذهب نوشته شده است... گويندبه دوران جمشيد سرما و توفان بزرگ در ايرانويچ ايران را فرا مي گيرد و سه سال به درازا مي كشد و در پايان سه سال در آغاز بهار سرما وتوفان به پايان مي رسد و به شادي آن جشن بزرگي برپا مي شود كه نوروز مي نامند. خيام نيزدر نوروزنامه مي نويسد: سبب نهادن نوروزآن بوده كه چون دانستند كه آفتاب را دور ربوديكي آن كه هر سيصد وشصت و پنج روز و ربعي از شبانه روز به اول دقيقه حمل باز آيد به همان وقت و روز كه رفته بود بدين دقيقه حمل بازآيد به همان وقت و روز كه رفته بود بدين دقيقه نتواند آمدچه هر سال از مدت كم شود چون جمشيداين دور را دريافت نوروز نام نهاد و و جشن آئين آورد. بعد از آن پادشاهان و ديگر مردمان بدو اقتدا كردند. در قديم سال را با 360 روز محاسبه مي كردند روز 5و و چند ساعت مانده از سال راجز ايام نوروز دانسته و آن را پنجه يعني پنج وه روز نيك مي ناميدند و نوروز در ابتداي سال قرار نمي گرفت به اين منظور تقويم ايران در سال 471 قمري خيام، به دستور ملكشاه سلجوقي با دقيق ترين شيوه علمي اصلاح شد و نوروزدر يعني اعتدال ربيعي برابر شدن شب و روز قرار گرفت. نوروز يكي از شادي هاي هزاران ساله و گرامي ترين جشن همبستگي قومي و ملي است كه نمايانگر اصالت، هويت وجاودانگي، و نشانه اي از جلوه هاي روح ملت ايران است. هيچ ملتي نيست كه چون ملت ايران فرهنگي 4 هزار ساله داشته باشد، اين قوم همواره مورد يورش اقوام بيگانه و ستم گرو خودكامه بوده اند و نوروز چراغ فروزش اميد در دل آنهاست و جدا از قراردادهاي تصنعي جامعه و آداب تحميلي به فرهنگ و تمدن ايراني به آن نگاه شده است. خردمندي و دانايي قوم ايراني در آداب و سنن به وضوح مشاهده مي شود، در طول تاريخ زماني كه اسم تمدن فاصله بين آدميان نينداخته بود ودهقانان ايراني در دل دشت دامنه هاي البرز و سبلان بدون نيازبه تقويم مراسم نوروزرا به كاملا موقع برپا مي داشتند، انتخاب نخستين روز بهارو شروع وتحويل سال نشانه اي بر اين هوشمندي است، نوروزاز ديرباز به عنوان روز شادي از كوههاي قفقازتا كرانه هاي جنوبي خليج فارس در بحرين و و عمان، از بخارا و سمرقندتا درياي هند ومديترانه شناخته شده است همچنين اعراب مدتها نوروزرا به نام فيروزناميده و به مراسم آن مي پرداختند. نوروزاز حلقه هاي پيوستگي توده اي هم نژادو هم فرهنگ ما در خارج از كشور است در كشورهاي مجاور عراق، تركيه، سوريه وكشورهاي شمالي هم مرز همچون تاجيكستان نوروز را با همان شكوه وجلالي كه در ايران برگزار مي شود برپا مي دارند. تحولاتي كه طي قرنها در ايران بوجود آمد نتوانست در بنيان نوروز كه از جايگاهي محكم در آداب جامعه ايراني برخوردار است رخنه كند. امويان هم و غم خود را در براندازي آيين هاي ايراني بكار گرفتند، چون تلاش آن بي نتيجه ماند به ترفندي ديگر براي افزايش درآمد خود متوسل شدند. اهداي هديه نوروزي مالياتي بود كه در زمان 5تا 10 امويان بالغ بر ميليون درهم بر ملت ايران تحميل شد. با همه احوال نه دشمني عباسي و نه خصومت اموي و نه اسكندر مقدوني بر برگزاري مراسم نوروز نتوانست خللي وارد سازد ونوروزهمچنان براي ايرانيان رونق گرفت. رسالت دل انگيز نوروز زدودن غم ودل مردگي از چهره ملت رنج ديده اي است كه در راستاي تاريخ مورد ظلم شاهان قرار داشته است در حقيقت نوروز روحيه اين ملت بوده است و از سنگ نگاره هاي تخت جمشيدتا دل محرومان نقش جان بسته است بهترين دليل برخورد اسلام با آيين نوروز است. اسلامي كه همواره با قيوميت نژادپرستي و تجملات در ستيز بوده است و تمامي سنن را دگرگون مي ساخته، نوروز را صفايي خاص بخشيده تقارن اغلبرخدادهاي ديني و مذهبي اسلام با اين روز است; انتخاب مولاي متقيان علي ( ع ) به خلافت و وصايت در غديرخم توسط پيغمبر گرامي اسلام و همچنين بيعت امام علي عليه السلام با و مردم، پيروزي آن حضرت در نهروان وكشته شدن ذوالثويه سركرده خوارج مصادف با ايام نوروز در آن زمان است و از اين رو در طول تاريخ دين مبين اسلام پشتوانه اي براي مراسم نوروزي شد و به آن روح مذهبي و مقدس داد; و در دوران صفويه رسما يك شعار شيعي شد. ابوريحان بيروني روايتي را نقل مي كندكه حضرت محمد (ص ) مي فرمايد در نوروزعيد بزرگ ايرانيان خداوند عسكره را كه هزاران مردمي بودند كه از ترس مرگ ترك ديار نموده و سربه بيابان نهاده بودندو خداوند به آنان امربر مردن نمود و سپس آنان رازنده كردو ابرها به امر پروردگاربر آنان باريد كه پاشيدن آبيكي از رسوم نوروز است. پس آن حضرت فرمودند كاش هر روزبراي ما نوروز بود. نوروزهمواره رنگ و بوي مذهبي داشته ودر طول هر زمان از تاريخ در كنار يك دين و آئين قرار داشته است يك زمان كنار مغان و زماني ديگر در آئين زرتشت با نغمه هايي از اوستا در ايامش خوانده مي شد و سپس با ظهور اسلام با آيات قرآن آغاز مي شود. در سير تاريخ اجتماعي مردم در فرهنگ و هنر و زندگي ايرانيان نوروز به دور از تمام كنش و واكنشهاي طبقات مختلف جامعه بين مردم جايگاه خاص دارد كه نشان از ريشه دار بودن سنن دل انگيز جشن هاي ايراني دارد كه در بين ملل بي همتاست و طي تاريخ جاي خود را در ادب و فرهنگ استوارحفظ و از پشتوانه هاي غني حيات فرهنگي ايران زمين است. يكي از نمونه هاي بارزآميختگي نوروز با زندگي وهنر ايراني شاهنامه فردوسي است كه سروده هاي پربار آن از روي نوشته هاي كهن است. نوروز، اين جشن ملي داراي آداب ورسومي است كه آشنايي با اين سنن باعث پيوستگي نسل هاي متوالي مي شود. روزهاي پيش از ايام نوروز، رنگ ديگري پيدا مي كند به مدد بوي بهار نوروزحدت و شدت درد و بيماري روبه كاستي مي گذارد. آداب نوروزي چند روز قبل از جشن نوروزآغاز مي شود. يكي از مراسم جشن نوروز نوروز خواني مي باشد كه اين سنت ديرينه هنوز در نواحي شمالي ايران متداول است. چند روز پيش از آغاز نوروز 3 يا 4 نفر خواننده باآلات موسيقي خاص به درخانه ها رفته با نواهايي ساده و بي آلايش كه اغلب به گونه ترجيع بند است مي خواندند. يكي ديگر از رسوم، كاشت بذر هفت نوع سودمند به يمن بركت همراه با شادي هاي حاجي فيروز مي باشد. شب سال نو از تشريفات مخصوص برخورداربوده و در اطعام شب عيدسبزي و ماهي اغلب ديده مي شود و به شگون خير وبركت تناول مي گردد. قبل از تحويل سال نو خوان نوروزگسترده شده و افراد با سيماي گشاده پاك و پاكيزه به دور از آلايش هاي اهريمني به گرد سفره هفت سين كه در آن قرآن، آينه، قدح آب زلال بي پيرايه همراه ماهي، نارنج، تخم مرغ و شمع و دركنار آن به ميمنت و خوش يمني عدد مقدس هفت كه اشاره به هفت امشاسپندان بزرگترين مزديسنا هفت دارد، ماده كه با حرف س شروع مي شودمانند: سيب، سنجد، سنبل، سير، سركه، سمنو، سبزي سبز شده از غلات وظرفي از سكه زرين و سيمين اين سفره نشانه اي از خير و بركت و دفع شر دارد. به اعتقاد عامه در زمان تحويل سال ماهيان در ظرف آب به روي قبله بي حركت مي ايستد. اين اعتقاد نشات گرفته از داستان قديمي است كه زمين روي شاخ گاوي جاي دارد و در وقت تحويل سال آن گاو كره زمين را از شاخي به شاخ ديگر مي غلطاند. تحويل سال داراي آدابي باشكوه است در سالهاي ديرين با اذان وبه مرور زمان با شليك توپ تحويل سال نو اعلام مي شد. امروزه وسايل سمعي و بصري اعلام آغاز سال را برعهده دارند. در حين گذشت آخرين دقايق سال وتا شروع سال جديد مردم به تلاوت سوره يس يا دعاي مخصوص نوروز يا مقلبالقلوبوالاابصار، يا محول الحول و الاحوال، يا مدبرالليل و النهار حول حالنا الي احسن الحال به ذكر پروردگار متعال مشغول هستندو عقيده بر آن است كه به هر كاري فرد مشغول باشدتاآخر سال به آن كار مي پردازد و براساس اين اعتقادات عده اي سكه زرين به دست گرفته يا بر سبزه، آينه يا ماهي كه هر كدام نمود موضوعي خاص هستند نگاه مي كنند. پس از تحويل سال اولين كسي را كه به منزل درآيد بسته به اين كه ميمون يا به نحوست شناخته شده و رنگ لباسش تفال مي زنند. نوروز تجديد پيمان دوستي و صميميت و زدودن غباركينه و دشمني در است اين ايام عواطف عميق انساني را رنگي سبز و تازه زده و نوروز را كه قرنهاست در هر فراز و نشيب تاريخ در حد توان باشكوه در خور توجه برگزارشده مغتنم شمرده و تجديد ميثاق صميميت و جشن مهر و آشتي سازيم. فيروزه فيروز